Przejdź do treści

Dialog motywujący - Podcast zwinnej kawy

Dialog motywujący - Podcast zwinnej kawy

Barbara Długajczyk rozmawia Markiem Wyszyńskim o dialogu motywującym, czym jest, skąd się wziął i jak go można połączyć z biznesem.

Linki:

1.Książka „Dialog motywujący. Jak pomóc ludziom w zmianie” William R.Miller, Stephen Rollnick ,2013
https://pidm.pl/miller-rollnick-dialog-motywujacy-jak-pomoc-ludziom-w-zmianie/
2. Thomas Gordon bariery komunikacji tzw.”brudna 12-tka”
https://www.gordontraining.com/thomas-gordon/about-dr-thomas-gordon-1918-2002/
http://umyslnie.pl/uczenie-sie/brudna-12-ka-gordona/
3. Książka „Intuicja, wewnętrzny głos. Dlaczego ma znaczenie i jak go wykorzystać” „Chatter. The Voice in Our Head, Why it Matters, and How to Harness it” by Ethan Kross, 2021
https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4968786/intuicja-wewnetrzny-glos---dlaczego-ma-znaczenie-i-jak-go-wykorzystac
4. Książka “Porozumienia bez przemocy: o języku życia” Marshalla Rosenberg Nonviolent Communication
https://www.cnvc.org/
https://www.czarnaowca.pl/kategorie/psychologia/porozumienie-bez-przemocy,p391548030

Obejrzyj na YT

Zapis rozmowy

Marek Wyszyński: Cześć, z tej strony Marek Wyszyński i witam Was w kolejnym odcinku podcastu Zwinnej Kawy, w którym rozmawiamy o zwinności w biznesie i nie tylko. Dzisiaj rozmawiam z Basią Długajczyk. Cześć, Basiu.

Barbara Długajczyk: Cześć, Marku. Bardzo dziękuję Markowi i Kate z Brass Willow za zaproszenie do tego podcastu. Dla mnie to jest pierwszy raz.

Marek Wyszyński: To nie do końca jest pierwszy raz, bo Ty już swoją prezencję w sieci masz, Ty już nagrywasz i audio, i wideo, i robisz doodle, także całkiem sporo tego jest.

Barbara Długajczyk: Okej, ale jako podcast to jest debiut i to jest debiut w Zwinnej Kawie i to się liczy.

Marek Wyszyński: W takim razie ogromne dzięki za przyjęcie zaproszenia i mega się cieszę, że w takim razie my jesteśmy tym pierwszym podcastem, w którym się pojawiasz, bo na pewno nie ostatnim. Na sam początek chciałem Cię poprosić o to, żebyś powiedziała odrobinę o sobie i przybliżyła swoją sylwetkę naszym słuchaczom.

Barbara Długajczyk: Okej, to tak w wielkim skrócie: Basia Długajczyk, dziecko Star Wars i Star Treka. Dlaczego wspominam o tych dwóch ważnych dla mnie filmach? To było w tym momencie, kiedy mnie prowadzili do kina i to był właśnie Star Wars i Powrót Jedi. I w tym momencie zostałam zainfekowana fantastyką, science fiction, wszystkimi tymi tematami. Później był Star Trek i tak samo kompletnie wchłonęłam te tematy. Do tego szereg książek science fiction i fantasy, jak Tolkien, Stanisław Lem, Herbert. I to mnie tak ukierunkowało na życie, jeżeli mogę tak powiedzieć. I teraz, po latach robienia różnych rzeczy związanych z ekonomią, z finansami, generalnie 20 lat pracy z ludźmi i liczbami, oficjalnie dla tych, którzy lubią certyfikaty i dyplomy, to magister ekonomii, aktualizacja tej wiedzy na SGH i Akademii Leona Koźmińskiego, czyli wspieram polskie marki. Nieoficjalnie fanka wiedzy wszelakiej. Jak Marek wspomniał, mam sekretny kanał na YouTubie, na razie nie jest on szeroko znany, ale myślę, że to się w przyszłości zmieni. I generalnie doskonalenie angielskiego, ale połączone z doskonaleniem naszej wiedzy o różnych tematach, nie tylko powiązanych z lingwistyką i tematami, o których zwyczajowo rozmawia się po angielsku. Staram się zdopingować, zainspirować ludzi, żeby rozmawiać o wszystkim i żeby było to dla nas zabawą i przyjemnością, niezależnie od pochodzenia, niezależnie od wieku. Nauka i radość z tej nauki jest po prostu dla wszystkich.

