Czy Polska słynie z wymierzania feedbacku?

Czy Polska słynie z wymierzania feedbacku? Co jest pierwsze narzędzie czy intencja? Czym jest kultura wspierająca feedback? Czy można pożenić wynik z człowiekiem? Co ma wspólnego ciasto drożdżowe z feedbackiem? Odpowiedzi na te i inne pytania usłyszycie w rozmowie Kate Hobler i Adriana Janika w tym podcaście.
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Kate Hobler: Cześć kochani, witam was w kolejnym odcinku naszego podcastu. Dzisiaj naszym gościem jest człowiek niezwykły. Jest to Adrian Janik, czyli pan, który jest psychologiem i pracuje z różnego rodzaju organizacjami, pomagając im wyprostować to, w jaki sposób ludzie wchodzą ze sobą w interakcje, w jaki sposób się ze sobą komunikują. Zresztą komunikacja z Adrianem jest cudowna. Dzięki, że przyjąłeś nasze zaproszenie. Cześć, Adrian.
Adrian Janik: Cześć i dzięki za zaproszenie. Dzięki, że też mogę być. Jak strasznie miło mi się zrobiło, jak tak o mnie opowiedziałaś ładnie.
Kate Hobler: Nie mogłam powiedzieć nic innego. Mogłam cię bardziej posłodzić, ale stwierdziłam, że nie będę cię już tutaj grillować.
Adrian Janik: Wystarczająco i tak wystarczająco, żebym się zarumienił. Dziękuję.
Kate Hobler: Super. Co masz dzisiaj w kubku? Bo ja mam po prostu wodę.
Adrian Janik: A ja kawusię. Kawusia. Już taka godzina, że tak potrzebuję. I to taką, jak najbardziej lubię, czyli czarną jak ma dusza i gorzką jak łzy ludzi nieprzychylnych.
Kate Hobler: Po prostu słowa perfekcyjne dla psychologa. Dziękuję. Super. Adrian, ja cię dzisiaj chciałam trochę pomaglować w kontekście feedbacku. Bo feedback jest odlany. Tak naprawdę jest na językach. To jest coś, co jest niezwykle istotne w budowaniu organizacji, w budowaniu relacji, w budowaniu zespołów, w budowaniu kultury organizacyjnej. Feedback leży tak naprawdę u podstaw. A niestety Polska jest znana z wymierzania feedbacku, a nie rzeczywiście dawania tego jako prezent. Natomiast wiele osób mówi o narzędziach feedbacku. I o tym, jak użyć, nie wiem, nie daj Boże, kanapki, czy spinki, czy jakiegoś SBI-a, FUKO i innych tego typu rzeczy. Ale to chyba nie jest ta droga. To chyba od narzędzi nie powinniśmy zacząć.
Feedback jako narzędzie i intencja
Adrian Janik: Ojejku. Rzeczywiście jest tak, że narzędzie jest tylko narzędziem. To tak jak nóż czy młotek. Jest to narzędzie, którym się coś robi i do czegoś ma służyć. I niezależnie od tego, z jakiego narzędzia się korzysta, to tutaj istotniejsza jest, moim zdaniem, intencja, czyli po co, dlaczego, w jakim celu, z jakimi założeniami ja z tym feedbackiem do kogoś idę, jeśli mówimy już o tej roli tego, kto ten feedback jakoś daje, przekazuje, dzieli się nim. Oczywiście ja też jestem zdania, że wokół feedbacku narosło dużo różnych dodatkowych konotacji. I rzeczywiście w Polsce długi czas kulała taka perspektywa, że feedback to coś, co się wymierza. No ale siłą rzeczy za tą myślą, że jeśli feedback się wymierza, no to jest ktoś, komu jest wymierzany. No to przekłada się na to, że do dziś temat feedbacku jest takim tematem, który może u niektórych jakąś taką ciarkę na plecach wywoływać. I powodować, że jak ktoś idzie do mnie z feedbackiem, to się muszę teraz tutaj być może trochę spiąć, trochę wystraszyć. Oczekiwać nieoczekiwanego. I jakkolwiek rozumiem, bo zawsze jest to jakaś tajemnica, co się za tym hasłem feedback kryje, jak ktoś do mnie z nim przychodzi, to zawsze może wywoływać jakiś mniej lub bardziej niepokój, słyszę. To myślę, że w Polsce jednak tego lęku na poziomie odbiorców feedbacku jest chyba więcej niż gdzie indziej. To jest bardziej moje jakieś poczucie i wrażenie, niż taki udokumentowany fakt. Opieram się o to, co się dzieje. O badanie Instytutu Chłopskiego Rozumu. Ale wydaje mi się, że rzeczywiście na przestrzeni ostatnich lat tego było dużo. Znaczy tego podejścia właśnie wymierzania feedbacku. Na szczęście bardzo mocno w moim odczuciu to się zmienia. Znaczy coraz częściej spotykam się w organizacjach z takim podejściem już nie tyle kolejny raz przeszkolmy ludzi z narzędzia, co raczej zastanówmy się, jak osadzić tę kulturę, czyli obyczaj tego, żeby się dzielić feedbackiem w organizacji.
