Zdrowie psychiczne Scrum Mastera.

Rozmawiają: Kasia Mydło, Marek Wyszyński
Szczera, naturalna, potrzebna rozmowa dwóch Scrum Masterów, Marka Wyszyńskiego i Kasi Mydło o zdrowiu psychicznym w pracy Scrum Mastera, depresji i tym gdzie i jak szukać pomocy.
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Marek Wyszyński: Cześć, z tej strony Marek Wyszyński. Witam Was w podcaście Zwinnej Kawy, w którym rozmawiamy o zwinności w biznesie i nie tylko. Dzisiaj będę rozmawiał z Kasią Mydło. Cześć, Kasiu.
Kasia Mydło: Cześć.
Marek Wyszyński: Tematem naszego dzisiejszego odcinka, czy naszej dzisiejszej rozmowy będzie zdrowie psychiczne, no właśnie, nie tylko Scrum Masterów, ale w ogóle liderów, tak? Bo to jest temat, który, jak się okazało, jest nam obojgu dość bliski, głównie ze względu na to, że oboje już się borykaliśmy, można powiedzieć, z utratą tego zdrowia i tej stabilności. Więc na samym początku, zanim przejdziemy do tej głównej tematyki, że tak powiem, chciałbym Cię, Kasiu, poprosić o to, żebyś się przedstawiła może i powiedziała trochę o sobie.
Kasia Mydło: Jasne. Tak, jestem Kasia. Ogólnie umówmy się, identyfikuję się jako człowiek. Zawodowo występuję w roli Scrum Mastera. Trwa to już niespełna dwa lata; jak ktoś chce być bardzo konkretny — rok i trzy kwartały występuję w tej roli. Z wykształcenia jestem geodetą i informatykiem. Historycznie pracowałam trochę na budowach jako geodeta; potem już jako analityk; potem bliżej tej części informatycznej jako konsultant; a teraz właśnie już jako Scrum Master. Prywatnie opiekuję się swoimi kotami które zajmują mi większość czasu poza pracą spędzam sporo czasu na swojej działce tak żeby odpocząć i dać głowie odpocząć I funkcjonuje się jakoś w tym życiu
Marek Wyszyński: To powiedz mi bo już troszeczkę jakby dałem mały spoiler czemu tematyka dzisiejszego odcinka jest Ci bliska? Czemu to jest dla Ciebie takie ważne?
Osobista historia i motywacja
Kasia Mydło: Jasne Bliskie jest mi to przede wszystkim dlatego że wydaje mi się że zdrowie psychiczne jest cały czas traktowane po macoszemu I to nie tylko w Polsce Generalnie traktujemy jakoś złamaną rękę umiemy zrozumieć złamanej psychiki cały czas u wielu osób jest jakieś podejście że to jest jakaś słabość więc bardzo chcę odczarować ten temat na wszystkie możliwe sposoby No a właśnie historycznie też dlatego dla mnie to ważne bo kiedy ja się borykałam ze swoimi problemami z głową jak zachorowałam na depresję to bardzo długo nie mogłam się przyznać sama przed sobą że coś ze mną jest nie tak i może warto po prostu poszukać pomocy I wtedy dostałam bardzo dużo wsparcia z wielu stron i tak naprawdę też różnych stron jak chociażby w różnych podcastach na różnych profilach instagramowych gdzie osoby które te podcasty prowadziły stu otwarci mówiły: „Tak chodzę na terapię” I mówiły o tym tak: „Okej” Tak jakby dosłownie „dochodzę do sklepu po bułki” Więc tak wtedy jak byłam w trochę gorszym stanie niż teraz — dużo gorszym stanie niż teraz — tak powoli się przekonywałam: „Okej skoro tacy ludzie których słucham którzy są dla mnie jakimś autorytetem w pewnym stopniu mówią o tym tak normalnie to może to po prostu jest normalne I może jednak warto pójść dać sobie pomóc” Też właśnie teraz mówiąc głośno o tym: „Tak byłam chora na depresję; wyleczyłam ją z pomocą psychologa i psychiatry; proces terapeutyczny trwa dalej bo jest ważną częścią też — spoiler alert — pracy Scrum Mastera i dbania o zdrowie psychiczne u Scrum Masterów” Liczę trochę że mówiąc o tym właśnie też głośno wyraźnie trochę spłacam ten dług który kiedyś zaciągnęłam wobec społeczności Że może chociaż ta jedna osoba która teraz się zastanawia: „Ojej czy ja już?” Może uda jej samej dać sobie pomóc Może mówię tak chociaż ta jedna osoba która pojawi przez moją historię będzie dla mnie dużym sukcesem
Marek Wyszyński: Mam ogromną nadzieję, że tak właśnie będzie. I muszę ci powiedzieć, że to jest autentycznie drugi podcast w ciągu tygodnia, który nagrywam, który dotyka tej tematyki, bo oprócz Zwinnej Kawy pracuję jeszcze przy podcaście Fakapy, w sensie tworzę go. I dosłownie tydzień temu miałem dokładnie rozmowę na bardzo, bardzo podobny temat. Ona miała dotyczyć czegoś zupełnie innego, bo miała być pierwotnie o seksie. I rozmawiałem z dziewczyną, która jest seks coachem, coachką, nawet nie wiem, czy to dobrze odmieniam. A finalnie wyszła nam rozmowa na temat zdrowia psychicznego. I to, że generalnie z jego stanem w naszym narodzie, i nie tylko, nie jest najlepiej i tego, że absolutnie nikt nas nie nauczył sobie z tym radzić. I to jest też coś, co mam nadzieję, dzięki takim audycjom jak nasza i nie tylko, bo takich materiałów w świecie na szczęście jest coraz więcej, ludzie będą faktycznie się decydowali na takie kroki, na to, żeby faktycznie wiedzieć, że to też jest zdrowie i tak samo jak z każdym innym przypadkiem, tutaj możemy sobie w jakiś sposób radzić. I jest do tego cała masa narzędzi, środków i ludzi chętnych, żeby nam w tym wszystkim pomóc. Tak samo jak ty mam nadzieję, że faktycznie uda nam się dotknąć tego tematu i być może ktoś po wysłuchaniu rozmowy dojdzie do wniosku, że faktycznie może warto.
Kasia Mydło: Bardzo na to liczę.
Marek Wyszyński: I tu chciałem przejść w zasadzie do tego clue naszego odcinka. Oboje poruszamy się w obszarach zwinności w organizacjach, oboje mamy doświadczenie ze Scrumem jako Scrum Masterzy, Scrum Masterka, Scrum Master. I ja też jestem po, może jeszcze nie po terapii, nawet to jest taka powiedzmy była przerywana, ale też po problemach ze zdrowiem psychicznym, z którymi się borykałem. U mnie to bardziej były stany lękowe niż depresja. Ale no mówię, jakby ścieżka była dokładnie taka sama, jeśli idzie o szukanie tej pomocy i wychodzenie z tego. I tym, co mnie w to wpakowało trochę, było to, że ja trochę nieumiejętnie wszedłem w tę rolę Scrum Mastera, ale to znowu upraszczam i zaraz do tego dojdziemy, bo właśnie nikt mnie nie przygotował trochę na to od strony psychicznej, a ja siebie sam nie przygotowałem. To w ogóle może zacznijmy od tego, jakie są te cechy dobrego Scrum Mastera. Albo może taka najważniejsza cecha dobrego Scrum Mastera. Jeżeli możemy o nich mówić, od takiej strony właśnie psychiki, podejścia do ludzi, bo nie chodzi mi o to, że mamy dobrze facylitować warsztaty czy retrospektywy, nie? To jest sprawa absolutnie drugorzędna w tym momencie.
Najważniejsza cecha Scrum Mastera
Kasia Mydło: To jest sprawa wtórna tak naprawdę, bo tak kiedyś, jak się zastanawiałam, jaka jest taka najważniejsza cecha Scrum Mastera, taka osobowościowa, nazwijmy to, wyszło mi ileś pomysłów i mówię: okej, coś, coś. Coś z tym trzeba zrobić. Pojechałam do swojego mentora, zadałam mu dokładnie to pytanie, tak? Jaka jest dla ciebie, według ciebie, najważniejsza cecha Scrum Mastera? Pamiętam, że wtedy ten człowiek wziął tę listę moich pomysłów, tak spojrzał, spojrzał. Kiedyś się też nad tym zastanawiałem. I po wielu dyskusjach wyszło, że tą cechą jest pokora. Pokora, czyli tak naprawdę cnota w etyce, która jakby nakazuje przyjąć postawę, że nie mam najlepszych odpowiedzi. Mogę się mylić, mam prawo się mylić, nie jestem idealny. Co nijak nie wpływa na to, że ja nie jestem pewna swoich rozwiązań. Po prostu dopuszczam to, że zwłaszcza w świecie zwinności, który, no mówmy się, poruszamy się głównie w domenie złożonej, nawet nie skomplikowanej, a złożonej, a wręcz czasem zahaczamy o chaos z modelu Cynefin. Właśnie ta cecha, która pozostaje. I to, co pozwala nam eksperymentować, to jest właśnie pokora dla mnie. I z tego potem wychodzi bardzo wiele pozytywnych elementów. Czyli tak, skoro niekoniecznie mam najlepsze rozwiązania, same najlepsze rozwiązania, to daję sobie tę przestrzeń na porażkę. Dzięki temu, jeżeli nawet ocenię, że coś jest moją porażką, to pozwala mi to stwierdzić: ok, nauczmy się na tym, chcę się na tym nauczyć, chcę zrozumieć, dlaczego wyszło nieoczekiwanie, tak, no jak eksperymenty, ponoć nie ma złych wyników eksperymentu, są tylko niespodziewane. W związku z czym, jeżeli zrobię ten eksperyment, wynik wyszedł nie tak, jak się spodziewałam, to zastanowię się, dlaczego i następnym razem mogę spróbować inaczej. To niekoniecznie od razu znaczy, że to inne podejście będzie lepsze, będzie inne i nigdy nie wiadomo, co zadziała z ludźmi. Więc to jest…
Kasia Mydło: Pierwsza, podstawowa i potem z tej pokory wynikają takie cechy, jak cierpliwość, takie cechy, jak umiejętność słuchania. Skoro nie ja mam najlepsze rozwiązania, to może w dwie osoby znajdziemy to przynajmniej potencjalnie dobre rozwiązanie. To jest w mojej ocenie, od tamtej rozmowy zupełnie szczerze przestałam szukać lepszej odpowiedzi, jaka jest najważniejsza cecha Scrum Mastera. Zastanawiam się nad tym co jakiś czas i cały czas wracam do tego samego. Sprawdzam jakieś inne ścieżki, jednocześnie to jest jakby królowa wszystkich cech.
