Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czy certyfikat Scrum Mastera to tylko kosztowny papier? W tym odcinku odkrywamy pułapki podstawowego szkolenia PSM, siłę zaawansowanego APS i to, dlaczego liderzy powinni szkolić się pierwsi. Sprawdzamy, kiedy ChatGPT może zastąpić trenera, jak uniknąć ‘efektu poniedziałku’ i zbudować trwałą zmianę w organizacji.
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Wprowadzenie: Dziwne ptaki i cel odcinka
Marek Hobler: Tym wesołym zawołaniem witam Was w odcinku „Pod Wierzbą”, gdzie są różne dziwne ptaki.
Marek Hobler: Kiedyś była nawet koleżanka Zięba w naszym zespole.
Kate Hobler: Tak jest, która potem się zmieniła na Skowrońską.
Marek Hobler: Machamy do niej przyjazną łapką. Kate, ja dzisiaj chciałem Ciebie podpytać, bo na ostatnim odcinku rozmawialiśmy o tym, że skończyła się taka szalona moda na Scruma. Już teraz nie wdrażamy go zawsze wszędzie. Mamy coraz mniej takich klientów: „Jestem panią z HR-u, mam 3 tysiące ludzi do przeszkolenia i trzeba skończyć za tydzień albo za miesiąc”.
Marek Hobler: Więc zaczynamy mieć albo cieszymy się z tego, że klienci, którzy do nas przychodzą, są świadomi. Oni już wiedzą, czego chcą. Nie kupują Scruma dlatego, że jest to moda i że trzeba zrobić transformację cyfrową bądź cokolwiek takiego, tylko z jakiegoś powodu chcą tego Scruma. Mają dobry powód.
Kate Hobler: No.
Marek Hobler: Być może są w biznesie, który tam na Cynefinie znajduje się w tym zakresie, którym należy. Złożone? Nie.
Kate Hobler: Złożone.
Marek Hobler: Złożone. Dobrze pamiętam.
Kate Hobler: Jeżeli mamy dominująco złożone problemy, no to w tym momencie Scrum jest w stanie pomóc. Jest w stanie pomóc.
Marek Hobler: Jest poprawny. Tak, jest dobrą decyzją. To teraz…
Marek Hobler: To jak sensownie kupić szkolenie ze Scruma?
Marek Hobler: Nie chciałbym, żeby to była taka autoreklama, że przyjdźcie do nas, kupujcie u nas, bo to jakby nie o to chodzi. Ja wierzę, że ten podcast powinien dostarczyć wartość, a nie być jedną wielką reklamą. W sensie jakby już nie trzeba przepalać budżetów, bo nie dostaniemy za rok na kolejne.
Dlaczego najpierw liderzy?
Marek Hobler: Miejmy nadzieję.
Kate Hobler: Trzeba. Niestety korporacje nie zmieniają się tak szybko.
Marek Hobler: Dobrze, to teraz… Pamiętam, mieliśmy różne takie horror story wśród naszych klientów, nie? Przychodził dział HR i mówił, że koniecznie potrzebujemy szkolenie z PSM-ów dla setek ludzi, po czym okazywało się, że to nie były w zasadzie, że oni tego nie potrzebowali, albo że…
Kate Hobler: Tak, to jest bardzo powszechne. To, że nie potrzebowali, bardzo powszechne. Jak się zamawiało hurtowo, no to połowa ludzi była w ogóle niezainteresowana. No więc po co? Szkolenie powinno odpowiadać na realną potrzebę, na aktualną potrzebę. To, co zwykle w takich projektach szkoleniowych było robione trochę od tyłka strony, mówiąc wprost, to jest to, że zaczynano od deweloperów, a jako ostatni byli szkoleni liderzy, a w szczególności management średniego szczebla.
Marek Hobler: Mhm.
Kate Hobler: Efekt był taki, że deweloperzy z nową wiedzą dusili się, bo nie mogli jej zastosować, więc w końcu stwierdzili, że to jest głupie i nie będziemy tego robić, zanim to w ogóle dotarło do managementu, który miał za zadanie zmienić środowisko, żeby to było w ogóle możliwe.
Marek Hobler: Mhm.
Kate Hobler: Także w dzisiejszych czasach, tak naprawdę teraz to, co się dzieje, to widzę, dużo częściej pojawiają się zarządzający, którzy rozpoczynają projekt zmiany, żeby tak powiedzieć, nie? Czy tego, żeby zmiana była częścią w ogóle naszego ekosystemu, tak? Bo cały czas się będzie zmieniać. I jeżeli zaczynamy od managementu, w szczególności od managementu średniego szczebla, to to ma szansę na sukces.
Marek Hobler: Okej.
Kate Hobler: I to jest bardzo dobry znak, tak? Że teraz zaczyna się od nich, a nie traktuje się jako coś, co jest na szarym końcu. Tak samo zaczyna się od HR-y, które wprowadzamy coś nowego i HR-y nagle mają nam pomóc, żeby się z tym wprowadzić, ale HR-y nie mają zielonego pojęcia, co to jest. Jakby…
Marek Hobler: Wcale nie próbujesz pokazać tej książki, która tam jest za tobą, taka różowa, o tym, jakie kompetencje powinni mieć Scrum Masterzy.
Kate Hobler: Nie próbowałam, ale rzeczywiście tam jest taka.
