Przejdź do treści

Cynefin w dobie pandemii

Cynefin w dobie pandemii

Cynefin [czyt. kynewyn] to framework opracowany przez Davida Snowdena w 1999 roku, pozwalający na ocenę złożoności problemu za pomocą tego, ile mamy w nim niewiadomych. Nazwa wywodzi się z języka walijskiego i oznacza w przybliżeniu “coś znajomego”. Framework ten jest szeroko wykorzystywany przy zmianie organizacyjnej i doskonale uzupełnia badania wymiarów kultury organizacyjnej, czy modele stylów zarządzania.

Model i jego elementy

Problemy oczywiste to takie, gdzie prawie wszystko jest znane. Na przykład nalewanie wody do szklanki. Środowisko jest kontrolowane, przezroczystość szklanki pozwala na posiadanie pełnej oceny przebiegu procesu. Oczywiście niepowodzenie jest możliwe - ktoś nas popchnie, szklanka pęknie itp., jednak szansa na to jest niezwykle mała.

Problemy złożone to takie, gdzie jest więcej niewiadomych, jednak większość jest znana – na przykład budowanie domu z projektu, gdzie zbadana jest geologia i wszystkie wytrzymałości materiałów, trzeba tylko postąpić zgodnie z planem z dodatkiem ekspertyzy doświadczonego budowlańca. Jest już tu doza niewiadomych - pogoda, stan zdrowia budowlańców, dostawy materiałów. Jednak większość procesu jest znana, a ewentualne odchylenia stosunkowo łatwe do kontrolowania (szczególnie, że duża część wiedzy specjalistycznej jest łatwo zastępowalna).

Problemy skomplikowane to takie, gdzie większość jest niewiadomych – na przykład operacja chirurgiczna, gdzie sytuacja jest znana w mniejszości, do momentu „otwarcia” pacjenta. W takiej sytuacji grupa specjalistów rozwiązuje problem na bieżąco i nie wiemy ile jest niewiadomych. Wszystko wychodzi “w praniu”. Do tej kategorii zalicza się także znakomita większość problemów związanych z tworzeniem oprogramowania.

Problemy chaotyczne natomiast to takie, w których większość jest niewiadomych – to zwykle sytuacje kryzysowe, na przykład – wiadomo, że na stacji metra słychać było 3 wybuchy, stoi tam jeden pociąg, szacujemy że jest ok. 1000 osób i nic nie widać na kamerach przez zadymienie. Co się stało – nie wiadomo, ale wysyłamy grupę, która robi rozpoznanie bojem.

Bezład natomiast to sytuacja, w której nie da się określić z jakim problemem mamy do czynienia, przez co nie możemy prawidłowo zadziałać. Bezład pojawia się w momencie zmiany na przykład z jednego rodzaju problemu w drugi.

I początek pandemii był właśnie takim bezładem. Nie wiedzieliśmy gdzie się znajdujemy. Z czasem klaruje się, że nie jesteśmy już na przykład w skomplikowanych, tylko chaotycznych. I to, co jest ważne, to to, że w każdym z nich potrzebny jest inny styl przywództwa.

Style przywództwa w Cynefin

W problemach oczywistych, najlepiej stosować przywództwo feudalne - czyli wydajemy zalecenia i te zalecenia są realizowane. Jest to najmniej energochłonny sposób zarządzania. Stosuje się go w sytuacjach łatwo automatyzowalnych i tam, gdzie człowiek potencjalnie niedługo zostanie całkowicie zastąpiony maszynami i algorytmami.

W problemach złożonych, preferowane jest przywództwo angażujące - czyli przywódca słucha podwładnych, ale sam podejmuje decyzje. Ma często grupę ekspertów, wykonujących pracę, jednak rzadko są zespołem i są łatwo zastępowalni.

W problemach skomplikowanych, ważna jest równość głosów ekspertów i adaptacja do nowych warunków i nowo pojawiających się danych. Najlepiej działa tu zespół ekspertów uzupełniających się wiedzą, bez wyraźnego lidera z wyjątkiem tego, wyznaczającego kierunek. A i tak ten często jest w środku rzeczonego zespołu.

W problemach chaotycznych natomiast, sprawdza się przywództwo charyzmatyczne lub tyraniczne. Charyzmatyczne, bo jest punkt oparcia i wyznaczenie kierunku. Tyraniczne, bo w sytuacji, kiedy ludzie panikują, należy potrząsnąć zastygłymi w stuporze lub strachu osobami i każdej z osobna wskazać kierunek. Można to także określić mianem mikrozarządzania.

Zastosowanie błędnego sposobu zarządzania w danym rodzaju problemu powoduje znaczący spadek efektywności wykonywanych zadań.

Jak to przełożyć na sytuację pandemii?

Jak już zauważyliście, w sytuacjach kryzysowych działa tyrania, charyzma i mikrozarządzanie. Warto pamiętać, że sama sytuacja kryzysowa potrwa krótko, a firma dostosuje się do nowych warunków.

Niebezpieczne są dwie sytuacje - ciągłe pozostawanie w stanie bezładu oraz utrzymanie stylu zarządzania kryzysowego, w sytuacji kiedy kryzys już minie. Zwróćcie uwagę na to, w którym obszarze teraz jesteście i jak warto zmienić przywództwo, aby dostosować się do zmieniającej się złożoności problemów.

Podziel się wpisem:

Chcesz pójść dalej?

Zobacz również

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Czytaj więcej »
Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Czytaj więcej »
Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czytaj więcej »
Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Czytaj więcej »
Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Czytaj więcej »
Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Czytaj więcej »

Zarezerwuj miejsce