Marek Wyszyński: Powiem ci, że wielka szkoda, że ja do nikogo nie poszedłem te x lat temu, kiedy wchodziłem w rolę liderską, czy później już można powiedzieć po prostu Scrum Masterską. Nie zapytałem tak naprawdę, jaka jest ta najważniejsza cecha. I nie dostałem tej konkretnej albo bardzo zbliżonej odpowiedzi, no bo ja żyłem w przeświadczeniu, i to mi się czasami jeszcze nadal zdarza, no ja muszę mieć rację, mnie się musi udać, ja to muszę naprawić, to wszystko zależy ode mnie. Ja, ja, ja, no to jest inna już jakby sprawa, tak? Ale no to jest coś, czego mnie na przykład zdecydowanie zabrakło, takiej, ja nie powiem, wiesz co, może nawet trudno tu mówić o refleksji, bo refleksje się z reguły przydarzają po jakichś wydarzeniach, a tu mówię, po prostu takiego powiedzenia: Marek, nie wyjdzie ci, a potem ci jeszcze raz nie wyjdzie, a potem ci nie wyjdzie jeszcze sto razy, i w zasadzie generalnie przez całą twoją karierę będzie ci to nie wychodziło, coś w taki, a nie inny sposób, bo ty nie jesteś od tego, żeby mieć wszystkie odpowiedzi, tak? I tego absolutnie mi zabrakło, bo ja nie potrafiłem być pokorny. Nie potrafiłem zaakceptować tego, że faktycznie nie wszystko ode mnie zależy, że pracuję w wielkiej organizacji, w której jest masa ludzi mądrzejszych ode mnie, do których mogę pójść po pomoc, ale z drugiej strony ty sama powiedziałaś, no właśnie, my sobie dajemy to przyzwolenie, czy możemy sobie dać to przyzwolenie na popełnienie błędów, na to bycie pokornym, ale nie zawsze środowisko, w którym pracujemy daje nam taki komfort, nie?
Kasia Mydło: No tak, oczywiście, że tak. Widzisz, jeżeli przychodzisz na dietę, teraz tak z zupełnie innej strony to zaatakujmy, to chęć wytrwania w tej diecie możesz mieć tylko ty. Nie da się, znaczy dobra, można, ale jeżeli oczekujesz teraz od wszystkich, że nagle przestaną przynosić ciastka do pracy, że nagle twoja żona, kobieta, partner, obojętne, przestanie przynosić paluszki, no to możesz, potem można oczywiście mówić: nie, to nie przeze mnie, to wszystko przez nich, to te serniczki, to te ciasteczka, to to wszystko. No sorry, nie. Zmiany zaczynamy od siebie, zmian oczekiwać można od siebie. Ja generalnie też wychodzę z założenia, że jeżeli pokażę ludziom, że to, co robię u mnie, działa, to może zachęcę ich do tego, żeby za mną poszli. Bardzo trudno jest mi zachęcić, w zasadzie zachęcić to już jest właśnie to słowo, którego ja zacząłem używać, ale nie umiem zmusić ludzi, żeby robili jakoś, bo to jest ich praca, ich życie. Tak samo pracując z deweloperami, to są najczęściej niesamowici eksperci, świetni eksperci w swoich dziedzinach i oni mają swoje pomysły na rozwiązania, które od iluś lat im działają. To teraz kim ja jestem, żeby powiedzieć im: słuchajcie, to, co robicie, to jest w ogóle bez sensu, róbmy inaczej? No to powodzenia, drogi Scrum Masterze. Masz spore szanse, że ci się nie uda. To się może udać, bo znowu świat skomplikowany, złożony.
Kasia Mydło: Więc to oczekiwanie, że wszyscy się zmienią, a ja się nie muszę zmieniać, jest wyrazem braku pokory, raczej wyrazem pokazywania swojego ego i też zachęcaniem siebie samego chyba do tego, żeby no jednak mi nie wyszło. Bo w tym momencie, jeżeli ja nawet zmuszę tych ludzi, żeby pracowali inaczej, no i teraz, jak działa człowiek zmuszony do czegokolwiek? No, nawet chcąc, to troszeczkę sabotuje to rozwiązanie. No to co może pójść nie tak, nie?
Kasia Mydło: Więc tutaj wszystko.
Syndrom zbawcy i pułapki ego
Kasia Mydło: Tylko ten syndrom zbawcy takiego, że teraz ja jestem Scrum Master i na pewno tylko i wyłącznie ja znam wszystkie odpowiedzi. No nie.
Kasia Mydło: Raczej ja buduję w sobie bardzo też, pielęgnuję w sobie ciekawość do procesów, które zastaję i które potem się dzieją, bo nie wszystkie procesy nawet jako Scrum Master mam w rękach, bo przecież nie siedzę z każdym człowiekiem zespołu 24 godziny na dobę, nie wiem, co się u niego dzieje, nie wiem, jak on tworzy swoją pracę, nie wiem, co robi też po pracy, a to ma ogromny wpływ na to, jak on pracuje w ciągu tych mitycznych 8 godzin.
Kasia Mydło: Tak.
Kasia Mydło: Więc jeżeli widzę, że coś się zmienia albo jeżeli widzę, że w jakiś sposób zespół pracuje, to moją pierwszą reakcją na to, wyuczoną już w pewnym sensie, jest: ej, dlaczego tak robicie? Co tu się dzieje, że co się stało, że pracujecie w ten sposób? Bo nawet coś, co tak z książkowego podejścia jest okropne, to się nigdy nie sprawdza, to w ogóle jest bez sensu, w tym konkretnym kontekście może się okazać, że jest super.
Kasia Mydło: Dlatego najpierw ciekawość, sprawdzenie, jakie były, skąd, jak do tego doszliśmy, jak doszliśmy do tego momentu i dopiero wtedy: ok, może chcecie spróbować inaczej. Ja wam mogę pokazać ileś opcji, też no jak już usłyszę przyczyny, to nagle się może okazać, że ok, dobra, ta moja ocena, która pojawia się w głowie, że trochę, ej, coś tu jest nie tak, może się okazać, że ej, to jest bardzo tak, to po prostu działa.
Kasia Mydło: Znowu, nie mam najlepszych odpowiedzi, to zespoły mają najlepsze odpowiedzi, co jakiś czas warto ich wspomóc.
Marek Wyszyński: To jest super zdanie i to w ogóle, mam wrażenie, powinno gdzieś się wydrukować w każdym podręczniku do tego, jak być Scrum Masterem, w ogóle w samym Scrum Guide. Zespoły mają te najlepsze odpowiedzi, ty masz im pomóc te odpowiedzi odkryć po prostu, albo wzmocnić, bo one już tam bardzo często są, są robione czasem, często nieświadomie. I może warto czasami pewne rzeczy po prostu uświadomić, unaocznić, żeby tylko wzmocnić pewne dobre zachowania. Ale dotknęłaś przed chwilą syndromu zbawcy i to jest jeden z takich standardowych grzechów Scrum Mastera, który może prowadzić oczywiście do takiego zarżnięcia się, do zniszczenia sobie tego zdrowia, bo w końcu o tym zdrowiu psychicznym będziemy dzisiaj rozmawiać. I ja to zrobiłem. Kiedyś właśnie wszedłem jako Scrum Master do dwóch zespołów, które jeszcze żyły ze sobą w konflikcie, a dodatkowo jeszcze w jednym z tych zespołów były dodatkowe wewnętrzne konflikty. No więc idealna, wymarzona sytuacja, no bo przecież ja się teraz wykażę, ja to teraz wszystko uporządkuję, wszyscy będą kochali siebie i mnie, no i będzie już tylko idealnie, tak?
Kasia Mydło: Jak bardzo się potłukłeś?
Marek Wyszyński: No bardzo, bardzo, tak? No bo finalnie po paru latach takiej pracy poszedłem po pomoc do kogoś, kto zajmuje się udzieleniem takiej pomocy zawodowo, tak? Ale no to o tym już też mówiliśmy trochę na początku. To się nie udało na każdym możliwym polu. Zaczęło się oddawać w momencie, w którym ja powiedziałem: dobra, słuchajcie, wiecie co? Ja się stanę z boku i zobaczę, co wy tu będziecie robić, tak? Było parę ciężkich i długich i grubych retrospektyw, które musieliśmy przejść, ale w którymś momencie po prostu stanąłem z boku i zacząłem patrzeć, co oni robią. Ale to była rzecz, która nie dawała mi spać. Marnowała mi weekendy, czasy po pracy. Powiedzmy, z jedzeniem nie miałem problemów. Raczej w drugą stronę tego jedzenia było za dużo, bo ja po prostu zażeram nerwy.
Kasia Mydło: Czyli miałeś problemy z jedzeniem?
Marek Wyszyński: Tak. Tak, to może inaczej. Bardzo często się mówi, że się nie je. Ja problemy zażerałem, więc oprócz niszczenia sobie zdrowia psychicznego, zacząłem sobie niszczyć zdrowie fizyczne. I do dzisiaj się borykam ze skutkami tych pewnych rzeczy. Mówię, to była taka pierwsza rzecz, to był u mnie ten syndrom zbawcy. Ja teraz tu wszystko naprawię. Ja będę waszym takim lokalnym Chrystusem i już teraz będzie super. Ale chciałem się zapytać może o to, jakie grzeszki ty popełniałaś, które cię finalnie wykończyły i sprawiły, że musiałaś szukać pomocy.