Marek Hobler: Dobra, czyli przede wszystkim warto do tego włączyć liderów, tak?
Kate Hobler: Tak, tak, tak.
Marek Hobler: I być może w ogóle od nich zacząć.
Kate Hobler: Tak, liderów i wszystkie działy, które tych liderów wspierają, tak? To znaczy, jeżeli mamy na przykład jakiś dział zarządzania zmianą w organizacji, tak? To razem z liderami ten dział w tym momencie, od tego działu trzeba zacząć. Jak mamy właśnie jakieś HR-y albo tego typu, szczególnie jeżeli mamy takich ogarniętych biznespartnerów, to ich trzeba przeszkolić razem z liderami. Oni muszą rozumieć, kto jest potrzebny na danym stanowisku, tak? Oni muszą zrozumieć, dlaczego niekoniecznie stanowisko, ale może być to tylko albo rola, albo odpowiedzialność i dostosować to do potrzeb tej organizacji, tak żeby ta organizacja miała w ogóle możliwości przeprowadzenia zmiany.
PSM: pułapki podstawowego szkolenia
Marek Hobler: Dobra, i to rozumiem też jest powód, dla którego przestaliśmy masowo oferować PSM-y. W zasadzie szkoleń PSM nie robisz.
Kate Hobler: PSM-a nie robię z kilku powodów.
Marek Hobler: Jedynki, bo dwójkę robisz.
Kate Hobler: Tak, jedynki, tak, tak, jedynki. Znaczy inaczej. Bywają wyjątki, tak? To znaczy, bywają sytuacje, w których rzeczywiście może to być uzasadnione, ale ten wyjątek nie zdarzył się chyba od dwóch lat.
Marek Hobler: No.
Kate Hobler: Także PSM-a nie robię prawie w ogóle. Professional Scrum Master. To jest po pierwsze szkolenie, które było bardzo nieprawidłowo stosowane. To znaczy, to było szkolenie, które miało za zadanie podrapać w mózgi Scrum Masterów po mniej więcej pół roku ich pracy. Efekt był taki, że ponieważ certyfikat PSM i szkolenie PSM nazywa się tak samo, to ludzie myśleli, że to jest podstawowe szkolenie Scrumowe, tak? I efekt był taki, że ci, którzy chcieli podstawowego Scruma godnie, tam nie dostawali, tak? Nie byli z tego powodu zadowoleni. A ci, którzy chcieli zaawansowane, jeżeli były tam też osoby, które chciały podstawowego, no to do zaawansowanego nie byliśmy w stanie dojść. Więc efekt był taki, że ono przynosiło niewielki efekt.
Marek Hobler: Okej, to poruszyłaś dla mnie istotną sprawę, którą zapisałem sobie na swojej magicznej kartce. Czyli jak dobrać teraz szkolenie do osób?
Kate Hobler: Szczerze powiedziawszy, chyba najlepiej zadzwonić do osoby, która potrafi pomóc. Bo ludzie nie czytają opisów szkoleń, a nawet jeśli są to opisy szkoleń, to one nie zawsze pomagają na te problemy, które mamy. To znaczy naprawdę opis szkolenia musiałby być absolutnie tasiemcowy, żeby można było zdecydować o tym, czy to jest szkolenie dla mnie, czy nie dla mnie.
APS i głęboka woda – szkolenie, które zmienia
Kate Hobler: Zdecydować o tym, czy to jest szkolenie dla mnie, czy nie dla mnie. Bo czasem jest tak, że zakres szkolenia nie wygląda, jakby było coś, co jest mi potrzebne. Weźmy przykład takiego szkolenia, które jak ktoś raz na nim był, to je absolutnie kocha, ale jest bardzo ciężkie do sprzedaży jako podstawowe. To jest szkolenie, które nazywa się APS, czyli Applying Professional Scrum. Ono kiedyś nazywało się PSF, czyli Professional Scrum Foundations. To jest szkolenie, które wrzuca ludzi w bardzo głęboki proces nauczania w taki sposób, że oni na start dostają zadanie, które jest mega trudne. I to jest z premedytacją. Taka bardzo głęboka woda. Tak, bardzo głęboka woda. Nie jest niemożliwe do zrobienia. Jest absolutnie możliwe do zrobienia. Wiele grup sobie z nim radzi, a szczególnie w kolejnych iteracjach sobie z nim radzą. Ale w pierwszej iteracji praktycznie wszyscy kończą jakąś formą porażki. Nie dostarczają nic wartościowego w tym zadaniu. I pojawiają się często bardzo wysokie emocje. Były sytuacje, w których ludzie się kłócą. To są nagminne. Ale były sytuacje, w których ludzie wręcz nie wytrzymywali.
Kate Hobler: Ja się staram zapewnić środowisko i szybko przenieść to na metapoziom i powiedzieć: hej, a teraz obejrzyjmy to, co się stało. Jakby bez wchodzenia głęboko, bo nie o to chodzi, że to jest czyjakolwiek wina. Ale w tym doświadczeniu ludzie…
Kate Hobler: Wychodzą nawyki pracy. I okazuje się, że jeżeli ludzie dostaną zadania, to po prostu zaczną je wykonywać bez myślenia o tym. Wydaje nam się, że myślimy, że świadomie zarządzamy swoją pracą. Okazuje się, że nasze nawyki bardzo jasno pokazują, że tak nie jest.