Kate Hobler: No właśnie. Kultura feedbacku, tak? Czy kultura wspierająca feedback. Co to jest? Jak ona wygląda?
Kultura feedbacku oparta na relacjach
Adrian Janik: Wiesz co, to jest, myślę, taki sposób bycia ludzi w relacjach w organizacji. To się opiera, w moim odczuciu, w moim rozumieniu, o relacje pomiędzy ludźmi. O tak zbudowane zespoły, tak zbudowane relacje pomiędzy ludźmi w zespołach, pomiędzy zespołami, w jakiejś linii z menadżerami i w linii w dół, czyli z członkami zespołu, współpracownikami. Relacji zbudowanych w taki sposób, w których jest miejsce na pewną otwartość, na pewną szczerość, na jakieś zaufanie. Takie bazalne zaufanie też co do intencji drugiej strony. Takiego zaufania co do intencji, że ktoś do mnie przychodzi i chce porozmawiać o czymś trudnym w naszej relacji, to że on to robi nie po to, żeby mnie upokorzyć, nie po to, żeby mi wbijać szpile, nie po to, żeby mi wytknąć moje błędy i pokazać, że jest lepszy, a ja gorszy, co raczej w takim duchu i w takiej intencji, żeby nam było po prostu lepiej między nami. Ale też, żeby nam się lepiej pracowało, żebym właśnie niższym kosztem dowoził różne cele, zadania, to, po co się spotykamy właściwie w pracy. Żeby nam to po prostu przechodziło jakoś łatwiej, lepiej, raźniej. I ta relacja, wiesz, kultura, to myślę, że to właśnie jest taka relacja czy relacje, w których funkcjonuje sieć relacji, w której funkcjonujemy, która z jednej strony daje nam poczucie bezpieczeństwa, kiedy właśnie ktoś do nas przychodzi z tym feedbackiem, bo mamy zaufanie do tej intencji, a z drugiej strony też zachęca nas do tego, żebyśmy też się nie krępowali i nie krygowali.
Adrian Janik: W kontekście tego, że możemy też pójść i też się dzielić tym feedbackiem, przekazać komuś, jeśli dostrzegamy coś, co dla nas jest trudne, utrudniające, przeszkadzające, albo widzimy, że jest miejsce na to, żeby coś zmienić na lepsze.
Kate Hobler: Kurczę, to brzmi naprawdę świetnie. Ale z drugiej strony, tak patrząc trochę pesymistycznie, pojadę. Te intencje, o których mówisz, ja też uważam, że są niezwykle ważne. Bo to, że komuś coś nie wyszło, mimo tego, że chciał dobrze, to ja rozumiem, że coś nie wyszło, natomiast to nie było zrobione dlatego, że ten ktoś chciał coś zepsuć. Z drugiej strony, w naszej historii, w naszym wychowaniu liczyły się właściwie tylko i wyłącznie wyniki. To znaczy, jakbyśmy popatrzyli, oceny w szkole, to jest konkretny wynik. To, że akurat tym razem, mimo tego, że dołożyłam wszelkich starań, to ta nieszczęsna proporcja roztworów w tej chemii naprawdę mi nie wychodzi, nie potrafię zapamiętać tego nieszczęsnego wzoru.
Kate Hobler: Nagle okazuje się, że przez całe życie byliśmy w taki sposób wychowywani, że to nie te intencje, tylko ten wynik. Za każdym razem ten wynik się liczy. I ja mam wrażenie, że to nadal gdzieś w tych firmach pozostaje. Czy to się da w jakiś sposób naprawić? Czy to jest może moje wrażenie, że to pozostaje, że tego już nie ma? A może w jakiś sposób da się to odwrócić? Co myślisz?
Wyniki a intencje w feedbacku
Adrian Janik: Wiesz co, ja zastanawiam się, czy koncentracja na wyniku jest czymś,
Adrian Janik: co negatywnie może wpływać na feedback. Ja osobiście nie widzę nic złego w tym, żeby zespół czy organizacja były skoncentrowane na jakimś wyniku. Pytanie, jak ten wynik jest zdefiniowany, czy jaki jest ten cel.