Osobiste doświadczenia i wypalenie
Kasia Mydło: Pracę Scrum Mastera miałam. Mam to niesamowite szczęście, że od początku trafiłam na dobrego mentora, który mnie szybko wyprowadzał z dziwnych ścieżek. Po prostu takich, ja już biegnę w jakąś stronę, tak, to jest najlepsze rozwiązanie na świecie. To tak, słyszałam, dostawałam takim pytaniem: dlaczego? Co ty chcesz osiągnąć? Dlaczego oni tak robią? I te pytania cały czas we mnie siedzą i w tej chwili po tym ciężkim treningu mam przynajmniej to szczęście, że daję sobie tę przestrzeń na to, żeby te rzeczy rozumieć. Też najważniejsze zdanie, jakie kiedykolwiek usłyszałam od swojego mentora, to było, kiedy ja przyszłam właśnie w takim stanie, że problem za problemem w jednym zespole. Takie ileś właśnie, tak jak zaczęłam grzebać w tym, co się dzieje, tak zobaczyłam taki ogrom tego, no trudnych sytuacji dokładnie. Konflikty, nieuporządkowane procesy, niezrozumienie pewnych ról, niezrozumienie pewnych procesów, które działy się ogólnie w organizacji. Tam nie było, to oczywiście nie było ze złej woli. To było wszystko podyktowane tym, że wszyscy chcieli pracować najlepiej, jak umieją. I poszłam na taką sesję właśnie mentorską. W bardzo trudnym stanie, bo tam jeszcze chyba świeżo, krótko przedtem się trochę usłyszałam sporo nieprzyjemnych zdań na swój temat. Jak wchodzę na tę sesję, na skraju płaczę w zasadzie i tak mówię: kurde, człowieku, co ja mam zrobić?
Kasia Mydło: Usłyszałam wtedy najpiękniejsze, najważniejsze zdanie: ja też nie wiem, co można zrobić, też nie wiem, co zadziała. Możemy spróbować to i to. I pamiętam, wtedy spadł na mnie taki właśnie spokój, że właśnie jeżeli człowiek, który ma wiele lat doświadczenia, dużo więcej doświadczenia niż ja, też nie wie, co zadziała, to mówię: okej, to może to jest trochę łatwiej dzięki temu. Moment, w którym ja się zajechałam swoją pracą, to był jeszcze jak pracowałam jako deweloper, gdzie zwyczajnie nie zauważyłam momentu, kiedy zaczęłam pracować za dużo. No był trudny projekt dosłownie. Trudne zrobienia, trudne zadanie.
Marek Wyszyński: Ale to co, nadgodziny takie standardowe, to do dwudziestej, jakiś weekendzik i tak dalej?
Kasia Mydło: Do dwudziestej, powiedzmy, że bliżej dwudziestej drugiej, zaczynanie pracy bardzo wcześnie. W weekendy chyba nie pracowałam, ale to spora szansa, że dalej myślałam o tym zadaniu, które było. Co jest takie dobre i niedobre w tej historii, to jest to, że ja od swojej ówczesnej przełożonej usłyszałam, że ona się na to nie chce zgodzić. Ona nie chciała mi pozwolić na to, żebym ja pracowała te długie godziny. Już powiedziała, że okej, zróbmy, przesuńmy termin, ale nie rób tego. Ja mówię: nie no co ty, to jest dobre, ja dzięki temu tak, no pracuję po dziesięć godzin, ale dzięki temu nie mam tej przerwy jakiejś dłuższej — dziesięć, dwanaście godzin — ale dzięki temu coś sobie domykam, następnego dnia szybko wchodzę od nowa w temat. Dla mnie super. No i cóż.
Marek Wyszyński: Ale to wiesz co? Ja cię muszę zapytać: no i cóż? Z czego to wynikało? No bo skoro nawet szefowa ci mówiła: weź się uspokój, przesuniemy termin — to co? Ego? Co ci nie pozwalało przystopować? Skoro sytuacja ewidentnie robiła się już może lekko niebezpieczna.
Kasia Mydło: Chciałam to jak najszybciej skończyć. Jak najszybciej po prostu chciałam to mieć z głowy. To był bardzo fajny projekt — super projekt do zrobienia — który mnie też niesamowicie jarał. Bo dawał mi dużo przestrzeni na myślenie i na rozwiązywanie takich fajnych problemów. Ja bardzo lubię rozwiązywać problemy do poziomu w zasadzie rozgryzienia algorytmu. A kodowanie tak przeciętnie mnie cieszy… Wtedy mnie cieszyło jeszcze. No i właśnie to był moment kiedy w pewnej chwili się tak zorientowałam: okej… To mi przestaje sprawiać frajdę! Ale już byłam nakręcona… Już byłam… Już chciałam to skończyć! Skończyliśmy ten projekt! Wypuściliśmy! Wszyscy byli bardzo zadowoleni! To z tego co wiem no jeszcze przynajmniej w zeszłym roku – to co ja wtedy zrobiłam – dalej działa w tamtej firmie! Więc niesamowity sukces! No tylko zapłaciłam za to potężną cenę! W tej chwili średnio jestem w stanie patrzeć na edytor kodu bo jak go widzę przypominają mi się jednak te nieprzyjemne momenty… I dlatego też teraz tym bardziej wiem że raz – jako Scrum Master – nie chcę sobie tego zrobić bo pamiętam że kodowanie sprawiało mi dużą frajdę a teraz mi jej nie sprawia… To teraz tym bardziej jako Scrum Master nie chcę sobie tego samego robić… To jeden aspekt a drugi łatwiej mi trochę rozmawiać z deweloperami bo pamiętam ten fun który mi sprawiało… Super frajda była cudownie było… no tylko… Okej… To może mieć swoją cenę I bardzo wysoką Zastanów się czy na pewno chcesz ją zapłacić Nie mówię że tak będzie Bo oczywiście każdy inny Są ludzie którzy świetnie pracują po dwadzieścia godzin śpią trzy godziny są szczęśliwi Skoro im działa okej Nie wiem jak oni robią Wolę zwrócić uwagę Ludzie zastanówcie się po prostu Tak zatrzymajcie
Marek Wyszyński: Ale czy ta sytuacja popchnela Cię właśnie bardziej ku Scrumowi?
Marek Wyszyński: Jak to jest, że weszłaś do pracy jako Scrum Masterka, liderka, doszłaś do tego wniosku, że to za dużo? Bo był jeszcze szereg rzeczy. Chciałem jeszcze zapytać o jedną rzecz, bo sama nawiązałaś do… Mówiąc, że wchodziłaś na to spotkanie ze swoim mentorem jeszcze po jakimś nie za ciekawym feedbacku. I to jest coś, z czym ja sobie nadal do dzisiaj nie radzę. Może nie powinienem o tym mówić. Feedback jest na temat tego, jak jest w sobie, jak pracujesz czy pracowałaś, bardzo często w bardzo konkretnych sytuacjach. Ten feedback absolutnie nigdy nie świadczy o tym, jakim jesteś człowiekiem. Nigdy.
Kasia Mydło: Nie powinien, tak, zgadza się.
Marek Wyszyński: Nie powinien. Ja zakładam, że mówimy o dobrze dawanym feedbacku, co nie znaczy, że on jest dobrze odbierany, że jest dobrze rozumiany. I to było coś, co mnie przez lata po prostu niszczyło. Ktoś przychodził, mówił: słabe demo po prostu po wystąpieniu naszego zespołu. No to kto był winny za słabe demo? To ja byłem winny, to ja jestem beznadziejny, bo ja nie potrafiłem pracować z zespołem. To ja, ja, ja, ja jestem w ogóle tragiczny, bo mój zespół zrobił raz słabe demo.
Kasia Mydło: Jakby to była spirala, w którą ja wpadałam momentalnie.
Marek Wyszyński: U ciebie to się zdarzało, czy byłaś jednak w stanie to rozgraniczyć? Bo ja widzę, że to dla wielu ludzi jest cholerny problem. Bo ja już miałem sytuację, gdzie ja już byłem w tej sytuacji, powiedzmy tego mentora, lidera itd. I ludzie płakali na spotkaniach ze mną, bo dostali kiepski feedback od kogoś. Bo nie byli w stanie postawić tej granicy między tym, że to jest tylko praca, a tym, kim oni są, co świadczy o tym, jakimi oni są osobami. I oni byli zniszczeni takimi rzeczami. Na szczęście takie rzeczy mi się zdarzyły dwa, trzy razy w karierze, ale zdarzyły się mimo wszystko.
Feedback, terapia i granice
Kasia Mydło: I tu myślę, że może płynnie przejdziemy do tego fragmentu, co mi daje proces terapeutyczny. Bo pracując na terapii dowiadujesz się bardzo wielu rzeczy o sobie, a siebie, tak jak Scrum Master, powinieneś być bardzo ciekawy tego, co robi firma, co robi jego zespół. Tak z kategorii ja powinieneś być ekspertem. O tym bardzo fajnie mówi Tomek Włodarek na swojej jednej prezentacji. Myślę, że podlinkujemy to później. Na pewno. Po prostu od siebie masz być ekspertem. Masz wiedzieć, gdzie masz swoje granice, masz wiedzieć, jak zarządzać swoją energią. I Tomek użył bardzo fajnego stwierdzenia. Jak pozostać… Matko, dobra, powiem to po angielsku. How to stay sane in sometimes insane organizations. Jak zachować tę zdrową głowę. To jest droga…
Marek Wyszyński: W szalonych organizacjach.
Kasia Mydło: W szalonych, dokładnie. Jak to znaleźć? Każdy będzie miał swoją ścieżkę na pewno. Procesy terapeutyczne, przynajmniej tak jak ja to odbieram, bardzo pomagają znaleźć tę ścieżkę. Bardzo pozwalają znaleźć te swoje granice. Bardzo pozwalają odkryć to, że praca to jest praca. Ale to, że ja odbieram bardzo personalnie to, że w pracy ktoś coś powiedział na temat mojego zadania, czy nawet w domu, w domu też ktoś powiedział coś na temat tego, co zrobiłam, to co się dzieje we mnie, skąd to się wzięło, że ja reaguję na to aż tak mocno.
Kasia Mydło: Co tam się gdzieś, czy historycznie, czy obecnie, jakie są te moje przekonania na ten temat, jak to wygląda na mnie jako człowieka. I praca z terapeutą, u mnie akurat z terapeutką, to jest dla mnie niesamowita przygoda. Trudna często, to jest bardzo ciężka wycieczka w głąb siebie i odkrywa się rzeczy, o których czasem się nie spodziewałam, że takie istnieją, ale ta historia jest i pozwala sobie przepracować, pozwala przepracować to, że słyszysz taki ciężki feedback, jeszcze jak wymierzony, wymierzony feedback czasami się zdarza, to ok, tak, jeżeli ktoś mi mówi, że jestem słoniem, to czy ja jestem słoniem?