Marek Hobler: Okej.
Kate Hobler: I to jest niewygodne.
Kate Hobler: Uświadomienie sobie tego jest strasznie niewygodne. Ja pamiętam, jak po raz pierwszy brałam udział w tym szkoleniu, to ja byłam cała czerwona. I ja nie potrafiłam się uspokoić, bo z jednej strony rozumiałam, co się stało, ale z drugiej strony było mi tak strasznie wstyd, że ja sama, specjalistka w tej dziedzinie, nie potrafię tego zrobić. Bo to jest trudne. I środowisko, w którym jesteśmy, musi móc to wspierać. I to szkolenie to pięknie pokazuje. Na pierwszy rzut oka, jakbyśmy popatrzyli na agendę, to w agendzie są podstawy Scruma, jest symulacja, jest praca na nawykach właśnie i tym podobnych. Ale to nie pokazuje tego efektu. To nie pokazuje tego efektu, że czasem jest tak, że potrzebujemy dwie godziny, żeby rozpracować półgodzinną pracę, bo tam się tyle wydarzyło. I tego nie da się pokazać w opisie.
Alternatywy dla tradycyjnego szkolenia
Marek Hobler: Tak? Czyli tak naprawdę, jeżeli mierzysz się z jakimiś problemami i myślisz o tym, żeby pójść na szkolenie, to dobrze zadzwonić i porozmawiać z kimś, kto to szkolenie prowadzi. Bo ty, czytając agendę, będzie ci trudno dopasować to, z czym się mierzysz, do tego, czego to szkolenie może cię nauczyć. A taki trener usłyszy u ciebie, że macie problemy z jakością. Ty tak naprawdę myślisz: ok, to oni tak naprawdę powinni zrozumieć, czym jest DoD. Tak? I to nie jest szkolenie z tego, tylko powinniście pójść na inne szkolenie.
Kate Hobler: Tak. I niejednokrotnie, jak ktoś ze mną rozmawia i pyta: hej, na które szkolenie akredytowane powinnam pójść, czy powinienem pójść, to ja odpowiadam: na żadne. Bo żadne szkolenie akredytowane nie będzie ci w stanie zapewnić tego typu wiedzy, czy być w stanie rozwiązać twoje problemy. I niejednokrotnie kończy się na konsultacjach jeden na jeden. Tak? Albo na wytworzeniu jakiejś formy edukacyjnej, która w ogóle nie jest szkoleniem. Tak? Po rozmowie, jedną z najpopularniejszych form edukacyjnych, które mamy, to są programy rozwojowe z zadaniami. To znaczy, to są cykle konsultingowe. To są konsultacje, które ustawiamy sobie z góry, a w międzyczasie grupy czy pojedyncze osoby, które w nich biorą udział, wykonują zadania na swojej własnej codziennej pracy.
Kate Hobler: I uczą się bezpośrednio na tym. Tak?
Marek Hobler: I nie zajmuje to im ośmiu godzin, tylko wycina się dnia.
Kate Hobler: Właśnie. I jeszcze w dodatku jest narzędziem, z którego potem efektywnie skorzystają. Także, zaczynając od tego, że nie zawsze szkolenie jest rozwiązaniem.
Marek Hobler: Okej.
Kate Hobler: Tak? To jest pierwsza rzecz. My jesteśmy troszeczkę zamknięci w takim pudełeczku, że hej, dwa dni na sali szkoleniowej. I to ma swoje zastosowanie. Są rzeczy, które w taki sposób można zrobić. Szczególnie jak mamy na przykład zmiany postaw, które musimy rozpocząć. Zresztą wtedy w ogóle trzy dni są potrzebne. Tam jest pewna magia trzeciego dnia szkoleniowego. Więc jeżeli pracujemy troszeczkę głęboko właśnie na postawach, na nawykach, tak? No to w tym momencie trzy dni na sali szkoleniowej to jest dobre rozwiązanie. Jeżeli chcemy zapoznać się z takim troszeczkę menu, to znaczy chcemy dowiedzieć się w ogóle, jakie są narzędzia, spróbować dotknąć tak naprawdę tych narzędzi i tak dalej, to rzeczywiście wtedy taka dwudniowa narzędziówka to super pomysł. Tak? To jest rzeczywiście super sprawa. Ale w momencie, w którym my chcemy realnie dokonać zmiany w naszych procesach pracy, to szkolenie da nam narzędzie. Ale jeżeli po raz pierwszy dostaniesz suwmiarkę, której nigdy w życiu nie widziałeś, nawet jeżeli dostaniesz instruktaż, jak tego użyć, to czy na pewno…
Marek Hobler: Nie taką elektroniczną, tylko…
Kate Hobler: Tak, tak, tak, tylko taką mechaniczną. To czy na pewno będziesz w stanie użyć tego w tej konkretnej sytuacji? TikTok przekonuje nas, że nie.
Marek Hobler: Ale dopamina! Dajcie dopaminę!
Kate Hobler: Tak, tak, dopamina. Także suwmiarka, dopamina na suwmiarce. W każdym razie…
Marek Hobler: Czyli to, co mówisz, że są inne formy poszkoleniowe.