Adrian Janik: Przywołałaś ten aspekt szkolny i ocen szkolnych. Zwróć uwagę, że to była forma oceniania nas, i właśnie tutaj słowo ocena już się wkrada, która jest zawsze subiektywna, arbitralna, która gdzieś daje jakąś ostrą granicę, odcina, gdzie się kończy wiedza na cztery, a gdzie zaczyna wiedza na pięć. I my jako ludzie, myślę, potrzebujemy jakichś punktów odniesienia, takich jasnych latarni, że coś jest tak, coś jest tak, gdzieś jest jakiś punkt odcięcia. Lubimy takie proste mechanizmy i proste jasne granice. A jednocześnie myślę sobie, że w takiej codziennej pracy, podobnie i w szkole, trudno jest zdefiniować, co jest tutaj na przykład istotniejsze. To, czy w zadaniu z chemii osiągnęłaś dobry wynik na końcu zadania, czy na przykład to, że potrafisz w sposób logiczny i świadomy wyciągnąć wzór na coś, czy w fizyce wyciągnąć wzór. Czy potrafisz zastosować ten wzór, a to, że się gdzieś pomylisz w liczeniu i nie wyjdzie ci wynik, to jest inna rzecz, inny aspekt. Pytanie, czy ważniejsze jest to, czy masz prawidłowy wynik na końcu zadania, czy masz dobrze wyciągnięte wzory i dobrze przeprowadzony proces logiczny na przykład. I znowu, jest to arbitralne, co tu oceniamy. W związku z czym też, wracając i przenosząc to na pryzmat naszej pracy i współpracy w organizacjach. Znowu, to, czy zespół dowiezie dany wynik w skali, dajmy na to, miesiąca, czy to jest ten temat, czy to jest aspekt, który my poddajemy jakiejś formie oceny, weryfikacji, to jest jakby jedna rzecz. Nie widzę też nic złego w tym, żebyśmy dążyli, mieli koncentrację na tym, że jest jakiś wynik, który chcemy osiągnąć, do którego chcemy się zbliżyć. A inną rzeczą jest to, jak my do tego wyniku dążymy, jakich używamy sposobów, w jaki sposób ze sobą współpracujemy, żeby ten wynik osiągnąć. Dla mnie to idzie jedno z drugim w parze. Czyli koncentracja na wyniku jest koncentracją na wyniku, a to, w jaki sposób do tego wyniku dochodzimy, czy mamy progres, czy na przykład z miesiąca na miesiąc się do tego wyniku przybliżamy, czy stoimy w miejscu, a może nawet się cofamy. A jeśli się nawet cofamy, no to pytanie, czy my wyciągamy z tego wnioski, które nam pozwalają na przykład usprawnić proces po to, żebyśmy być może przez kolejne dwa miesiące trochę się cofnęli, a jednocześnie w trzecim czy czwartym miesiącu przeskoczymy jakąś barierę i nagle będziemy mieli dużo lepsze wyniki niż ten zakładany pierwotny. Pytanie jest, czy my się w ogóle przyglądamy temu jak. Jak pracujemy, jak współpracujemy, co nam pomaga, co nam utrudnia, czy w ogóle poświęcamy temu uwagę. I myślę, że feedback jest bardziej nie narzędziem do rozmawiania o wynikach, a o sposobach, o drodze do tego wyniku, o tym, o wszystkich aspektach dookoła tego. I tutaj ja widzę więcej tej kultury feedbacku, tego, żebyśmy rozmawiali o różnych nawet drobnych rzeczach, które nam pomagają, dają nam jakiś boost do naszej motywacji, chęci, zaangażowania, ale też takich, które nam przeszkadzają. W drodze do wyniku, no bo ten wynik jakby nie było, no jest w pewien sposób istotnym elementem, myślę, każdego zespołu, każdej organizacji.
Kate Hobler: Czyli człowieka i wynik da się pożenić, żeby tak powiedzieć.
Adrian Janik: Ja myślę, że tak.
Kate Hobler: Super. Wiesz co, to dodaje otuchy wielu firmom, bo firmy właściwie są zorientowane na wynik. Tutaj w większości firm chodzi o to, żeby zarobić jakieś pieniądze, żeby zadowolić inwestorów.
Adrian Janik: To jest jeden z możliwych wyników, które firma weryfikuje do osiągnięcia. Nie musi być to cel, taki czysto wynik finansowy, nie musi być tym głównym celem działania firmy. Może być drugim, bo trzecim w kolejności. Znamy też takie firmy, uśmiecham, firmy turkusowe też na przykład, niekoniecznie muszą stawiać wynik finansowy jako ten cel nadrzędny.
Kate Hobler: Tak, to prawda. Tam czasem bywają, w ogóle nawet nie do końca jest cel, tylko jest w ogóle powód istnienia. Tak. Czy jakieś cele tam się pojawiają? Jeśli już, to często znikają. To w organizacjach takich dużo bardziej klasycznych, jeżeli byśmy popatrzyli tutaj, rzucając innymi kolorami z notacji Laloux, jak gdybyśmy patrzyli na bursztynowe, pomarańczowe albo zielone, jeżeli mamy firmę, która jest właśnie bardziej mieszanką tych trzech kolorów, niż dominująco turkusową, jak w takich organizacjach można rozpocząć budowanie tej kultury otwartości i tego, żeby były te relacje, które pozwalają nam na popełnienie błędów i rzeczywiście otwarte rozmawianie o nich.