Kasia Mydło: Tak, czy mogę ocenić, tak, czy to, co słyszę, w jaki sposób ja to mogę wykorzystać, żeby być lepszą jutro. Jednocześnie potrafię też zdecydować
Kasia Mydło: Drogi rozmówco, przekroczyłeś moje bariery. To nie jest forma, w jakiej ja chcę rozmawiać. Akurat dzięki terapii, dzięki temu, że bardzo dużo już pracuję nad sobą, zwykle udaje mi się wyłapać ten moment ciut wcześniej. Już nie po przekroczeniu tej granicy przez kogoś, tylko potrafię zauważyć: ej, ktoś się zbliża, zareaguj teraz, bo za chwilę wybuchniesz.
Kasia Mydło: Akurat ja, nawet pracując jako Scrum Master, nie bardzo kryję się ze swoimi emocjami. Zdarza mi się nawet krzyknąć na spotkaniach albo powiedzieć coś bardzo niecenzuralnego, powiedzmy. I daję sobie na to przestrzeń, bo to taki mam styl, tak mi to działa. To też właśnie fajnie, żeby każdy znalazł tę swoją ścieżkę. Jak to zrobić? Ja bardzo polecam terapię. Procesy coachingowe też mogą pomóc. W rozwoju zawodowym super działa dobry mentoring, tylko mentora też trzeba sobie znaleźć dobrego, takiego, który po prostu pasuje. To tak samo z terapeutą. To, że ktoś jest świetnym terapeutą, nie znaczy, że będzie świetnym terapeutą dla mnie. Więc czasem trzeba poszukać, czasem trafisz za trzecim razem, czasem za czwartym. W pewnym momencie może ta relacja terapeutyczna z jednym terapeutą się skończyć, wtedy trzeba poszukać kolejnego. Dlatego to jest proces terapeutyczny, a nie terapia. To nie jest coś, tak jak z transformacją, że się zrobi i już na wieki wieków, dziękuję, załatwione. To tak nie działa.
Marek Wyszyński: Mam kolegę, który jest od paru lat w zasadzie już w trakcie terapii i chyba nawet gdzieś się powoli kończy, bo właśnie doszedł do wniosku, że to już jest chyba ten moment na zmianę, że on teraz by oczekiwał trochę innego terapeuty z trochę innymi doświadczeniami życiowymi, bo terapeuci nie są w stu procentach obiektywni w stosunku do tego, o czym rozmawiamy, bo oni też mają swoje doświadczenia, też mają swoje życie, czasami je projektują, czasami wręcz poradzą coś, bo to wynika z ich personalnego doświadczenia, bo każdy terapeuta terapię przejść musiał, żeby móc być psychoterapeutą. Musiał się temu poddać, więc wiedzą doskonale, o czym mówią, i w to chcemy wierzyć. Ale znowu wracając do tego początku, czy była jakaś taka jedna sytuacja, która cię właśnie popchnęła do tego, żeby szukać pomocy, czy było coś takiego, po czym wiedziałaś, że dobra, to już mnie przerosło, ja sobie już nie radzę z tym totalnie, muszę iść i szukać pomocy?
Diagnoza i proces leczenia
Kasia Mydło: To nie do końca była jedna konkretna sytuacja. Jeżeli chodzi o depresję, to też od mojej lekarki usłyszałam, że to nie jest jedna akcja i już. Depresję generalnie się hoduje całe życie, w pewnym momencie po prostu wychodzi.
Marek Wyszyński: Bardzo często jest taki, tak jak to było u mnie, jest taki tipping point. Wiesz, hodujesz, hodujesz, hodujesz, ale w którymś momencie ja dostałem w ryj tak mocno, mówiąc brzydko, że już musiałem, bo do tej pory mi się wydawało, że ja sobie z tym poradzę, ale była jedna sytuacja, po której ja nie byłem w stanie zasnąć, wstać z łóżka następnego dnia i tak dalej. Ja musiałem iść już szukać pomocy. Właśnie dlatego pytam z takiej, wiesz, też mojej ludzkiej ciekawości.
Kasia Mydło: Jasne, to z ludzkiej ciekawości. Pracowałam z ludźmi przez jakiś czas, którzy bardzo niedoceniali tego, co ja robię. Wręcz bym powiedziała, że bardzo często było to poddawane w wątpliwość, że w ogóle ja cokolwiek umiem. W dość brzydki sposób to było robione. W pewnej chwili zauważyłam, że ja zaczęłam w to wierzyć. I mówię: ej, Kaśka, ogarnięte dziewczę, a tutaj w zasadzie boję się pójść do pracy, bo ja się bałam w pewnym momencie zrobić cokolwiek. Nie jako Scrum Master, to jeszcze na szczęście przed. Ja się bałam zrobić cokolwiek w tej firmie, bo jakiekolwiek działanie, i działanie, i brak działania mogło się skończyć w zasadzie dokładnie taką samą awanturą. Więc kiedy zaczęłam mieć coraz częściej takie myśli, że właśnie jestem beznadziejna, nic nie umiem, nic nie potrafię, to w pewnej chwili stwierdziłam: ej, nie, dość, dość tego wszystkiego. I właśnie każdy dzień był dla mnie bardzo trudny. I słuchałam właśnie, tak jak mówię, różnych podcastów. Bardzo, bardzo dobra akcja, bardzo uświadamiająca w Polsce, już od wielu lat działająca, „Twarze depresji”, chyba jakoś tak się nazywają.
Kasia Mydło: Ja o tym wiedziałam i tak sobie czytałam te wiadomości, słuchałam i myślałam: no dobra, no ty masz problemy, ale nie, no ja to na pewno nie mam takich problemów. I tak w pewnym momencie przystanęłam. Przestałam wierzyć w swoje siły zawodowe, a ja na swojej inteligencji buduję bardzo dużo, bo to jest jedna z cech, które cenię w sobie najbardziej. I nagle się okazuje, że ja przestaję wierzyć w swoją inteligencję. Przestaję wierzyć w swoje umiejętności. Nie chcę pracować, gdzie pracę lubię.
Kasia Mydło: Czy miałam problemy ze wstawaniem? Chyba nie szczególnie, akurat ze snem wielkich problemów nie miałam. Raczej właśnie, dobra, miałam problemy ze snem, spałam bardzo długo. Tylko budziłam się totalnie niewypoczęta. Więc to był taki moment, że mówię: okej, dobra, to może pójdę do tego lekarza i może sprawdzę. Przecież najwyżej, jeżeli dowiem się od lekarza, że wszystko jest okej, to jestem w tym samym punkcie, w zasadzie nie przegrywam. No przegrałam, tak, musiałam zapłacić za wizytę, ale to niewielka cena za to, żeby dowiedzieć się, że w sumie jest okej. Porozmawiałam wtedy z lekarką.
Kasia Mydło: Od psychiatrów też się dowiedziałam po jakimś czasie, że trzeba trafić na swojego. To też nie z każdym się człowiek otworzy. Akurat tu mi się bardzo udało, więc trafiłam na dobrą dla mnie lekarkę.
Kasia Mydło: Ona ze mną porozmawiała, zadała mi właśnie ileś pytań, upewniając się też, czy przypadkiem nie mam myśli rezygnacyjnych i samobójczych.
Kasia Mydło: Rezygnacyjne, tak, występowały. Samobójczych, na szczęście miałam niesamowitego farta, że to się nie pojawiało. Tak w miarę pod koniec tego wywiadu mówię: no tak, pani Katarzyno, to jest depresja. To się leczy. Zaczynamy od takich leków. To z tego, co widzę, nie powinno potrwać za długo. Wtedy powiedziała mi, że to potrwa pół roku. Ostatecznie leki brałam chyba niecały, cały rok. Jakoś tak.
Kasia Mydło: I po prostu pracujemy, tak. Powiedziała: ja pani zapisuję leki. Tu proszę brać w takim schemacie. Ostrzegam, pierwsze dwa, trzy tygodnie będą straszne. To trzeba przeżyć. To jest też coś, o czym się człowiek dowiaduje, zaczynając brać leki antydepresyjne, że może być gorzej. I te pierwsze dwa tygodnie jest gorzej. I wtedy naprawdę bardzo…
Marek Wyszyński: Wręcz błogo, jak już się organizm przyzwyczai.
Kasia Mydło: To się zgadza, ale po prostu ten pierwszy, ja się cały czas trzymam tego stwierdzenia, po prostu trzeba to przeżyć. I powiedziała mi też: dzień dobry, i zapraszam na terapię, bo teraz możemy to zaleczyć, to, co się stanie, ale jeżeli nie zmienię swoich schematów myślowych, właśnie takiej potrzeby bycia potrzebną, bo z tego to się głównie brało, to powiedziała mi: tak, teraz wyleczymy i za dwa lata spotkamy się tu znowu.
Marek Wyszyński: Bo to wróci.
Marek Wyszyński: No właśnie, bo to jest moje następne pytanie. Wyjdziesz z tego, to wymaga przeogromnej pracy, żeby z tego wyjść. Nawet mówię, pracy z psychiatrą i brania leków, bo one zmieniają twoje podejście do życia i to w taki sposób, którego ty się w ogóle nie spodziewasz, bo to się dzieje tak stopniowo, tak delikatnie, tak naturalnie, przynajmniej tak było u mnie, że ja to przyjmowałem za stan dla mnie całkowicie naturalny. Mimo tego, że pamiętałem, że dwa miesiące wcześniej byłem zupełnie innym człowiekiem, ale dla mnie ten stan w trakcie brania leków, on był dla mnie całkowicie naturalny, więc wtedy ci się wydaje, że dużo rzeczy jest w porządku, bo twój organizm nie daje ci tych sygnałów zwrotnych, tak jak ci dawał przed terapią, przed taką terapią farmakologiczną. I właśnie, jak w to nie wpaść z powrotem, no bo szukamy wsparcia przede wszystkim u lekarza. Przede wszystkim warto pójść porozmawiać z psychiatrą, jeśli czujemy, że coś jest mocno nie w porządku, jeśli mocno wątpimy w siebie, w swoje siły, mamy problemy, no to już takie typowo psychosomatyczne objawy, bo to się wszystko zaczyna bardzo, może nie bardzo szybko, ale bardzo ciężko się odbija na naszym zdrowiu fizycznym. Zaczynamy od psychiatry. Ja też miałem to szczęście, że mnie pani psychiatra, z którą rozmawiałem, powiedziała: no to teraz sugeruję terapię. Tu pan ma leki, ale sugeruję terapię, bo te leki panu pomogą doraźnie i one tłumią objawy, ale sedna tego, co się z panem dzieje, należy szukać gdzie indziej. I to już nie u mnie.