Kate Hobler: Tak, tak, dokładnie, są inne formy. Ostatnimi czasy bardzo popularne są te… Są szkolenia takie grupowe. Jezus Maria, jak to się nazywa? Padło mi z głowy. Kohortowe, tak? Szkolenia kohortowe. Grupy kohortowe, w których odpalamy kohortę, robimy pewien miks zadań, wykładów, jakichś filmików, podcastów, szkoleń, tekstów i tym podobnych, w których ten, który się uczy, jest odpowiedzialny za to, żeby przerobić, żeby tak brzydko powiedzieć, materiał. I jeśli wykona zadania, które potem zostaną zweryfikowane przez prowadzących kohorty, no to jeżeli wykona te zadania, no to w tym momencie, żeby tak powiedzieć, skończył to, tak? Dostaje ten certyfikat. Także to jest też inna forma, tak? Czyli forma, w której ja mogę wybrać, że chcę skończyć wszystko, a mogę nie wybierać wszystkiego, tylko mogę wziąć to, co rzeczywiście jest mi potrzebne. I w wielu sytuacjach jest to super.
Kate Hobler: Jest jeszcze jedna sytuacja, w której szkolenia takie na sali szkoleniowej są dobre. To jest moment, w którym my jesteśmy w środowisku, w którym jeżeli jesteśmy w pracy, to wymaga się od nas pracowania. Czyli musimy mieć oddzielony ostro czas na naukę. I wtedy przerzucenie się z naszego pokoju, w którym pracujemy, na salę szkoleniową, która jest pięć budynków dalej albo w ogóle w innym mieście, to też może być zysk.
Marek Hobler: Wystawiasz autoresponder, nie odpisujesz na maile w tym czasie, tak?
Kate Hobler: Tak. Nie ma mnie, nie szkoliłabym się. I jeżeli jesteśmy w warunkach, w których to jest… A nawiasem mówiąc, liderzy bardzo często w takich warunkach się znajdują, bo jeżeli są w pracy w jakiejś formie, to co chwila ktoś od nich czegoś chce i nie mogą się skupić. Więc odseparowanie tego w przypadku szkolenia liderów może być niegłupim pomysłem.
Kate Hobler: Także wtedy to też można rozważyć. Ale jest więcej niż tylko szkolenia i warto to rozważyć, bo te nowoczesne formy nauczania w różnych warunkach mogą być diablo skuteczne w porównaniu ze szkoleniem, z którego nawet z najlepszego szkolenia nie wyciągniemy więcej niż 50%.
ChatGPT vs Trener: kiedy warto przyjść na szkolenie
Kate Hobler: Najlepsze i najbardziej angażujące szkolenia będą w stanie nam zostawić w głowie 50%. Jeżeli do tego dodamy jeszcze weryfikację po, czyli na przykład taki egzamin, jak jest w przypadku szkoleń scrumowych, to tam się przyczepia dodatkowe 10–20%.
Marek Hobler: I to już rozumiem. I teraz oczywiście mam w głowie taką coś, że to jest różnica pomiędzy takim szkoleniem, gdzie lecą slajdy i PowerPoint, tak?
Kate Hobler: Jak lecą slajdy i PowerPoint, to jest 5–20% w porywach. To tyle jest się w stanie przykleić, to wszystko. Nie ma więcej.
Marek Hobler: Co? O ile kawa jest mocna.
Kate Hobler: Tak, o ile kawa jest mocna, albo mamy zapas Red Bulla, nie? Tudzież Monsterka. Więc tak. I wtedy jakby… Problem ze szkoleniami robionymi na zasadzie wykładu jest taki, że wykład ściąga odpowiedzialność z nauczyciela.
Marek Hobler: Aha, bo ja wam przekazałem wiedzę.
Kate Hobler: I to jest wasza wina, że nie ściągnęliście. Właśnie tak. Było na slajdzie. No właśnie. Dlatego jak sobie przypomnicie na przykład ze studiów, tak? Swoich najlepszych prowadzących, to prawdopodobnie nie jest to gość, który siedzi i mówi takim głosem, jak profesor Beans i nic więcej nie potrafi powiedzieć i wszyscy zasypiają na tym wykładzie, tak? Ci najlepsi wykładowcy to byli tacy, którzy robili jakąś formę show, nie? Czyli ci, którzy opowiadali historię, angażowali ludzi, którzy ich obserwowali, tak?
Marek Hobler: I profesor matematyki, który uczył mnie, tak? Analizy matematycznej 2, zmienił akcenty z angielskiego na amerykański, na brytyjski.
Kate Hobler: Proszę bardzo, tak? Ja pamiętam, że profesor Idziak od matematyki robił takie dowody, tak? Na tablicy, że pamiętam, że udowodnił matematycznie, że śnieg jest niebieski, tak? I zadanie było takie, żeby ktokolwiek znalazł lukę w tym rozumowaniu. Nikt jej nie znalazł. To był dowód, który matematycznie był po prostu kwadratowy, tak? Perfekcyjny.
Marek Hobler: I to było takie show, że do tej pory go pamiętasz, rozumiem.
Kate Hobler: Absolutnie. Pamiętam, że potrzebowałam 4 Red Bulli, żeby wysiedzieć na tym wykładzie, bo inaczej się nie dało, tak? Albo profesor Gorast, który był gościem, który robił programowanie. Wyglądał jak Jezus Chrystus, naprawdę. Jeszcze w dodatku w sztruksowych spodniach i sztruksowej marynarce. To jest po prostu współczesny Jezus Chrystus, ewidentnie. I Gorast jak pokazywał, jak można rzeczy zaprogramować, to po prostu wszyscy siedzieli i robili… I to było absolutnie fantastyczne. I to nie był wykład. To ewidentnie nie był tylko wykład. Tam było dużo, dużo więcej.