Marek Wyszyński: Na pewno dzisiaj będziemy się uczyć, a w zasadzie to Ty będziesz nas uczyła w trakcie tego odcinka. Mam nadzieję, że po tym nagraniu to już nie będzie taki niszowy kanał, czy taki gdzieś tam ukryty, tak jak mówisz. Na pewno go podlinkujemy w notatkach do odcinka. Ale bardzo się cieszę, że wspomniałaś o tych Gwiezdnych Wojnach i Star Treku. Ja nagrywam kilka podcastów i w jednym z nich bardzo często pojawiają się Gwiezdne Wojny, także kto wie, może się jeszcze spotkamy przy innej okazji.

Barbara Długajczyk: Bardzo chętnie, naprawdę. George Lucas zajmuje specjalne miejsce w moim sercu i w moim umyśle. Możemy o tym mówić.

Marek Wyszyński: Okej. Dzisiaj skupimy się na czymś innym, ale kto wie, może i o Gwiezdnych Wojnach w kontekście zwinności kiedyś pogadamy. No właśnie, chodzi o tematykę naszego odcinka. Będziemy rozmawiali o dialogu motywującym. I powiem Ci, że kiedy pierwszy raz przedstawiałaś mi ten temat, to muszę przyznać, że nie do końca wiedziałem tak naprawdę, o co chodzi. Poczytałem trochę, ale głównie z tych notatek, które Ty mi podesłałaś, nie ukrywam. I prosiłem Cię o to, żebyś przybliżyła może trochę, czym jest dialog motywujący i skąd on się w ogóle wziął, a później dojdziemy do tego, jak on się przekłada albo nie przekłada na biznes.

Czym jest dialog motywujący?

Barbara Długajczyk: Okej, to jako wstęp nadmienię, że pierwsze tematy powiązane z dialogiem motywującym trafiły do mnie poprzez analizę transakcyjną. Sama analiza transakcyjna obecnie jest prawdopodobnie szerzej zmiana. Ona jest znana i bardziej popularna, jeżeli chodzi o podcasty i tego typu inne audycje. I generalnie tam chodzi o to, że jesteśmy okej i ludzie są okej. I to jest ten balans, do którego dążymy. Jesteśmy zdolni do myślenia, do podejmowania własnych decyzji. I to wszystko zmierza do tego, że jesteśmy dla siebie partnerami. I dalszy krok to dialog motywujący. Coś, co oficjalnie, jeżeli sięgniemy po książkę, jest przeznaczone dla psychologów. Psychiatrów, osób, które są powiązane z pracą, z ludźmi i ze służbą zdrowia. Ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby te zasady partnerskiej rozmowy i budowania pozytywnej motywacji, która jest wewnętrzna, a nie zewnętrzna, wykorzystać także z winności. I jak będziemy później rozmawiać, staram, postaram się Ciebie i tutaj nasze grono słuchaczy do tego przekonać. Generalnie zaczynamy od tego, że wszystko zaczyna się od rozmowy. I od opowiedzenia ludziom o zmianie, której chcemy dokonać. Przykładowo, wchodzimy do organizacji, która wie, my chcemy teraz winności, to jest to, to jest modne. I okej, ktoś o tym nam opowiada, ale później, jak my sami, jako lider, jako zespół, jako organizacja, mamy się do tego przekonać. Bo powiedzmy sobie szczerze, wiemy, nikt nas do niczego nie przekona, jeżeli my nie zaczniemy, to od siebie, czyli otworzymy w naszym umyśle taką alternatywę, że model kaskadowy to nie jest to the best of the best, w czym do tej pory tyle lat pracowaliśmy i większość osób to wierzyła, że to działa najlepiej, że możemy się otworzyć na model, w którym będziemy traktować się po partnersku, współdziałać i to będzie działało. I tutaj znalazłam taki cytat Alberta Einsteina, mam nadzieję, że to jest jego cytat, bo jak wiemy, w internecie jest dużo, kopiuj, wklej cytatów i nie do końca one są podpisywane dobrymi nazwiskami, ale ten, zakładając, że jest prawdziwy, mówi nam W bałaganie odnajdź prostotę, w dysonansie harmonię, w trudności kryje się sposobność. I myślę, że to jest taki klucz. Pozostawię Was z pytaniem, czy Albert Einstein był już wtedy zwolennikiem zwinności i wiedział, że to nastanie, ale generalnie zwinność to odpowiedź na zmianę. I tu niestety zaczynają się trudności, bo pomimo tego, co oficjalnie o zmianie wypowiadamy, jako liderzy, jako zespół, jako organizacja, to niestety w naszych głowach kryje się wewnętrzny głos, wewnętrzny krytyk, lęk, który niekoniecznie widzi sens w tej zmianie, skoro wcześniej jako tako wszystko działało. I co dalej? Naciskać, wiemy, że jakikolwiek nacisk tylko zwiększa opór. Manipulować, wiemy, że teraz, kiedy budowanie zaufania jest jednym z kluczowych umiejętności lidera, to manipulowanie ludźmi wcześniej czy później ma bardzo przykre reperkusje dla całej organizacji i raczej źle się kończy. I tu z pomocą przychodzi dialog motywujący, czyli coś, co jest stosowane w terapii, ale sposób rozmowy, a raczej system pytań, który pomaga wydobywać z naszych głów nasz zablokowany potencjał. I to też robi Agile. Jeżeli jest implementowane do organizacji. Tak naprawdę to ten Agile nie przynosi tych wszystkich pomysłów, które tam później się rodzą. One wychodzą, są wyciągane z głów osób, które w tej organizacji funkcjonują i po prostu mamy wspaniały przykład, jak możemy spotęgować efekt pomysłowości, kreatywności przez to, że wszyscy zaczynają stawać się aktywni. Nie czekają na jedną osobę, na tego szefa, który da pomysł, rozwiąże, tylko angażują się w to, co się dzieje w tej organizacji, która tak naprawdę zaczyna być ich organizacją i zaczynają czuć, że mają na nią realny wpływ. Dla tych, którzy lubią grube książki, to oczywiście można sięgnąć po ten dialog motywujący, jak pomóc ludziom w zmianie, Millera i Rolnika, ale ostrzegam, to ma ponad 500 stron. I wiem, że dla tych, którzy nie mają takiej głębokiej miłości do książek, bywa to czasem trudne, ale zachęcam, żeby sięgnąć do wyszukiwarki, bo Google prawdę ci powie i tam można sięgnąć po ćwiczenia, można trafić na warsztaty. Generalnie zasada numer jeden to nie zrażać się do czegoś, co gdzieś tam w głowie nam się kojarzy, że to jest dla psychologów, terapeutów, że to jest za głębokie i podobnie mnie jako Agile Coachowi czy Scrum Masterowi to się absolutnie nie przyda, bo w dalszej części naszej rozmowy, jak powiedziałam, postaram się i Marka, i was do tej koncepcji przekonać.