Budowanie kultury feedbacku w firmach
Adrian Janik: Myślę, że patrząc tak bardziej procesowo, z czego ludzie potrzebują, żeby móc zacząć współtworzyć taką kulturę feedbacku, to ja bym też nie wylewał dziecka z kąpielą. Znaczy, zaczęliśmy naszą rozmowę od tego, że modele modelami, to są narzędzia udzielania feedbacku. Moim zdaniem ludzie potrzebują wciąż struktur do udzielania feedbacku. Przynajmniej, kiedy myślę sobie albo o osobach, które gdzieś wchodzą na rynek pracy i mają tego doświadczenia z feedbackiem mało, albo o osobach, które pracowały w organizacjach, które do tej pory nie wspierały wystarczająco mocno kultury feedbacku. Znam takie organizacje, które są od lat na rynku, a kultura feedbacku, czy w ogóle idea tego, żeby feedback był czymś istotnym w tej organizacji, dopiero dość niedawno zaczęła tam mocno żyć. Swoim życiem wspieranym przez HR-y, przez różne zespoły i działy, management takich firm. Więc jakby nie wylewałbym dziecka z kąpielą i zacząłbym prawdopodobnie od tego, żeby najpierw wyposażyć ludzi w narzędzie, trochę wyjaśnić, czym jest to narzędzie. Że ono właśnie jest tylko narzędziem, że jest pewną strukturą, która ma ułatwić sformułowanie swojej wypowiedzi. Dalej, myślę sobie, że warto, żeby ludzie też mieli świadomość tego, czym w ogóle jest feedback, czyli nawet nie tyle, że to jest model FUKO, ale trzeba powiedzieć o faktach, uczuciach, konsekwencjach i oczekiwaniach. Co, żeby też rozumieli, że feedbackiem jest zarówno stwierdzenie, zorganizowanie spotkania i ktoś się spóźnił 15 minut na spotkanie, ktoś kluczowy, istotny i powiedzenie tej osobie zaraz po spotkaniu: słuchaj, kurczę, przeszkadza mi, jak 15 minut spóźniasz się na spotkanie, bo to i tamto, i proszę w przyszłości bądź na czas. Ale też feedbackiem jest porozmawianie o progresie twoim jako mojego współpracownika, czy członka mojego zespołu na przestrzeni ostatniego półrocza. To też jest forma feedbacku. Feedbackiem jest stawianie ludziom granic wobec zachowań nieakceptowalnych. Feedbackiem jest dawanie ludziom takiej informacji rozwojowej, co mógłbyś dalej więcej, żeby było lepiej, żebyś miała lepsze wyniki, żebyś miał lepszy efekt swojej pracy. To niekoniecznie jest to feedback krytykujący coś, ale raczej pokazujący jeszcze możliwości. Więc warto, żeby ludzie zdawali sobie sprawę, że feedback to nie tylko jest ten taki moment, kiedy przychodzę i ci powiem, że coś mi się nie spodobało, albo coś jest super i tam się chwalę i doceniam, ale to są różne interakcje, że może być też narzędziem otwierania w ogóle trudnych rozwiązań. Tych elementów związanych z feedbackiem, czy tych elementów, które są feedbackiem, elementów komunikacyjnych, tych momentów komunikacyjnych jest sporo i one są szerokim wachlarzem. Bo jak ludzie rozumieją, kiedy jest okazja do tego, żeby dać feedback, to też mają wtedy większą gotowość. Aha, dobra, to ja mogę o takich rzeczach też mówić z użyciem tego narzędzia.
Adrian Janik: A reszta to jest wyposażenie ludzi w umiejętność stosowania już tego narzędzia, czyli praktykowania go. To jest wyposażenie ludzi w umiejętność budowania jakiegoś takiego wstępu czy gruntu pod feedback, czyli tego, jak tę osobę, której chcę wręczyć feedback, jak ją zaprosić do tego, żeby miała ochotę bardziej niż mniej posłuchać i żeby odebrała to właśnie, usłyszała moją dobrą intencję. Ale też wyposażenie ludzi w umiejętność tego, i to myślę, jest częsta obawa, która wciąż, nawet jeśli mamy fajne relacje w organizacji, mamy dużo do siebie zaufania, to wciąż pewnym elementem hamującym ludzi przed dawaniem feedbacku czy wchodzeniem w tę kulturę feedbacku jest to, że obawiają się tego, co się stanie, kiedy reakcja na ten feedback nie będzie taką wzorcowo-książkową reakcją pod tytułem: „A, nie zdawałem sobie sprawy, bardzo Ci dziękuję za ten wgląd. Mówmy o tym”. Rzadko się taka reakcja zdarza. Zdarza się pewnie raz na jakiś czas, ale raczej pewnie rzadziej niż częściej. Częściej ludzie chcą pogadać o tym, co usłyszeli, kiedy usłyszą ten trudny feedback szczególnie. Chcą pogadać. Czasami się nie zgadzają z pewnymi aspektami. Czasami mają swój punkt widzenia i chcą się też nim podzielić w drugą stronę. Czasami czują się dotknięci i