Marek Hobler: To Kate, posłuchaj. Nie jest tajemnicą poliszynela, użyłem dwójnego zaprzeczenia, niedobrze. Wszyscy, jakby wiadomo, że szkolenia z tobą są jedne z droższych na rynku, które da się kupić w Polsce.
Kate Hobler: No tak.
Marek Hobler: Powiedz mi, dlaczego pójść na twoje szkolenie zamiast pójść do czata GPT, powiedzieć, masz tutaj dwudziestostronicowy Scrum Guide, skróć mi go w jednej stronie A4 i od dzisiaj będę umiał Scruma?
Kate Hobler: W większości przypadków to jest doskonała alternatywa. Ja mówię całkiem serio. Nie wydawajcie tysięcy na szkolenie u mnie, tylko w większości przypadków porozmawiajcie z LLM-em, ale uwaga! Dajcie temu LLM-owi sensowne źródło, bo to jest niesamowicie ważne. Szacuje się, że 95% wiedzy o Scrumie dostępnej w Internecie jest błędna. To znaczy, to są ludzie, którzy wypowiadają się na ten temat, którzy nigdy tego nie zrozumieli. Więc nie pytajcie po prostu o Scruma, bo nawet artykuł na Wikipedii to jest po prostu jedno wielkie…
Marek Hobler: Nie powiem brzydko.
Kate Hobler: Więc proszę, nie korzystajcie z wiedzy, która jest zawarta w Scrumie, bo one się nauczyły na nie tym, co trzeba. Nakarmcie je Scrum Guide’em, może którymś z podręczników scrumowych, napisanych najlepiej przez któregoś z twórców. I dajcie im źródła do na przykład… Niech korzystają tylko ze strony Scrum.org.
Marek Hobler: Na Scrum.org są fajne blogi trenerów, nie?
Kate Hobler: Tak, właśnie jest blog Scrum.org, tam generalnie bzdur jest bardzo mało.
Kate Hobler: Nakarmcie go na przykład takimi źródłami, jak tym, co publikuje Magda Firlit, tym, co publikuje Agile247, tam właśnie ekipa chłopaków z Agile247 i podcastu Porządny Agile. Oni mają zresztą transkrypty do swoich podcastów, też można nakarmić bardzo fajnie LLM-y za pomocą tego. I ograniczcie mu źródła, z których może korzystać. I pytajcie, co zrobić w takiej sytuacji. Tak? LLM w tym momencie, szczególnie jeżeli macie punktowe problemy, w jakichś kawałeczkach nie jesteście w stanie sobie poradzić, to jest doskonałe źródło informacji.
Marek Hobler: Dziwne. Już zaoszczędziłem mnóstwo, pięć tysięcy.
Kate Hobler: Autentycznie. W zależności od szkolenia zaoszczędziłeś nawet ponad cztery kafle.
Marek Hobler: Netto.
Kate Hobler: Tak. Ale jeśli zaczynasz od początku albo jest ci do czegoś potrzebny certyfikat, ponieważ certyfikaty… Ja nie pochwalam przychodzenia na szkolenie dlatego, żeby dostać certyfikat, ale zdaję sobie sprawę z tego, że to jest motywacja wielu ludzi i że to niektórym jest potrzebne. I to jest potrzebne zarówno do tego, żeby po prostu sobie siedziało w CV, albo dlatego, że w taki sposób z nauczania rozlicza nasz HR, a musimy jakieś certyfikaty zdobyć. Ponieważ to jest łatwe potwierdzenie naszych umiejętności, ponieważ czasem po prostu potrzebujemy zaszpanować. To też jest powód. I to naprawdę całkiem sensowne. Ostatnio miałam na szkoleniu jedną bardzo fajną uczestniczkę, która przyszła się nauczyć, ale mówi, że ona potrzebuje certyfikatu, bo jej deweloperzy wytykają, że ona nie ma żadnego certyfikatu. Ja tak… Dobrze, rozumiem, że deweloperów wymienić nie możesz. No nie. No dobra. Doprowadzimy do tego, żeby ten certyfikat sobie zdała.
Marek Hobler: Dla mnie nie są bardzo trudne na tych podstawowych poziomach. Tak, nie są.
Kate Hobler: Te pierwszego poziomu PSM I i PSPO I bywają trudne, bo tam są inne trudności, ale możemy potem do tego wrócić. I w takich warunkach absolutnie zapraszam na szkolenie, bo szkolenie ma za zadanie ostro podrapać was w mózg. Czyli nie tylko dostarczyć wiedzę, tylko doprowadzić do tego, żeby zaczęły się zmieniać sposoby, jak myślicie o tym. Więc jeżeli to jest wasz cel, oto wtedy tak naprawdę wydanie tych czterech kafli albo mniej, w zależności od rodzaju szkolenia, to może być niegłupi pomysł. Bo to jest coś, z czym ludzie wychodzą. Wychodzą właśnie z podrapanymi mózgami.