Kasia Mydło: Dlatego właśnie proces terapeutyczny jest czymś, co tak, no w przypadku choroby, jaką mamy, czy stany lękowe, terapia jest podstawową formą pomocy, no może inaczej. Leki mają pomóc wejść w proces terapeutyczny, właśnie ułatwić ten proces terapeutyczny. Czy terapia się zakończy razem z lekami, to już zależy, podejrzewam. Nie wiem, nie jestem ekspertem. Tak, tak, tak zgaduję. U mnie się nie skończyła i jest mi z tym bardzo dobrze. No leków już nie biorę od chyba dwóch lat czy półtora roku. Jakoś tak, półtora roku. Więc to, a w procesie terapeutycznym jestem dalej. Ta moja terapia w tej chwili już czasami też zahacza o takie elementy superwizyjne, kiedy próbuję znaleźć jakieś sposoby, ok, jak sobie poradzić w jakiejś sytuacji, niekoniecznie zawsze grzebiąc w przeszłości. W terapii odkrywamy, skąd się te myśli biorą i ja się nauczyłam identyfikować te momenty, że właśnie może jednak ktoś mówi o mojej pracy, a nie o mnie. I zaczęłam też się identyfikować. No to, co akurat w tym złym dla mnie miejscu się działo, to jednoznacznie mogę to określić jako jakąś formę agresji wobec mnie. I to było dla mnie bardzo ciekawe doświadczenie, że właśnie jak bardzo taka, no w zasadzie, nikt mnie nie bił, nikt mi krzywdy nie robił, ale zrobił mi bardzo duży bałagan w głowie.
Marek Wyszyński: Mobbing, mobbing nie oznacza przemocy fizycznej, bo tu mam wrażenie, że dotykamy już trochę innego tematu, ale no, można komuś zniszczyć zdrowie w taki, a nie inny sposób. To bardzo często jest złośliwe, bo to nigdy nie jest, to się nigdy nie dzieje przypadkiem, bo mobbing jest intencjonalny.
Kasia Mydło: W motywy nie chcę wchodzić. Nie ma to dla mnie znaczenia, po prostu zwyczajnie warto się nauczyć to identyfikować, warto się nauczyć rozpoznawać te sygnały, które daje czy ciało, czy mózg własny i w pewnym momencie powiedzieć sobie dość, nie chcę brać w tym udziału, to mnie krzywdzi. I po prostu wyjść z tej sytuacji. Zwłaszcza, zwłaszcza drodzy Scrum Masterzy, którzy tego słuchacie, pracy dla Scrum Masterów jest dużo. Jeżeli jest wam źle w jakiejś firmie, to znajdziecie inną. I to znowu, to nie znaczy, że ta firma jest zła. Firma dla was. Nie jest niczym złym szukanie pomocy, nie jest niczym złym powiedzenie w pewnym momencie, to ta sytuacja mnie przerasta, potrzebuję wsparcia i szukać wsparcia można na mnóstwo sposobów.
Marek Wyszyński: Wiesz, ja jeszcze kiedyś miałem taką refleksję, już nawet niekoniecznie na swój temat, tylko chodziło chyba o jakąś inną osobę w kontekście tego, że jesteśmy tymi Scrum Masterami, czy pracujemy jako liderzy, w branży IT, która — ja nie będę mówił, że ona jest prestiżowa w naszym kraju, bo to jest złe określenie — ale jest bardzo dobrze płatna. Bo to jest coś, o czym bardzo często, o czym może nie należy mówić, ale o czym wszyscy wiedzą, to już ma jakąś tam stygmę za sobą, ale to jest branża, w której generalnie są duże pieniądze. Więc miałem takie wrażenie, że wiele ludzi się zgodzi na pewne nadużycia wobec nich, albo na pewne utopienie pewnych tematów, no bo generalnie to jest mi nieźle, bo później sobie odreaguję, bo mam dobrą kasę. I właśnie często gdzieś ta kasa była też takim argumentem. Generalnie to nieważne. Ważne, że super płacą. I wiesz, dużo ludzi naprawdę, no tylko co z tego, jak ty później, wiesz, tysiąc, dwa tysiące miesięcznie zaczynasz wydawać na lekarzy, bo terapia tak droga może nie jest. Oczywiście to wszystko zależy od tego, gdzie mieszkamy, ale jak sobie zniszczymy to zdrowie fizyczne, to z reguły jego przywracanie może już naprawdę wymagać ogromnego wysiłku i ogromnego nakładu pieniędzy z naszej strony. I wiesz, to może dziwnie brzmi, ale mówię, ja się z czymś takim już spotkałem i sam tego też troszeczkę doświadczyłem.
Wsparcie, społeczność i samorefleksja
Kasia Mydło: Tutaj z kolei mi pomaga podejście, powiedzmy, inspirowane trochę Scrumem, nazwijmy to. Tak jak zachęcamy jako Scrum Masterzy, drogie zespoły, róbcie sobie retrospektywy, bo to wam może znaleźć jakieś fragmenty i zatrzymać się na chwilę i spojrzeć na waszą pracę. Tak samo, drogi Scrum Masterze, zrób sobie co jakiś czas retro swoje. Przychodzimy zwykle do firm z jakimiś założeniami. Coś chcemy osiągnąć z różnych dziedzin. Po prostu sprawdzaj, czy dalej to osiągasz. Czy dalej dostajesz to, co chciałeś? Jak się czujesz? Jak się czujesz z tym, co robisz? Czy to jest to, co ty chcesz robić? A w zasadzie to też fajniejszym pytaniem, które ja sobie zacząłem zadawać po jakimś razie, czy ja chcę tu pracować za pół roku. Bo tak, że w tej chwili jest OK, to jeszcze tak, no dokładnie, bo przeboleję, bo sobie poradzę, bo jest mi dobrze. Ale jak zacząłem sobie zadawać pytania, OK, czy chcesz tu pracować za pół roku, to to zmienia troszkę optykę. Czy po prostu, czy dalej podoba mi się tu na tyle, żeby inwestować swój czas i swoje wszelkiego rodzaju zasoby w tę konkretną organizację? To pomaga mi.
Marek Wyszyński: No tak jak mówisz, to retro, takie samemu dla siebie, ale takie naprawdę szczere, bo to faktycznie musi być mega szczere i dotykające tego w ogóle, co my chcemy robić, co chcemy osiągnąć. To się musi dziać. Bo wiesz, raz na pół roku, powiedzmy, twój menedżer z tobą usiądzie i zada ci pytanie: Kaśka, gdzie ty się widzisz za pół roku, za rok? No i czasami trzeba powiedzieć, wiesz co, gdzie indziej. Nawet samemu sobie, a później szefowi. I słuchaj, no ja się już nie widzę tutaj, bo to się nie sprawdza, bo to jest totalnie sprzeczne z moimi wartościami, z tym, kim jestem, z tym, co chcę robić i co chcę osiągnąć. I to jest też moim zdaniem właśnie chyba taki duży problem, że my jedziemy siłą rozpędu i nie robimy tej refleksji często. Przynajmniej ja wiem, że u mnie tak było. No bo warunki były fajne. Robiłem to, co lubiłem robić, tylko że nie w środowisku, w którym warto było to robić może, nie? I czy w którym to mogło dawać takie efekty, jakbym chciał, czy w środowisku, które było na to gotowe. Wiesz, czasami też było tak, że mi po prostu brakowało doświadczenia w pewnych sprawach i to były problemy, które mnie zwyczajnie przerastały, a nie prosiłem o pomoc. Ale no ten taki, mówiąc ładnie po angielsku, soul searching, on się powinien jednak dziać i to tak.
Marek Wyszyński: Względnie regularnie, nie? On powinien mieć jakąś taką kadencję, tak jak mamy przez sprinty czy releasy, to w miarę regularnie trzeba trochę samemu w głąb siebie zajrzeć i się zapytać, co ja tu jeszcze robię i czy ja chcę to robić.
Kasia Mydło: Jak najbardziej. Ja mam wpisane w swój kalendarz po prostu spotkanie raz na trzy miesiące z samą sobą. Raz mi się zdarzyło poprosić o wsparcie coacha, profesjonalnego coacha, żeby przeprowadził ze mną tę sesję, żeby sobie to po prostu ułatwić. Płacisz za sesję coachingową ile? 100–150 złotych. A dostajesz od razu jakieś lustro. I to jest, umówmy się, coach czy terapeuta, to jest człowiek dla ciebie w zasadzie obojętny, bo trudno zrobić taką szczerą retrospektywę ze swoim szefem, bo to jednak jest człowiek, który cię płaci, nie? Nie każdy, nie wiem, wszyscy mają swoją tak zbudowaną relację ze swoim przełożonym, żeby o czymś takim powiedzieć. Ja dążę do tego, regularnie dążę do tego, żeby po prostu niekoniecznie mówić o tym otwarcie, jednocześnie nie bać się, jeżeli zostanie mi zadane pytanie, czy chcesz tu pracować za trzy miesiące, żebym ja po prostu umiała na nie odpowiedzieć w zgodzie z sobą, żeby też dać sobie tę przestrzeń na to, żeby się do tego przyznać komuś. Ale właśnie taka praca z coachem czy terapeutą w czasie takiej sesji własnej, retrospektywnej. Dokładnie, tak pracujesz z człowiekiem, który w zasadzie, mówiąc bardzo brzydko, którego nie interesuje, co ty powiesz.
Marek Wyszyński: No tak, jakby jego model działania jest taki, a nie inny.