wtedy pojawiają się i emocje, i czasami różne takie zachowania pod tytułem odbijania feedbacku drugiej stronie albo podkopywania wartości, albo umniejszania temu feedbackowi, albo traktowania tego feedbacku jako czegoś nieważnego, nieistotnego. Więc te osoby, które chcą dać feedback, nie wiedząc, co tu dalej zrobić, też mają jakiś taki hamulec, barierę, obawę, że dam feedback i nagle coś się pojawi zwrotnie i nie będę wiedział, wiedziała, jak sobie z tym poradzić. A już w ogóle tak patrząc zupełnie z lotu ptaka, to są wszystkie te działania, które mają zbudować taką atmosferę zaufania w zespołach i pomiędzy zespołami, żeby ludzie mieli tę odwagę do tego, żeby ze sobą nawet na te trudne rzeczy rozmawiać. Czyli żeby na przykład uciec od takiego częstego przekonania, bo to dość regularnie słyszę, jak zadaję takie pytania w trakcie diagnozy, jeszcze przed procesami rozwojowymi w organizacjach i prowadzę diagnozę, spotykam się często z osobami, które będą albo uczestnikami, albo są menadżerami zespołów, które będą uczestnikami szkoleń. I kiedy pada moje pytanie o to, co najczęściej jakoś powstrzymuje ciebie albo z twojej perspektywy powstrzymuje ludzi przed dawaniem feedbacku u was w organizacji, to jedną z takich częstszych odpowiedzi jest takie stwierdzenie: „A po prostu nie mamy czasu”, co często jest trochę taką ucieczkową wyjaśnieniem tego, że tego feedbacku nie ma, bo bardziej to jest kwestia tego, czy ten feedback jest priorytetem, czy nie jest, w moim odczuciu. Bo jeśli jest priorytetem, to on wskoczy w mój kalendarz zamiast czegoś innego.
Adrian Janik: Druga odpowiedź, która się najczęściej pojawia, to jest odpowiedź taka, że trochę nie chcę popsuć relacji albo boję się właśnie, że to jakoś zburzy naszą relację. I to pokazuje, że nawet jeśli mamy świetne relacje, jeśli mamy dużo jakiegoś takiego wzajemnego zaufania, to wciąż na przykład mogę się obawiać tego, że jak udzielę feedbacku, no to coś to naruszy, a przecież ja chcę, żeby mi było jakoś dobrze w relacjach z ludźmi, z którymi współpracuję, szczególnie jak się właśnie bardzo lubimy. I wtedy rozpoczyna się cały mechanizm gryzienia się w język. Coś mi przeszkadza na przykład, no ale gryzę się w język, no bo przecież lubimy się, Kate, nie chcę Ci mówić przykrych rzeczy, żeby Ci się przykro nie zrobiło. A w sumie to jest taki drobiazg, to nie jest aż takie istotne. Gryzę się w język innym razem może. Dzisiaj trochę na to nie mam czasu, to jest takie wygodne wyjaśnienie. No i to się powtarza, powtarza, powtarza, a w którymś momencie, jak będę miał gorszy dzień i będę miał przelaną moją czapkę goryczy i jeszcze wpadnie jakiś tam taki detalizm, no to on coś zrobi, że we mnie pęknie i wtedy powiem coś, czego bym nie chciał powiedzieć i wtedy dopiero to narusza jakąś relację.
Kate Hobler: Zgadza się. O ile dobrze pamiętam, pisze o tym bardzo szeroko Kim Scott w swojej książce o radykalnej szczerości i nazywa to ruinującą empatią. Czyli to, że tak bardzo nie chcemy kogoś zranić, że aż nie dajemy feedbacku i efekt jest taki, że nie dbamy o relacje.
Adrian Janik: Pozornie dbamy. Pozornie jest to zadbanie, bo nam się wydaje, że dbamy o relacje, nie mówiąc drugiej osobie pewnej, czasami trudnej prawdy.
Kate Hobler: Tak, zagłaskujemy tę relację na śmierć, zamiast rzeczywiście dać jej szansę na to, żeby się poprawić.
Kate Hobler: Wspomniałeś o czymś dosyć niezwykłym, że brak nam czasu. Ja ostatnio słyszałam taki cytat, że feedback potrzebuje czasu. I słyszałam to w dwóch kontekstach. Po pierwsze, że potrzebna jest przestrzeń w organizacji na to, żeby ten feedback móc dać, bo ten pierwszy krok jest najtrudniejszy. I nawet jeżeli wszystkich przeszkolimy, wszystkim damy te umiejętności, przynajmniej wiedzę do tego, żeby te umiejętności dawania czy przyjmowania feedbacku nabyli, to muszą mieć jeszcze okazję do tego, żeby sobie ten feedback dać. Więc potrzebuje czasu. A z drugiej strony, feedback potrzebuje czasu na to, żeby właśnie tej umiejętności nabyć. Żeby on z tego krzywego i niesamowicie trudnego czegoś, które dajemy po raz pierwszy czy drugi i czego się boimy często dużo bardziej niż czegokolwiek innego, żeby to przepracować i dojść do tego. Co myślisz o tym?