Marek Wyszyński: Chciałem cię jeszcze zabrać trochę do źródeł tego, o czym powiedziałaś. Wspomniałaś o tym, że dialog motywujący wziął się z terapii.

Źródła dialogu motywującego

Barbara Długajczyk: Tak, w latach osiemdziesiątych paru psychologów na jednym ze zjazdów, konferencji odkryło, czy też zaczęło się zastanawiać, zrobiło sobie burzę mózgów, że do tej pory podejście stosowane w terapii osób uzależnionych nie działa. Dlaczego nie działa? I zazwyczaj było to podejście traktujące pacjentów, klientów jako osoby do naprawienia. Terapia oparta na naprawianiu z pozycji terapeuty, który de facto jak gdyby jest lepszy, nie działała. I zaczęli się zastanawiać dlaczego. I doszli do wniosków, że tak naprawdę to rolą dobrego terapeuty nie jest naprawienie osoby i to nie oni tak naprawdę są ekspertami od drugiego człowieka. Doszli do wniosku, że to drugi człowiek ma cały zasób wiedzy, jak sobie pomóc, ale z jakichś powodów zablokowany. I teraz uznali, że ich rolą jest dotarcie do źródła problemu, jest dotarcie do źródła, z którego ta osoba sama będzie mogła czerpać wnioski, jak pomóc sobie najlepiej. I teraz dla wszystkich, których to się wyda zbyt skomplikowane, taki skrót myślowy,