Efekt poniedziałku: jak utrwalić zmianę po szkoleniu
Marek Hobler: Okej. Czyli to nie jest rozwiązanie jednego konkretnego problemu. Kochana Kate, ludzie na retro się nie chcą odzywać albo Daily wydaje się smutnym obowiązkiem.
Kate Hobler: Jeżeli macie ten problem, to po prostu napiszcie do mnie na LinkedInie. Ja wam odpowiem, tak po prostu.
Marek Hobler: I nie idźcie na szkolenie?
Kate Hobler: Tak, i nie idźcie na szkolenie. Znaczy inaczej. Jak chcecie, jasne, zapraszam. Lubię ludzi na szkoleniach. Zwykle fajna jest zabawa, pewnie. Ale nie ma uzasadnienia. Tak? Z jednym takim małym pytaniem nie ma absolutnie żadnego uzasadnienia do wydawania czterech tysięcy.
Marek Hobler: Mhm. Dobra Kate, to jak już wiemy, których ludzi wysłać, wiemy, że na pewno liderów, zanim wyślemy ludzi technicznych i Scrum Masterów, to rozumiem też, że nie traktujemy szkolenia jako integracji.
Kate Hobler: Właściwie czemu nie? Możemy, pewnie. Tylko niech ludzie nie przychodzą tak totalnie skacowani drugiego dnia, że nic nie będą w stanie robić. Dobra. Bo jakby szkolenia wyjazdowe to jest też coś, co organizujemy. To znaczy, jeżeli ktoś ma ochotę sobie zrobić to szkolenie w Głuszy, w środku Mazur, to ja bardzo chętnie. Szczególnie, że lubię Głuszę, lubię środek Mazur, a jak się odetniemy od rzeczywistości na dwa albo trzy dni, to może dać wymierne efekty, więc to nie jest opcja, którą bym odrzucała. To jest jedna z sensownych opcji w danych warunkach.
Marek Hobler: Czyli nie czytajcie agendy na naszej stronie, bo to też nie za dużo wam da.
Kate Hobler: Znaczy inaczej, możecie przeczytać. Tylko większość nie czyta.
Marek Hobler: Dobrze zadzwonić. Przeczytać swój zespół i nie za bardzo wiesz, które szkolenie dać im. Ja pamiętam, że to jest tak, że nie zawsze jest potrzebne certyfikowane, tylko albo autorskie, albo certyfikowane z plusem. Czyli na przykład PSPO plus i to trwa trzy dni i wtedy adresuje się potrzeby konkretnej organizacji. To jest. Poza tym, że zadzwonić do ciebie, to są jakieś procedury do zrobienia bardziej formalnie? Myślę o jakimś badaniu potrzeb, ankietach. Zapytajmy się ludzi, czego chcą się nauczyć.
Kate Hobler: Nie. Znaczy tak, przy szkoleniach takich szytych na miarę, czyli takich, które ja buduję od podstaw, czy prawie od podstaw, tak, to w tym momencie zapytanie ludzi, czego potrzebują, jest bardzo potrzebne. I czasem wystarczy potrzeba tej osoby, która organizuje, bo ona chce do czegoś doprowadzić i celem nie jest to, żeby ludzie swoje własne cele przenieśli, tylko ten cel jest jakiś odgórny jeden. Spoko. Ale czasem bywa tak, hej, pomóż nam poprawić te procesy na przykład czy ratunku, napraw mi zespoły. To w takich warunkach ja chcę się spotkać z tym zespołem i dowiedzieć się, co jest grane. Ostatnio doszła do mnie jedna firma, która okazało się, że wytwarza nowy dział, nowy dział PMO i oni chcą zrozumieć, czy Scrum jest dla nich. Okej, w porządku. Mogę wam pomóc w tym. To powiedzcie mi w tym momencie, jakie macie warunki teraz, z czym się mierzycie teraz. To ja w tym momencie podpowiem wam, co możemy zrobić. I tam w tym momencie zrobiłam im coś na ich potrzeby. Więc to nie muszą być ankiety, mogą być. Jeżeli jest na przykład rola od jakiejś dużej zmiany i rzeczywiście trzeba sensownie przeszkolić więcej osób, to wtedy zbieramy ankietowo informacje na temat tego, jak ludzie oceniają swoje środowisko teraz, jak chcieliby, żeby było i robimy ofertę pod tę deltę. Czyli jakich informacji, jakiej wiedzy, jakich umiejętności muszą nabyć, żeby to zrobić. Więc zwykle w tym momencie dajemy taką małą roadmapę. I mówimy tak, słuchajcie, to możemy wam zrobić, to możemy wam zrobić, no ale to już nie, to już musi być w pracy. Albo będzie ktoś, kto będzie to nadzorował od wewnątrz, albo my musimy wejść nie tylko w pracę taką szkoleniową, tylko w coś innego. Więc to też jest…
Marek Hobler: Ojej, oddajemy odpowiedzialność. Nie wystarczy, że zapłacisz fakturę i pójdziesz na szkolenie i będzie obecność?
Kate Hobler: Tak, tylko niestety tam coś więcej trzeba zrobić.
Kate Hobler: Zmiany nie są łatwe. Zmian się nie robi na dwudniowym szkoleniu.