Feedback potrzebuje czasu i praktyki
Adrian Janik: Ojej, z tą drugą częścią, tym drugim aspektem, diabelnie się zgadzam.
Adrian Janik: Opowiem Ci pewną anegdotę, taką bardzo świeżą, bo z wczoraj. Wczoraj miałem okazję rozmawiać z jednym z menedżerów pewnej organizacji, z którą współpracuję i właśnie w której o kulturze feedbacku będziemy pracować i wdrażać. I w trakcie właśnie rozmowy, takiej diagnozy, co jest potrzebne i co się dzieje w organizacji, że ta kultura feedbacku mogłaby działać lepiej, powiedziałeś taki aspekt, który jest dosyć częsty, że no dobra, my mamy narzędzie, znamy narzędzie, mamy jakiś model udzielania feedbacku, no ale on jest jakiś taki, no nienaturalny. Czyli, że jak idę już do kogoś z tym feedbackiem i chcę to zrobić tak po bożemu, czyli zgodnie ze sztuką, zgodnie z założeniami modelu, no to druga strona, która też zna ten model, ma takie poczucie, że ja teraz nie jestem sobą, nie mówię jak Adrian, tylko mówię jak jakiś właśnie, nie wiadomo kto, nie ja, bo mówię innymi jakimiś słowami, w innej jakiejś kolejności, w innej strukturze. I w trakcie tej rozmowy ten uczestnik czy ten menadżer powiedział, że on to trochę tak rozumie i bardzo mi się spodobała ta metafora i kiedyś też z niej korzystałem, a w jego wydaniu mi się bardzo spodobała w tym kontekście, że to jest trochę jak z stosowaniem przepisów w gotowaniu. Czyli jak gotuję coś pierwszy raz, stosuję przepis, taki kuchenny przepis, no to i robię to, dajmy na to ciasto piekę, ale nie jestem wybitnym w kulinaria, to przestrzegam przepisu bardzo skrupulatnie. Rzeczywiście tak jak jest to w przepisie, to tak próbuję robić. No i umówmy się, jak ktoś kiedyś próbował pierwszy raz upiec, nie wiem, ciasto drożdżowe, no to często niestety jest tak, że nawet jak przestrzegam przepisu tak toczka w toczkę, to efekt jest mierny, to ciasto wychodzi powiedzmy sobie raz lepiej, raz gorzej, ale to nie jest wybitne ciasto. A mimo tego, że przestrzegałem przepisu i robiłem to bardzo, bardzo skrupulatnie. Jak zrobię to tak 5, 10, 15 raz, to jest szansa, że to ciasto wyjdzie całkiem niezłe. Samo ciasto wyjdzie całkiem niezłe, no ale sam proces jego robienia wciąż będzie okupiony tym, że muszę nad każdym krokiem się chwilę zastanowić, że muszę robić rzeczy, które nie przychodzą mi jakoś naturalnie, lekko, gładko. Jak to ciasto będę piekł setny, dwusetny raz, to prawdopodobnie już będę robił wiele rzeczy bardzo intuicyjnie i z pamięci, nie będę musiał zaglądać do przepisu i efekt będzie wciąż bardzo dobry. Można i jeszcze lepszy. Jak będę to robił tysięczny, dwutysięczny raz, to prawdopodobnie nie będę tego robił zupełnie zgodnie z przepisem, tylko po swojemu, bo będę rozumiał po co coś się robi wcześniej, coś później. A w związku z tym, że rozumiem po co to jest i czemu to służy, to mogę sobie zacząć z tym eksperymentować, trochę zmienić, zrobić bardziej pod siebie. Wiem jaki efekt na końcu przynosi zrobienie czegoś w taki albo inny sposób. I to trochę tak samo jest z feedbackiem. Ta metafora feedbacku polega na tym, że na początku, staramy się bardzo przestrzegać pewnych reguł, zasad budowania tego feedbacku. I nie dość, że nas to kosztuje dużo wysiłku i ważności, potrzebujemy czasu, żeby ten feedback przygotować, to jeszcze efekt końcowy często jest różny. Powiedzmy, że czasami nam się trochę lepiej uda, czasami trochę gorzej, bywa miernie. A jeszcze po drugiej stronie jest człowiek, który też jakoś jest tutaj degustatorem tego naszego feedbacku i mówi, no kurczę, jakiś taki nie do końca ten feedback. Jak już robimy to po raz tam, setny albo tysięczny, to prawdopodobnie zarówno to, jak ten feedback dajemy, nie będzie nas kosztować aż tyle czasu i wysiłku, czyli będziemy to robić już bardziej intuicyjnie, naturalnie, a i efekt końcowy będzie prawdopodobnie dużo lepszy. I tutaj wracamy do tego pierwszego aspektu, czyli znowu, no osadzenie feedbacku w organizacji też wymaga czasu. Znaczy wymaga tego czasu, żeby ludzie właśnie zrobili ten feedback, dali sobie ten feedback, wymienili się nim po raz setny, tysięczny, po to, żeby obie strony zaczęły słyszeć naturalny komunikat, w tym feedbacku, a nie jakiś taki sztuczny, osadzony w ramach narzędzia. I to będzie wynikało z dwóch rzeczy. Po pierwsze z osłuchania się z tym, a po drugie z tego, że to narzędzie już nie będzie takim sztywnym narzędziem, wykładnią A, B, C, D, tylko będzie narzędziem, które jest tylko jakąś tam wskazówką, a każda ze stron potrafi ten feedback sformułować bardzo naturalnie w swoich słowach.