Barbara Długajczyk: pojęcie ambiwalencji, które polega na tym, że mamy w sobie dwie rywalizujące motywacje. Jedna motywacja mówi nam: tak, chcemy zmianę, ale jednocześnie jest druga motywacja, która mówi: serio, ale może to mnie będzie troszkę bolało, może coś tam się zadzieje dziwnego, ja znam ten poprzedni stan rzeczy, może on nie jest najlepszy, ale przecież przyzwyczailiśmy się funkcjonować w nim. I w momencie, kiedy my zaczynamy, nie wiem, standardowy przykład, od przyszłego miesiąca pójdę ćwiczyć, pójdę na siłownię, zapiszę się. Ile razy zaczęło się od tego, że pojawiła się myśl, chcemy ćwiczyć, chcemy być zdrowsi. Kupiliśmy sobie karnet, czasami nawet poszliśmy na tę siłownię, żeby poćwiczyć raz, drugi, trzeci, a później ta nasza motywacja zaczęła słabnąć i się wypalać. I sens tego polega na tym, że druga osoba, która nas słucha, jak gdyby interpretuje, stara się nam powiedzieć to, co usłyszała. Ona nas nie poucza, nie krytykuje, tylko po naszych wypowiedziach identyfikuje, co tak naprawdę nas blokuje w tym, żeby regularnie chodzić na tę siłownię, żeby dbać o nasze zdrowie. Czy to jest dla nas najważniejsze, czy może gdzieś tam właśnie jakiś ukryty strach, czy raczej lęk powoduje, że my tego z jakichś tam powodów unikamy. A zatem nie jest to idea całkowicie nie do zastosowania w naszym codziennym życiu i w naszym środowisku pracy. Bo wszędzie tam, gdzie następuje zmiana i ona nie jest dla nas taka oczywista, jak najbardziej dialog motywujący, skupiający się na naturalnym sposobie mówienia o zmianie, z myślą o prowadzeniu bardziej skutecznej rozmowy na temat zmiany, w relacji, kiedy jedna osoba zawodowo pomaga drugiej osobie. Czyli jak dla mnie Scrum Master, Agile Coach właśnie to robią. Starają się na płaszczyźnie zadziałać. I to jest dla mnie bardzo ważne. Dialog motywujący, podobnie jak zwinność, szanuje autonomię człowieka, pracownika, ufając w jego naturalnej mądrości i pragnieniu rozwoju w pozytywnym kierunku. Pomaga w samoregulacji, czyli zdolności do sformułowania własnego planu i wdrożenia zachowań potrzebnych do jego przeprowadzenia. Pomaga w autokonfrontacji twarzą w twarz, ale nie z drugim człowiekiem, nie z kolegą czy z koleżanką, ale z naszymi przekonaniami, od których startujemy, z naszymi blokerami zmiany. To zapewnienie wspierającej, nieosądzającej i bezstronnej atmosfery do bezpiecznego badania własnych doświadczeń. Jak nic ma zastosowanie do Scruma. To wywołanie zaangażowania, to proces nawiązania relacji pomagania, opartej na zaufaniu i wzajemnym szacunku. A bez tych dwóch takich podstawowych wartości niestety nic więcej nie uda nam się zdziałać, jeżeli nie mamy bezpiecznego środowiska, w którym budujemy zaufanie i wzajemny szacunek do drugiej osoby i do każdego, kto w naszym zespole nosi wartość. Nie tylko, że programuję, jestem najważniejszy. Nie, ja testuję i jestem najważniejszy. A nie, prawda, bo ja jestem tutaj Product Owner, ja jestem najważniejszy. Jeżeli nie będziemy zgranym zespołem, to nie uda nam się osiągnąć naszego celu. I to skupienie na wspólnym celu, bez tych wszystkich przeszkadzających elementów, to właśnie jest taki cel, który pozwoli zainspirować. I to, co teraz też, jeżeli mamy sytuację z liderami, staramy się odchodzić od liderów, którzy pokazują paluszki i mówią: a Ty postawisz to w tym miejscu, a Ty zrobisz to. Nie, teraz lider ma przede wszystkim inspirować, troszczyć się, de facto ma nam służyć. I tutaj, jeżeli mówimy o służbie, na pewno pojawi się myśl Scrum Master.

Marek Wyszyński: Mogłabyś podać przykład takiego dialogu? Najpierw powiedzmy w tym, dajmy na to, codziennym życiu. Jak wyglądałaby taka sytuacja? Tak jak mówisz, to jest takie zadawanie pytań, nie wiem, czy czasami wręcz podsumowanie tego, co usłyszeliśmy od danej osoby. To jest pewna parafraza, żeby ta osoba sama zrozumiała tak naprawdę, gdzie ma, to może nawet nie problem, ale gdzie jest to wyzwanie, gdzie jest ta blokada, z którą się mierzy w danym momencie. Więc jakby to zadziałało w prawdziwym życiu? Znaczy w prawdziwym życiu, biznes to też prawdziwe życie, ale powiedzmy w tym życiu niezwiązanym z naszą pracą. Do tego sobie za chwilę jeszcze dojdziemy.