Kasia Mydło: Więc jego emocjonalnie to nie dotyczy, w związku z czym może być od tego odcięty i drogi Scrum Masterze, masz wtedy właśnie swojego Scrum Mastera. Dlatego rola Scrum Mastera też została wymyślona po to, żeby identyfikować takie momenty, żeby zadać zespołowi trudne pytanie, żeby pokazać im szerszą perspektywę. I tu mamy to samo. Practice what you preach w zwyczajnym świecie.
Marek Wyszyński: No tak, z tym wiele ludzi ma w ogóle problemy. Ale wiesz, mnie się wyłania taka trochę tutaj konkluzja. Gadałem kiedyś z kumplem, o którym wspominałem już wcześniej. On mówi, słuchaj, każdy powinien pójść na terapię.
Kasia Mydło: Bo to ci po prostu poukłada w głowie, powiedzmy, kończysz te lat 18, stajesz się dorosłym człowiekiem, możesz sama decydować, idź na terapię. Niech to będzie twój prezent na osiemnastkę. Ale wiesz, to, co gdzieś mnie tam też uderza, że powiedziałeś, że Scrum Master powinien mieć przede wszystkim mocno poukładane w głowie, znać sama siebie, sam siebie.
Marek Wyszyński: Że chcesz być Scrum Masterem? Super. To idź na terapię, żeby nie musieć finalnie ze swoimi problemami kończyć u psychiatry. Ja to oczywiście to mega upraszczam i próbuję śmieszkować, ale trochę tak jest, że to jest coś, co mam wrażenie naprawdę wielu ludziom by pomogło.
Kasia Mydło: Wielu ludziom to dzisiaj na Zwinnej Kawie o tym chwilę pogadaliśmy i do tego niekoniecznie od razu to musi być terapia, bo część ludzi oczywiście nie chce tego robić. Też może odczarujmy to. Nie trzeba iść na terapię, bo się ma problem. Na terapię spokojnie można iść w momencie, kiedy… Każdy powinien pójść? Tak. Zwyczajnie, żeby pogadać z kimś. Pogadać z kimś, kto właśnie jest niezależny. Kimś, kto da nam taką prawdziwą, bezwarunkową akceptację.
Marek Wyszyński: Bo to jest rola terapeuty tak naprawdę.
Rola mentora i superwizji
Kasia Mydło: Więc z kim będziemy w stanie się otworzyć i z kim będziemy w stanie porozmawiać? I będziemy, tak jak ja na swojej terapii, często zadaję pytanie: dlaczego ja tak robię? Dlaczego ja tak mam? Dostaję czasem odpowiedź, jak tam emocje są zbudowane, jak one działają, jak funkcjonują i po czym wgłębiamy się trochę mocniej. Ok, to co się stało, że to robisz? Więc sama terapia może nie dla wszystkich. Teraz, jeżeli komuś nie pasuje właśnie forma terapii, to ważne jest, dla mnie bardzo ważne było, zwłaszcza na początku drogi, znalezienie sobie mentora. Bardzo dobrze jest, jeżeli taki mentor jest z wewnątrz firmy. Jednocześnie to nie jest coś niesamowicie obowiązkowe. I żeby ten mentor był w stanie zrobić nam coś w stylu superwizji. I żebyśmy mogli opowiedzieć właśnie, gdzie przestrzeń, w której ja mogę opowiedzieć o sytuacjach, które się działy. I dostanę albo parę pytań, co się wtedy stało, co mogło pójść nie tak, co poszło dobrze, z czego jestem zadowolona, z czego jestem niezadowolona, co bym chciała poprawić w pewnym etapie. Być może też dostać parę wskazówek na temat jakichś narzędzi, bo to jest często rola mentora. Ale przede wszystkim taką przestrzeń do zrzucenia z siebie trochę ciężaru.
Kasia Mydło: Praca servant leadera, czyli tego lidera służebnego, jest po prostu rolą wspierającą. Dokładnie taką samą rolą wspierającą jak każda inna. I superwizje są pomocne w tych pracach. Więc poszukanie sobie, jeżeli to będzie mentor z wewnątrz firmy, to wtedy nie ukrywajmy, zwykle jest to tańsze. Część firm też już oferuje wsparcie psychologiczne, terapeutyczne lub coachingowe. Albo zatrudnia coachów na etacie, albo to jest czasem są tacy ludzie, znaczy ludzie z takimi kompetencjami zaszyci w rolach HR business partnerów.
Marek Wyszyński: Dokładnie. W wielu firmach to się pojawiło w zeszłym roku. Jakby po prostu firmy, w którymś momencie często właśnie te piony HR-owe zdały sobie sprawę z tego, że jest źle, że jest naprawdę źle z kondycją zdrowia psychicznego ludzi, którzy siedzą przez rok odizolowani od wszystkiego i wszystkich. To bardzo często było oczywiście sygnalizowane przez menedżerów czy liderów, którzy pracowali najbliżej z tymi ludźmi, ale kurczę, ja pracowałem z kilkoma zespołami w zeszłym roku, już niekoniecznie w charakterze Scrum Mastera. Pięć osób, które autentycznie się wypaliły, zniknęły na miesiąc, dwa, pół roku, bo to nie były problemy, które zostały
Marek Wyszyński: zaatakowane, w cudzysłowie, odpowiednio wcześniej. Absolutnie nie mówię tutaj o rolach liderskich, chociaż takie też były. Naprawdę wiele firm zauważyło tę potrzebę dopiero w zeszłym roku. Ja nie chcę tu nikogo obwiniać. Po prostu to było coś, co może gdzieś ginęło w tłumie, ale w zeszłym roku to tłum był z problemem. To już nie ginęło w tłumie, bo tych ludzi z tymi problemami było naprawdę setki, tysiące. I to naprawdę zaczęło wychodzić.
Kasia Mydło: Coś w tym jest.
Kasia Mydło: Według mnie dobre firmy, i mówię to naprawdę bez żadnego pejoratywnego znaczenia, dobre firmy potrafią liczyć kasę. I właśnie taki brak wsparcia psychicznego dla swoich pracowników, to jest kasa, która potencjalnie ucieka. Bo człowiek raz, który znika na takie pół roku, to jest niesamowity koszt dla firmy. Ewentualnie, a nawet jeżeli jeszcze, powiedzmy, jeżeli ten sam człowiek wróci, to jest to jakiś spory ubytek kasy, ale potencjalna rekrutacja, to są już koszty naprawdę gigantyczne. Dlatego dobra organizacja umie to policzyć i umie zareagować na potrzeby, bo to jest fragment ich życia.
Marek Wyszyński: Czyli warto też może czasami iść do naszych HR-ów, co nie znaczy, że w każdej firmie tak będzie. To ja oczywiście tego wszystkim życzę, że może warto i nawet do naszych HR-ów, do naszych liderów iść i powiedzieć o tym problemie, bo to nie jest wstyd. I wiesz, to jest też coś, czego my jeszcze tutaj nie dotknęliśmy, że rozmowa o tego typu problemach jest wstydliwa. Dlatego też wiele ludzi w ogóle się nie decyduje na pewne kroki.
Kasia Mydło: To jest prawda. To jest mocna, mocna prawda. Wstyd, który mamy głęboko zakorzeniony. To jest bardzo trudne. Do rozpoznania tak naprawdę często. Ja zaczęłam o tym mówić w trochę inny sposób, że nie mówię ludziom „nie wstydź się” albo sobie też nie mówię „nie wstydź się”, bo to jest dosłownie tak: jesteś chory, przestań być chory.
Kasia Mydło: Widzisz kogoś zdenerwowanego, mówisz mu „uspokój się”.
Kasia Mydło: Świetnie, na pewno to świetnie wyjdzie. Dlatego zwyczajnie, jeżeli mówię sobie,
Kasia Mydło: Jak zauważę taką emocję, która się pojawia we mnie, mówię sobie: ok, dobra Kasiu, wstydzisz się. Może tym bardziej warto. I właśnie dlatego idź z kimś porozmawiaj. Czuję coś, co wymaga reakcji. Emocje, od kiedy zaczęłam patrzeć na emocje jako na informację, która płynie z wewnątrz. Właśnie im więcej tych emocji potrafię nazwać i tego się właśnie bardzo mocno uczę w procesie terapeutycznym. Nazwanie tych emocji pozwala mi dobrać lepszą strategię poradzenia sobie z taką emocją.
Kasia Mydło: Czyli właśnie pojawia mi się jakieś zdenerwowanie na spotkaniu. Ok, zdenerwowanie, czyli prawdopodobnie coś się dzieje nie tak. To może w tym momencie nawet nie muszę tego nazywać. Wystarczy, że zapytam: drodzy ludzie, czy my na pewno idziemy w tym kierunku, w którym chcieliśmy, bo ja się zaczynam denerwować. To mi coś mówi. Może mnie zaraz uspokoi. Nie, nie, wszystko jest ok. Dobra.
Kasia Mydło: Właśnie i tak samo, jeżeli czujesz wstyd z jakiegoś powodu, to może tym bardziej warto znaleźć kogoś, z kim o tym lepiej pogadać. Czy to będzie lekarz, czy to będzie twój przełożony. Czy to będzie mądry partner, partnerka, który nie zbije cię: a weź przestań, nie przesadzaj. Najgorsze, co można usłyszeć od kogokolwiek. To ma szansę zadziałać, tak. Tak samo, gdzie takiego wsparcia szukać. Już wspomniane przed chwilą mentoring. Nawet jeżeli nie da się tego znaleźć wewnątrz firmy. Ja zachęcam też do szukania mentorów na zewnątrz. Nawet niech to będzie płatne wsparcie, bo to jak najbardziej jest czyjś czas, który ktoś przeznacza na nas. I to też dostajemy wtedy taką przestrzeń. To jest człowiek spoza mojej firmy, prawdopodobnie ogarnięty, no bo poszłam do człowieka, który raczej się zna na swojej robocie. Jest szansa, że dostanę dobre wsparcie. Więc to jest, nawet jak właśnie firma mi nie daje, to
Kasia Mydło: poszukać aktywnie kogoś, z kim będzie można pogadać co jakiś czas. To są społeczności, które bardzo pomagają. Społeczności takie jak Zwinna Kawa, zapraszamy na Zwinnej Kawie. Jak najbardziej. Na Zwinnej Kawie rano we wtorki roztrząsamy często naprawdę ciężkie tematy, ciężkie problemy, które się dzieją w ludziach. Więc to jest, i też rozmowy na Slacku, gdzie po prostu ktoś wrzuca pytanie: słuchajcie, nie wiem, co mam zrobić. Jeszcze się nie zdarzyło, żeby na forum Zwinnej Kawy, na Slacku Zwinnej Kawy nie dostać odpowiedzi albo wsparcia.