Kate Hobler: Super, kurczę, to jest metafora do mnie bardzo przemawia, szczególnie, że lubię tę metaforę, lubię też gotowanie. I to jest prawda z bardzo wieloma umiejętnościami, bo kiedy uczymy się jeździć samochodem, to też podobne mechanizmy się włączają. Na początku, jak nam instruktor powie, że przy czterdziestce trzeba zmienić bieg, to przy czterdziestce zmienimy bieg. Nie trzydzieści dziewięć, nie czterdzieści jeden, tylko od czterdzieści.
Adrian Janik: Nieważne, czy jedziemy pod górę, czy z góry.
Kate Hobler: Tak, w pewnym momencie zauważamy pewne nieefektywności tego i zaczynamy to modyfikować, więc to jest doskonały przykład. Dzięki bardzo za niego. Też mi się przypomniała ta metafora, która jest naprawdę dobra.
Adrian Janik: Tak, też bardzo ją lubię.
Kate Hobler: A powiedz mi w takim razie jeszcze tak troszeczkę dla naszych słuchaczy, bo feedback łatwy nie jest, bo to jest bardziej przezwyciężanie tych naszych ograniczeń, niż same narzędzia. Narzędzia feedbackowe są w teorii przynajmniej proste, w praktyce dużo gorzej. Od czego warto zacząć? Jeśli taki nasz słuchacz chciałby pomyśleć nad budowaniem tej kultury feedbacku, to jakie może bezpiecznie postawić pierwsze kroki?
Pierwsze kroki w budowaniu kultury feedbacku
Adrian Janik: Myślę, że pierwszym dobrym pomysłem jest to, żeby zaprosić ludzi do tego, żeby sobie poznali i poeksperymentowali z narzędziem. Tutaj bardzo bym gorąco zachęcał, żeby narzędzia nie wprowadzać jako doktryny i jedynej słusznej wykładni i nie usztywniać tego narzędzia, tylko raczej zachęcić ludzi do tego, żeby po poznaniu narzędzia mogli sobie to narzędzie z nim poeksperymentować, potestować w różnych konfiguracjach, pogenerować sobie te feedbacki, ale nie w duchu, właśnie tu teraz musimy sobie dać rzeczywisty, realny feedback na naszą sytuację, ale żeby być może na jakichś takich trochę wydumanych, wymyślonych sytuacjach zaczęli sobie z tym narzędziem eksperymentować. Zobaczyć, co działa, co nie działa, na ile to jest moje naturalne, a na ile ja teraz tutaj trochę innymi słowami niż codziennie się posługuję zaczynam próbować coś przekazywać po to, żeby trochę oswajać to narzędzie. To jest jakby taki myślę krok pierwszy i ja tutaj będę bronił tego, że jednak narzędzie przynajmniej na początku jest czymś potrzebnym i ważnym, ale nie jest to już rzecz, która jest wystarczająca, żeby zbudować kulturę feedbacku. To jest raczej punkt wyjścia i wstęp, żeby dać ludziom, no właśnie, coś do operowania. A drugim myślę nie mniej ważnym krokiem jest wyposażenie albo zaproszenie ludzi do tego, żeby na przykład się zakontraktowali. Chodzi o to, żeby stworzyć też okazję do tego, żeby realnie w realnych sytuacjach ten feedback zaczął funkcjonować. Więc pewnym myślę dobrym pomysłem na początek jest zaproszenie zespołu do tego, żeby wspólnie umówić się na to, kiedy będziemy sobie ten feedback udzielać. W jakich okolicznościach będziemy go sobie udzielać. Żebyśmy się na przykład umówili na to, czy mamy prawo powiedzieć w danym momencie stop, że na przykład dzisiaj nie jestem gotów na ten feedback. To jest też ważny aspekt. Taki aspekt związany z wymierzaniem feedbacku, z tą kulturą wymierzenia feedbacku, że w tej kulturze na przykład nie ma zgody na to, że ktoś nie ma zasobów, żeby dzisiaj ten feedback skonsumować. A to jest myślę ważne. Znaczy, żeby zbudować takie zasady i reguły wewnątrz zespołu, udzielania sobie wzajemnie feedbacku, które zwiększą poczucie bezpieczeństwa zarówno tego dającego, jak i tego przyjmującego feedback. Jeśli zespół wspólnie się na taki zestaw jakichś zasad, kilku zasad umówi. Na przykład znam zespoły, które umawiają się na to, że kiedy przychodzę z feedbackiem, to mówię otwarcie na początek, że przychodzę w dobrej wierze, przychodzę w pokoju, a chcę Ci coś powiedzieć trudnego. I to jest zdanie, że przychodzę w pokoju i z dobrą wolą, ale powiem Ci coś trudnego. Bardzo często jest, wydaje nam się oczywiste, ale kiedy ono padnie, to po drugiej stronie otwiera się większa gotowość. No dobra, pogadajmy. Domyślam się, że coś trudnego padnie, mam większą gotowość posłuchać. Ale też to daje mi szansę powiedzieć, na przykład Kate, OK, fajnie, że przychodzisz w pokoju, chcesz mi coś trudnego powiedzieć, ale dzisiaj miałem zły dzień. Czy możemy o tym jutro pogadać? Chętnie jutro posłucham, a może w poniedziałek się spotkamy, pogadamy, daj mi po prostu zebrać siły, żeby to przyjąć. Możemy się na to umówić. To jest kolejna zasada. Możemy się umówić na przykład na to, że dzisiaj nie jestem gotów skonsumować, jeszcze wtedy szukamy innego terminu na pogadanie.