Marek Hobler: O, widzisz, znowu doszliśmy do kolejnego punktu mojej karteczki, na której napisałem: efekt poniedziałku. Jak sobie poradzić z tym, że wyślemy już — wiemy, czego ludzie potrzebują, wiemy, których ludzi — wysłaliśmy ich nawet na właściwe szkolenie i do właściwych ludzi, nie na 24-godzinne „jak zostać Scrum Masterem”. To jak uniknąć efektu poniedziałku, że oni wyjdą z tego szkolenia? Pociąg im w głowę przejechał. Mówią: „Panie, świat jest znacznie szerszy, niż ja się spodziewałem. Są takie narzędzia. Inni ludzie robią takie rzeczy na świecie. Można tak poukładać sobie organizację. Wcale nie musi być hierarchiczny na przykład, nie?” Ale potem wracają tutaj, do swojej szarej codzienności, i zderzają się z wielkim niedasiem. Jak sobie poradzić z takim efektem, że takie szkolenie może wtedy nie wnieść zmiany?
Kate Hobler: To ja powiem tak: generalnie trzeba się po prostu na to przygotować, bo nie da się tego całkowicie usunąć. To znaczy, zawsze będzie tak, że szkolenie będzie przynosiło więcej, żeby tak powiedzieć, bólu i nadziei niż rzeczywistych wymiernych korzyści, które potem będzie można wykorzystać. Zawsze człowiek przychodzi z głową pełną pomysłów ze szkolenia. Zawsze przychodzi z mnóstwem nadziei. Zawsze przychodzi z lepszą widocznością problemów, które się zdarzają. Ale nigdy nie będzie się dało wszystkich rozwiązać. I świadomość tego, że to, co się dzieje na szkoleniu, nie jest rzeczywistością, jest jednym z ważnych elementów samego szkolenia. To znaczy, na samym szkoleniu można się tym częściowo zaopiekować. Powiedzieć: „Słuchajcie, wy wracacie do rzeczywistości, wybierzcie sobie coś, co chcecie zmienić, ale ewolucja, nie rewolucja. Bo rewolucja się nie udaje.” Rewolucje bardzo, bardzo rzadko się udają. A jeśli się udają, to tylko generalnie w radykalnych warunkach.
Marek Hobler: Koszty są olbrzymie.
Kate Hobler: Tak, koszty są olbrzymie. I przedsiębiorstwo może nie przeżyć. W okresie rewolucji państwa bankrutują, bo to tak działa. Więc generalnie rewolucji nie chcemy. Dobra, więc trener może na swoim szkoleniu powiedzieć: „Słuchajcie, wybierzcie to, co chcecie zrobić i to wprowadzić.” Ale jeżeli to pociągniemy potem dalej, czyli wprowadzimy na przykład pary, które w organizacji będą współpracować nad wprowadzeniem zmian, kiedy zsynchronizujemy te zmiany — na przykład będzie wspólny Backlog tego, co trzeba zmienić.
Przetargi i wymarzony klient
Kate Hobler: Albo potem jeszcze po szkoleniu zrobimy kilka spotkań, które pozwolą nam lepiej wejść w to, co się dzieje i doprowadzić do tego, żeby więcej się działo. Lepiej by to było dostosowane. Super. Problem jest tylko taki, że przy szkoleniach takich, szczególnie przy szkoleniach akredytowanych, z tej opcji mało kto korzysta. Myśmy kiedyś taką opcję oferowali, to znaczy, że do szkolenia były jeszcze dodatkowe konsultacje, bezpłatne całkowicie, wystarczyło się umówić, ale nie pamiętam przypadku, w którym ktoś się na to umówił. Wiem też, że Rebelsi robią coś takiego, to znaczy po szkoleniu jeszcze mają spotkanie po jakimś czasie, ale z tego, co wiem, też niewiele osób się tam pojawia.
Marek Hobler: To Kate, ja bym chciał na koniec wam jeszcze napisać na karteczce: przetarg zabija zmianę. Jakby już siedzimy w tym biznesie wystarczająco długo lat, widzieliśmy takie sytuacje, w której dział Agile, dział zakupów do nas się zgłaszał, że oni słyszeli, że jest potrzeba nieustalonej ilości szkoleń, nie wiem, PSPO na przykład, i rozstrzygają przetarg, który trwa przy dobrych wiatrach miesiąc. Trwa taki przetarg. Wpisują tam, oczywiście w przetargu ważna jest cena i autorytet dostawcy, ile przepracowałaś godzin jako trenerka na sali, ile przeszkoliłaś ludzi. Wybierają sobie jakieś mądre KPI-e, wygrywa najtańszy dostawca. To jak to zrobić lepiej w dużej organizacji?
Kate Hobler: Myślę, że nie ma jednego najlepszego rozwiązania. Ale powiem szczerze, powiem, z kim dobrze nam się pracuje i w jakich warunkach się dobrze pracuje.
Marek Hobler: Czyli twój wymarzony klient. Tak, twój wymarzony klient.