Marek Wyszyński: I nie są to odpowiedzi w stylu: weź się ogarnij, tak, no jakby takich tam ludzi.
Kasia Mydło: Nie, na szczęście nie. Choć usłyszałam to, że właśnie ktoś mi napisał po którymś odwiedzinach na Zwinnej Kawie, gdzie ja tak zagaiłam na Slacku: tak, jak ci się podoba, nie. Zdałam odpowiedź: to jest fajne miejsce, bo słysząc nawet podstawowe pytanie, nie reagujecie: no jak to, to jak Scrum Master może tego nie wiedzieć.
Kasia Mydło: Jaki to ma sens, jeżeli ktoś pyta, znaczy, że ma problem. Być może zostanie skierowany do Scrum Guide’a, być może zostanie skierowany do jakiegoś prostego artykułu, który ten temat rozwiąże, tylko każdy się uczył i nie robimy z tego forum elektrody: temat wałkowany tysiąc razy, zamykam, tylko jest to okej, no przychodzisz z problemem, rozwiążmy twój problem. Ja biorę udział aktywny w dwóch społecznościach zwinnościowych, czyli to jest właśnie Zwinna Kawa, którą polecam i Agile Coachcamp. Też świetni ludzie, tam już w zasadzie można pogadać z topem topów polskiej części zwinnościowej. Takiego wsparcia też spokojnie można szukać zawiązując grupy mastermindowe. Po prostu wziąć się w trójkę ze Scrum Masterami z innej firmy albo nawet z tej samej. Po prostu regularnie spotykać się i przepracować, rozmawiać o tym, co się dzieje i jak mogę pracować. I czy to przypadkiem już nie jest moment, w którym ja przeginam ze sobą. Też słysząc od ludzi z zewnątrz, ostatnio na swoim spotkaniu mastermindowym usłyszałam: tak, ale Kasia, pamiętaj, że praca ma ci sprawiać przyjemność. To nie jest tylko praca, w której masz pracować. To też takie przypomnienie od kogoś to było bardzo dla mnie wzmacniające, że tak jednak okej. Głos z wewnątrz mi jest łatwo zrozumieć. Głos z zewnątrz, też osobie, do której mam zaufanie, no jest trochę trudniej. Więc to też dobrze się zastanowić nad takimi rzeczami. Mastermindy są super miejscem. Superwizje wszelkiego rodzaju, czy właśnie coachingowe, czy terapeutyczne nawet.
Kasia Mydło: Bardzo, bardzo dobre miejsce. Nawet właśnie taka interwencyjna sesja z coachem. To nie trzeba od razu wchodzić w cały proces coachingowy. Po prostu: drogi coachu, potrzebuję sprawdzić, jakie są moje cele na najbliższe trzy miesiące z tym zespołem. Dobry coach mówi: okej, proces coachingowy jest o tyle przyjemny, że nie jest bardzo inwazyjny. On często zahacza o emocje, zahacza o problemy, które mamy, które widzimy. I coach jak najbardziej też wchodzi czasami w taką rolę odrobinę wspierającą. Dobry coach zrobi to umiejętnie.
Marek Wyszyński: Ale tu mówimy o takiej superwizji, że faktycznie ktoś jest przy nas w trakcie pracy z zespołem, czy to jednak jest osoba, do której tylko idziemy jako do tego finalnie zwierciadła, żeby nam odbiła pewne rzeczy? Może inaczej — nie pytam o to, co polecasz, bo jedne i drugie będą działały pewnie tak naprawdę — z których ty korzystałaś albo które tobie się najlepiej sprawdziły?
Kasia Mydło: Myślę, że takie sesje feedbackowe, jeżeli chodzi o superwizje — że ktoś właśnie wchodzi z nami na spotkanie i nas obserwuje — podejrzewam, że trudno to zrobić z kimś spoza firmy. Więc tu raczej trzeba wziąć Scrum Mastera z zespołu obok: słuchaj, prowadzę retrospektywę, przyjdź popatrz na mnie.
Kasia Mydło: Potem z nim pogadać jak najbardziej. Takie superwizje są super. Są też superwizje, na których się opowiada po prostu o tym, co się wydarzyło na jakimś spotkaniu — w sensie co ja robiłam, jaki był mój proces, jaki był mój pomysł — i się wtedy można pozastanawiać bardzo mocno nad tym planem: czy ten plan był dobry? Czy ten plan był wystarczająco szczegółowy? Czy nie? Z obu wersji korzystam i liczę na to, że dzięki temu z każdym miesiącem staję się coraz lepszym Scrum Masterem.
Kasia Mydło: Wszystkie metody mogą zadziałać. A im więcej — podejrzewam też nie można przegiąć oczywiście — dywersyfikacja tych metod też pomaga. Jeżeli prowadzisz dokładnie takie same retro przez pół roku w jednym zespole to jest pewna szansa że jest już trochę nudno.
Marek Wyszyński: Tak tak i może już nic nowego się o sobie nie do końca dowiemy naszła mnie taka właśnie nawet nie refleksja bardziej mi się przypomniało że w momencie w którym ja jak wspominałem wszedłem te dwa skonfliktowane zespoły jeden nich skonfliktowany wewnętrznie no mnie totalnie przerastało ja swojej firmie miałem budżet szkoleniowy ja budżet szkoleniowytedy miałem powiedzmy względną dowolność ja go wydałem mentora po prostu mówię no kurde no na co mam wydawać jak nie na autentycznie zamknęło chyba trzech czterech sesjach przerodziło później całkiem fajną znajomość trwającą dzisiaj już niekomercyjną powiem ale jeździłem konferencje chodziłem jakieś szkolenia webinary kurde mam wrażenie nic mi dało tyle trzeźwego spojrzenia faktycznie narzędzi pracy naprawdę solidnego komentarza temat tego robię jak te cztery sesje łącznie może tysiącu złotych zamknęły czy coś takiego
Kasia Mydło: To jest bardzo bardzo mądra firma która pozwoliła ci wydać ten budżet mentora Znam firmy które mówią tylko szkolenia albo tylko konferencja właśnie książka czasem dobrym mentorembrew pozorom
Kasia Mydło: Spotkanie mentorem który po prostu wystawia fakturę dziękuję widzenia też dostajemy człowieka który obiektywnie musi mu zależeć żeby dać najlepsze odpowiedzi bo my decydujemy tym wyciągniemy Mentor musi zaangażowany oczywiście tylko emocjonalnie zaangażowany tak mówisz On sytuacji kiedy ludzie krzyczeli ludzie krzyczeli obok ciebie podejrzewam działo Ma trzeźwy więc super firma rada Żeby popatrzeć ok ten budżet szkoleniowy może koniecznie szkolenia
Kasia Mydło: Sesji jeden jeden też szkolenie
Marek Wyszyński: Powiem ci, że patrzę sobie na takie notatki, które przygotowywałem przed odcinkiem, bo mam wrażenie, że jest jeszcze takie jedno zagadnienie, którego nie dotknęliśmy, a z którym ja też się zmierzyłem bardzo szybko, wchodząc w taką rolę. Ja się zrobiłem gąbką. No bo to nie jest tak, że jak w zespole pracuje 20 osób, to jest tam 20 osób z jakimiś problemami, bo każdy jakieś problemy ma. Jedni mniejsze, drudzy większe, jedni sobie z nimi radzą, inni sobie z nimi nie radzą. Albo radzą sobie w taki sposób, że znajdą kogoś, kto ma ochotę wysłuchać i zarzucą taką osobę tymi problemami.
Marek Wyszyński: A mnie się wydawało, że jak będę słuchał, to mnie ludzie będą lubić i że tak naprawdę pomaga zespołowi. I to też jest coś, czego też szczególnie się nie uczy, takiej odporności. To zabrzmi paskudnie, ale odporności na cudze problemy, bo my nie jesteśmy od tego, żeby pomagać ludziom radzić sobie z ich bardzo poważnymi problemami, bo nie mamy do tego kwalifikacji, bo znowu coachowie, mentorzy, terapeuci. Psychiatrzy. A mówię, to też jest coś, o czym mam wrażenie, że się często zapomina, że
Marek Wyszyński: ludzkie problemy będą nas przerastać, bo tak. Bo są ludzkie.
Dbanie o siebie i szukanie pomocy
Kasia Mydło: Tutaj dotykamy, wydaje mi się, znowu tego fragmentu, żeby dobrze znać siebie i dobrze umieć znaleźć tę swoją granicę i też rozumieć, w którym momencie ta granica się zaczyna, nie wiem, kiedy nam się ten ląd spala. I jeżeli trafimy na jakiś problem, który po prostu jest dla nas zwyczajnie za trudny, to też nie jest problemem, według mnie powiedzieć, drogi Stefanie, słyszę, że jest ci bardzo ciężko. Nie jestem w stanie cię wysłuchać, gdyż to może spowodować uszczerbki na moim zdrowiu. Pierwsza zasada ratownika, ratownik w pierwszej kolejności dba o siebie, bo martwy ratownik nikomu nie pomoże.
Marek Wyszyński: Nikomu nie pomaga, dokładnie.
Kasia Mydło: No nie. I tylko tutaj jest coś, taki drobny jakby element problemu, tak, żeby też się nie zdarzyło tak, że człowiek, który przyjdzie do nas po pomoc, nie usłyszał od jednej osoby za trudne dla mnie, od drugiej osoby za trudne dla mnie. I tylko tyle.
Kasia Mydło: To wydaje mi się, że dobry Scrum Master też ma w swoim notatniczku kontakty i wewnątrz firmy do ludzi, którzy są w stanie zapewnić pomoc grubszego kalibru. Chociażby, tak, dobry Scrum Master dla mnie też świetnie żyje z HR-em, z IT i recepcją, tym IT z helpdeskiem.