Kontrakt zespołowy na feedback
Adrian Janik: Kolejną rzeczą na przykład jest to, żeby umówić się na konkretne momenty,
Adrian Janik: Gdzie robimy sobie taki nasz czek naszej współpracy, albo co wchodzi w ogóle w zakres tego, co możemy feedbackować. Czy możemy gadać na przykład o tym, nie tylko o wynikach, o pracy, ale też na przykład o formie, w jakiej się do siebie zwracamy, o tym, czy jakieś rzeczy, które są poza naszą formą, są rzeczywistą pracą. Na przykład żarty, które fruwają w organizacji, albo czy mi się podoba, czy nie podoba, że ktoś ciągle pyta mnie o to, czy mi kawkę przynieść i wejdzie do kuchni. Są takie czasami rzeczy, które są upierdliwe, dekoncentrujące, są czasami drobiazgi. Czy o tym też możemy gadać? Zespół, kiedy sobie określi granice tego, o czym się feedbackujemy, granice tego, jak w ogóle podchodzimy do tego, kiedy się feedbackujemy, gdzie mamy miejsce i czas na to, żeby się ten feedback udzielić, to to może zwiększyć poczucie bezpieczeństwa. I to jest pewna dobra praktyka, żeby taki kontrakt na feedback zespołowy sobie zawrzeć. I to pewnie byłyby jakieś dwa pierwsze kroki. A trzeci, pewnie bym po prostu praktykował i zachęcał ludzi do praktykowania i zapewniał im kolejne narzędzia, już takie radzenia sobie z różnymi trudnościami dookoła feedbacku. To byłby pewnie jakiś tam trzeci, kolejny krok.
Kate Hobler: Ekstra, super, dzięki. W ogóle hasło „przychodzę w pokoju” zostanie ze mną na zawsze. Mam wrażenie, że właśnie mi się wypaliło na mózgu, bo jest absolutnie cudowne. Widzę go nawet jako tytuł książki. „Przychodzę w pokoju”, czyli jak dobrze dawać feedback.
Adrian Janik: Tak, albo jak utorować drogę trudnemu feedbackowi. O, właśnie.
Kate Hobler: Po prostu szczypta humoru i coś, co naprawdę wychodzi z serducha. Absolutnie cudowne.
Adrian Janik: Cieszę się. Żeby była jasność, to nie moje. Tylko to cytuję.
Kate Hobler: Nadal to jest dobry cytat. Przekazujmy dobre cytaty dalej. Także ekstra.
Adrian Janik: Jasne, że tak.
Podsumowanie i pożegnanie
Kate Hobler: Super. Adrian, cudownie było. Dziękuję bardzo, że zechciałeś być dzisiaj moim gościem. Mam nadzieję, że naszym słuchaczom ta rozmowa też przypadnie do gustu. Będę w stanie z niej wyciągnąć wartość. I myślę, że to nie ostatnie nasze spotkanie.
Adrian Janik: Też tak myślę. Bardzo byłoby mi miło. I też bardzo dziękuję, że mogliśmy sobie porozmawiać. Bardzo dobrze się czułem w tej naszej dzisiejszej rozmowie. Dobrze i gładko nam płynęła w moim odbiorze, w moim odczuciu. Także dziękuję. To była czysta przyjemność.
Kate Hobler: Cudownie. Dla mnie również. Dzięki bardzo. Trzymaj się i do usłyszenia.
Adrian Janik: Dzięki. Do usłyszenia.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- OrgScapes FeedbackFeedback to nie formułka, tylko kultura komunikacji
- OrgScapes CoreKopiowanie od influencerów nie działa też w świecie biznesu
- Diagnostyka organizacjiWiecie, gdzie jest organizacja i od czego zacząć zmianę