Kate Hobler: Pierwsza rzecz, którą mamy, to mamy podpisaną prostą umowę ramową. Czyli bez żadnych wodotrysków, żeby tak brzydko powiedzieć, tak? Bez dziwnych odpowiedzialności, bez miażdżących kar. Czyli sytuacja, w której my nie musimy się martwić o to, tak? Nie musimy zwracać za każdym razem uwagi na to, żeby, na przykład, nie wiem, jeżeli nie wyślemy maila dwa dni przed szkoleniem, to nam nie zapłacą. Bo takie zapisy w niektórych umowach były proponowane, nawet chyba kiedyś mieliśmy w którejś z tych umów. Więc zamiast się skupić na merytoryce szkolenia, tak? To skupiamy się na tym, żeby nie zapomnieć o mailu, tak? To jest pewnym absurdem. Albo żeby go wysłać w odpowiednim momencie. Więc to jest jedna rzecz, tak? Czyli prosta umowa ramowa. Druga rzecz to jest taka, że ta umowa ramowa daje wystarczająco dużą elastyczność, że w momencie, w którym pojawi się potrzeba, że my realnie jesteśmy w stanie ją spełnić. To znaczy, że to jest umowa, w której nie ma tylko szkoleń, tak? Ale mamy szkolenie, mamy konsultacje i mamy możliwość stworzenia produktu szytego na miarę. Może być wedle cennika nawet, tak? Nie jest to problem, ale taki, który dopuszcza, zamiast kombinowania typu: a tutaj w takim razie was zafakturujemy za dwa dwudniowe szkolenia i za trzy dni konsultacji.
Marek Hobler: A to są dni konsultingowe, tak?
Kate Hobler: Tak, nie? Ale to wtedy to będzie tego dnia, a to będzie tego dnia, a tutaj będą trzy osoby, a to pójdzie na to. Nie, tak? To jest coś, co sprawia, że wydatek nasz na przygotowanie czegoś takiego, obrobienie sprawia, że nasz zysk z tego, tak? Czyli jakby sensowność robienia czegoś takiego całkowicie się gubi.
Marek Hobler: Czyli chciałabyś w takiej umowie mieć wpisane inne formy współpracy. Na przykład to, żeby mieć zadanie dla zespołu plus potem omówienie, tak? To, co mówiłaś.
Kate Hobler: Albo nawet może być cena, mogą być ceny konsultingu, tak? W różnych formach, tak? Czyli ceny mojego czasu, tak? W zależności od tego, co robię. I jeżeli to tam jest, to na bazie tego jesteśmy w stanie zadziałać, tak? Na bazie tego jesteśmy w stanie ułożyć produkt, który będzie miał cenę bardzo fair. Więc taka elastyczność jest potrzebna. Jedną z rzeczy, które na przykład robimy w naszych umowach ramowych, to jest robienie nie cennika na zasadzie ceny, tylko cennika na zasadzie kategorii cenowej. Czyli to nie jest tak, że dane, konkretne szkolenie ma cenę, tylko dane, konkretne szkolenie należy do kategorii cenowej. Czyli na przykład jednodniowe narzędziówki od Scrum Mastera mają swoją cenę, a dwudniowe, podstawowe szkolenie Scrum Masterowe mają inną kategorię cenową. I w tym momencie…
Marek Hobler: Jak Scrum.org wypuści nowe szkolenie z AI dla Scrum Masterów, to nie trzeba zmieniać umowy ramowej, tylko jest szkolenie w tej kategorii. Dokładnie tak.
Kate Hobler: Więc dopisanie tego szkolenia, że to jest szkolenie z tej kategorii cenowej, często nie wymaga nawet zmian załączników, tylko wystarczy wymiana mailowa, że mamy takie szkolenie i ono jest takiej a takiej kategorii cenowej. Czasem może trzeba podpisać aneks, ale to już naprawdę nie jest problem, bo w tym aneksie jest jeden punkt. I to jest coś, co
Marek Hobler: szybko można… Już nie negocjujemy ceny, ile kosztuje dana kategoria. Tak.
Kate Hobler: Także ta elastyczność umowy to jest chyba najważniejsza rzecz, która jest w przypadku dużych firm. W przypadku małych firm tak naprawdę najłatwiejsze rozliczenie jest po prostu na fakturę. Rozumiem, że ktoś może potrzebować umowy. Mamy umowę ramową, taką bardzo elastyczną. I nie ma problemu, możemy ją podpisać. Zero problemów. Natomiast nie mamy takiej potrzeby posiadania umowy. Może wystarczy ustalenie i faktura. Dobra, Kate.
Marek Hobler: Czyli dobry klient to taki klient, który wcale nie chce przepalić budżetu.
Kate Hobler: Tak, właśnie. Nie zamawia hurtowo wielkich ilości rzeczy od linijki, tylko świadomie próbuje dostarczyć wiedzy, która pozwala rozwiązać problemy.
Zakończenie i satysfakcja
Marek Hobler: O, satysfakcja trenera. Ojej.
Kate Hobler: No, klienta też. Takie to są absolutnie najlepsze szkolenia, jakie są. Nie ma lepszych. Nie dość, że one przynoszą wartość, to jeszcze ja mam wielką przyjemność, zarówno z ich projektowania, jak i przeprowadzania.
Marek Hobler: Tym optymistycznym fragmentem. Dzięki wam wszystkim, że słuchaliście o tym, jak nie przepalić budżetu i dlaczego warto czasem zapytać do czata, zamiast pójść do Kate na szkolenia.
Kate Hobler: Tak jest. Tak.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- Professional Scrum Master™ (PSM)Scrum, którego ludzie sami chcą używać
- Professional Scrum Product Owner™ (PSPO)Product Owner to nie analityk biznesowy
- Professional Agile Leadership™ – Essentials (PAL-E)Liderzy, którzy rozwijają zespół, zamiast go ograniczać