Marek Wyszyński: Oj tak, oj tak. Mam wrażenie, że żyłem czasami lepiej z nimi niż ze swoimi zespołami, naprawdę.
Kasia Mydło: To są ludzie, którzy są niesamowitym zasobem dla Scrum Mastera. To jest znajomość z tymi ludźmi i jakby taka świadomość, co ja jestem w stanie w razie właśnie czego zaproponować komuś. No to jest bezcenna. Znowu tak, jeżeli bym w tej chwili znowu miała aktywny stan depresyjny, to zakładam, że słuchanie o problemach innych osób z depresją, które przyjdą do mnie się o coś poradzić, no mogło być grubo ponad moje siły. I to jest też dla mnie do zauważenia, że to jest dla mnie za dużo. To jest trudne, bo to jest dokładnie taka… No przecież tylko go posłucham.
Kasia Mydło: Tylko posłucham. Ten człowiek coś mi podpowiada. Nawet jeżeli już przestaniemy dawać rady i mam nadzieję, że nie dajemy za dużo rad jako Scrum Masterzy, tylko raczej na wyraźne wskazanie albo po usłyszeniu potwierdzenia, tak daj mi radę, dopiero wtedy jakoś reagujemy, co my byśmy w tej chwili zrobili, bo to też jest trudne. Zwyczajnie umiejętność też przekazania danego problemu osobie, która jest w stanie ten problem rozwiązać. Właśnie dobre kontakty z wewnątrz firmy, a czasem i z zewnątrz firmy. Tak, czyli dokładnie. Dobry lekarz do polecenia
Kasia Mydło: różnych specjalizacji akurat, dodać zupełnie szczerze, bardzo różnych. Zdarzało mi się ostatnio wyciągać kontakt do mojego zaufanego ortopedy, bo ktoś sobie skręcił nogę w pracy i była potrzebna szybka pomoc.
Marek Wyszyński: Ale wiesz co, to już widziałem nieraz w firmie, kto poleci dobrego pediatrę. To jest takie, mam wrażenie, bardzo często w firmach w ogóle o pediatrów to naprawdę takich wątków widziałem już mnóstwo. Faktycznie ortopedzi, tak jak powiedziałaś, i tego typu, znowu powiem, mniej wstydliwe profesje. Bo ja czekam, czy kiedyś przyjdzie coś takiego. Ja nie mówię, że to ma pójść na all w firmie. Ale czy ktoś przyjdzie i powie, kurde, słuchaj, dobry terapeuta, dobry psychiatra, czy coś takiego, możesz mi kogoś takiego polecić, gdzie szukać pomocy. Bo tak jak mówię, na szczęście w 2020 wiele HR-ów, w wielu firmach się zreflektowało, że taka pomoc jest potrzebna. I nieraz były maile, słuchajcie, jeśli potrzebujecie, przyjdźcie do tej osoby, bo ta osoba ma narzędzia albo ma kontakty do kogoś, kto może wam pomóc. I ludzie przychodzili, jakby nie pytałem o statystyki, ale wiem, że naprawdę ludzie zaczęli korzystać z tego typu usług, zwłaszcza, że one w jakiś sposób, nie wiem, czy one były objęte pakietem medycznym, czy po prostu firma za to płaciła z własnej kieszeni, ale ludzie naprawdę z tego zaczynali korzystać.
Kasia Mydło: Tak, bo to jest ważne, żeby sobie nauczyć radzić właśnie z bezradnością, która się czasem pojawia. Tak, jeżeli znowu umiem zauważyć swoją bezradność, to jest mi łatwiej, no, w bezradności idziemy po radę. I teraz właśnie, drogi Scrum Masterze, nawet jak sam nie masz potrzeby korzystania z procesu terapeutycznego, to popytaj wśród znajomych. Ktoś na pewno ma kogoś, od kogo można zacząć, bo to znowu, to powtórzę, tak, dobry terapeuta, dobry coach, to musi być mój dobry coach, mój dobry terapeuta dla mnie.
Marek Wyszyński: Zgadza się.
Kasia Mydło: Jednocześnie po prostu od… U tego wiem, że dobra, mi krzywdy nie zrobił, tak. Czyli idziesz na sesję terapeutyczną, na której słyszysz, ale przecież to nie są problemy, a są tacy terapeuci, niestety, tak.
Marek Wyszyński: Oj, to takich doświadczeń na szczęście nie mam, wiesz. Są też różne nurty w terapiach i to też jest coś, o czym musimy pamiętać, że ktoś każe nam, nie wiem, wstać i krzyczeć, ktoś da nam trochę rady, ktoś będzie tylko słuchał i kiwał głową. I jakby naprawdę musimy znaleźć raz, że ten nurt, który jest dla nas odpowiedni, a dwa, że osobę. I to nie jest łatwe i to się nie może, znaczy może inaczej, to się może nie udać od razu. I to też jest jakaś tam droga do przejścia, tak, znalezienie tego terapeuty, czy tej właściwej dla nas osoby. Bo tak jak już powiedzieliśmy nieraz, to nie musi być terapeuta. Ale musimy chociaż wiedzieć, gdzie zacząć, nawet po to, żeby się odbić i pójść szukać dalej i się nie zniechęcać.
Kasia Mydło: Tak, to w drugą stronę też to działa. To, że w danym zespole jesteś kiepskim Scrum Masterem, to znowu daj sobie tę przestrzeń. Ja właśnie z jednym zespołem przestałam współpracować, bo stwierdziłam, że ja nie jestem w stanie pomóc. To, co ja robię, moje działania, mój styl komunikacji po prostu nie pasował do tego zespołu. To był moment, w którym przyznanie tego przed sobą było trudne. Zrobiłam to, poszłam do mojego przełożonego ówczesnego, powiedziałam dobra, to się po prostu nie uda, bo my się nie dogadujemy. I na szczęście wtedy już byłam właśnie w tym stanie, gdzie stwierdziłam, to nie jest problem, że jestem złym Scrum Masterem. Po prostu byłam złym Scrum Masterem dla tego zespołu. Oni potrzebowali kogoś zupełnie innego, kogoś kto będzie akurat wtedy trochę bardziej proaktywny. Czyli tak wręcz weźmie ich za fraki i nimi potrząśnie. No ja takich w tamtym momencie nie byłam w stanie tego zrobić, bo się nie czułam na siłach. Z innym Scrum Masterem ten zespół rozkwitł. Właśnie też danie sobie tej przestrzeni, że nie za wszelką cenę, bo i my się męczymy, i zespół się męczy, tylko to jest bardzo blisko właśnie tego fragmentu zdrowia psychicznego.
Kasia Mydło: Pozwolenie sobie na to, żeby się przyznać do pewnego rodzaju ułomności nawet, nazwijmy to, ale też do odpuszczenia i znalezienia tego momentu i to szukanie tego znowu. Czy to będzie terapia, czy po prostu samo-terapia, właśnie samo-refleksja. Co ja jeszcze z tym zespołem mogę zrobić. Właśnie to jest to, co pozwala nam pozostać. Dokładnie. Pozwala nam pozostać zdrowym w czasem szalonych organizacjach.
Marek Wyszyński: I myślę, że to też jest taki fajny akcent podsumowanie naszej rozmowy, że nawet jeśli w jakiejś sytuacji się nie sprawdzamy, to absolutnie nie oznacza, że my jesteśmy słabi, beznadziejni. Może po prostu w tych okolicznościach nie rozkwitniemy. Tutaj nie będzie nam dobrze, a próba trwania w tym i ratowania wszystkich dookoła i siebie będzie raczej zmierzała tylko i wyłącznie w jedną stronę. Więc warto, warto szukać. Warto szukać pomocy, ale też warto szukać tego właściwego dla nas miejsca.
Kasia Mydło: Zgadza się. I też dobry mentor to pomoże znaleźć. Dobry mentor też w pewnym momencie, jeżeli z jednym zespołem nie wychodzi, z drugim zespołem nie wychodzi, to wcale nie znaczy, że jest źle. Jednak jeżeli już z dziesiątym zespołem nie wychodzi, to znowu dobry mentor, myślę, że pozwoli zauważyć: wiesz co, to poszukaj innej ścieżki życiowej i to też jest OK. Znaczy, no ja zmieniłam zawód już w zasadzie chyba z cztery razy w swoim życiu i nie mam jakoś szalenie dużo lat na liczniku i to jest OK. W tej chwili jestem w tej roli. Wydaje mi się i z tego, co też na organizacji nie narzekają na pracę ze mną, mi się podoba, organizacja mi się podoba. To jest spoko. Czy tak zostanie? Zobaczymy.
Kasia Mydło: Ratowniku, ratuj się sam i dbanie przede wszystkim, właśnie to mistrzostwo w rozumieniu siebie, to jest coś, co mi bardzo pomogło. Mistrzostwo w rozumieniu siebie i pokora. Po prostu praktykowanie pokory i dostrzeganie miejsc, kiedy z tej pokory wychodzimy, z tej postawy pokornej.
Kasia Mydło: Ważne. To jest tak, to jest dla mnie bardzo ważne.
Podsumowanie i zakończenie
Marek Wyszyński: Kasiu, ogromne dzięki za tę rozmowę, za otwartość w trakcie niej i rozmowę o tych problemach i o tym, jak sobie z nimi radzić, bo to jest coś, co cały czas kuleje nie tylko u nas, nie tylko w naszym społeczeństwie, nie tylko w naszej konkretnej branży czy w ogóle społeczeństwie. Problemy są i my nie musimy sobie umieć poradzić z każdym z nich, ale musimy wiedzieć, że możemy szukać pomocy i że powinniśmy to robić.
Kasia Mydło: Piękne podsumowanie, Marku. Bardzo ci dziękuję za tę rozmowę.
Marek Wyszyński: Dzięki i mam nadzieję, że do usłyszenia i do zobaczenia.
Kasia Mydło: Cześć. Tak jest, cześć.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- Professional Scrum Master™ (PSM)Scrum, którego ludzie sami chcą używać
- Professional Scrum Master™ – Advanced (PSM-A)Wyjdź ponad rytuały i mechanikę Scruma
- Dla agile coacha i Scrum MasteraZ najtrudniejszymi przypadkami zostajesz sam. Nie musisz.