Przykład dialogu w codziennym życiu

Barbara Długajczyk: Jak najbardziej. Ja myślę, że tutaj odchodzimy też od takiego stawiania muru pomiędzy naszą pracą, życiem prywatnym. De facto to wszystko wciąż w nas funkcjonuje i nie da się jednocześnie stwierdzić, że w pracy myślimy tylko o pracy, a w domu myślimy tylko o domu. To jednak ciągle gdzieś jest ta granica trochę płynna. I najprościej, do kogo my mówimy codziennie najczęściej? Najczęściej toczymy dialog w naszych własnych głowach. I teraz jak sobie pomóc dialogiem motywującym? Zamienić krytykę w troskę. Czyli nie wiem, zapomniałeś kluczy, coś ci się nie udało. W jaki sposób zwrócisz się do siebie samego w myślach? Jeżeli to jest krytyka, to jest już pierwsze takie pole do działania, żeby tę krytykę wobec samego siebie, czyli „ale jesteś leniwy, znowu tego nie zrobiłeś”, zamienić na troskę, zamienić na motyw, że sobie coś tłumaczymy, pokazujemy sobie, wspieramy, a jeżeli zaczniemy od siebie i wejdzie nam to w nawyk, to to samo przenosimy na relacje z innymi osobami. Czyli nie zaczynamy od krytyki. „Sęk w tym, że ty jesteś strasznym samolubem, nie zrobiłeś tego projektu, a powinieneś”, tylko „powiedz mi, miałeś jakieś trudności, mogę ci w czymś pomóc, mogę ci pokazać, mogę cię jakoś w tym wesprzeć”. To się wydaje takie oczywiste, kiedy jesteśmy na szkoleniu, kiedy mamy dwudniowe warsztaty, ale później wracamy do naszego środowiska, później jesteśmy twarzą w twarz i gdzieś to wszystko umyka. Więc najprościej, jeżeli chcemy zacząć żyć w ten sposób, stosując czy dialog motywujący, czy cokolwiek innego, wybrać sobie jedną małą cząstkę z tego, co chcielibyśmy zmienić w naszym własnym dialogu wewnętrznym i zacząć od siebie, bo jak wiemy, zmiany innych ludzi, to co najczęściej nam mózg podsuwa, ja jestem taki wspaniały albo nasz zespół jest taki wspaniały, to wszyscy inni dookoła powinni się zmienić, to nie tak do końca wygląda. I tutaj właśnie, jeżeli na chłodno przeanalizujemy sobie, zapiszemy czy też nagramy się, ja naprawdę gorąco polecam. Jeżeli macie pod ręką dyktafon, a w dzisiejszych czasach to praktycznie jest coś podstawowego w naszych telefonach, jak najbardziej można nagrać siebie. Jeżeli uważacie, że chcecie komuś coś powiedzieć, co po prostu rozświetli jego dzień albo sposób myślenia, ok, nagraj to sobie, a później za dwa dni odsłuchaj. Jeżeli poczujesz, że to jest nadal ten sam przekaz, który chcesz powiedzieć, ok, ale jeżeli poczujesz się z tym nieswojo i twój odbiór będzie raczej negatywny, to może warto popracować nad tym, w jaki sposób my się komunikujemy. Bo tego na żadnym etapie szkoły w przeszłości i teraz także, tego nas nikt nie uczy. My mamy swoje nawyki w komunikacji wyniesione z domu rodzinnego, wyniesione ze środowiska pracy, ale de facto nad tym nie pracujemy tyle, ile byśmy sobie mogli poćwiczyć. Raczej to jest coś, co myślimy, że to jest naturalne, no bo przecież jeżeli używamy języka, komunikujemy się, ludzie nas rozumieją, no to o co chodzi, co ja mam zmieniać w sobie. A na ile ta komunikacja jest skuteczna, to dopiero okazuje się przy projektach. Jeżeli coś nie wyszło, jeżeli jest wzajemne obwinianie się, jeżeli jest szukanie innych powodów bez docierania do tego źródła, że tak naprawdę nasz mózg stale koduje to, co chcemy powiedzieć, później ktoś to dekoduje, później znowu koduje swój przekaz, więc na każdym z tych etapów możemy się nie dogadać.

Marek Wyszyński: Parę razy już wspomniałaś o tej roli servant leadership, o Scrum Masterze i o tym, że dobry lider powinien służyć, powinien umieć dotrzeć do ludzi po to, żeby faktycznie ich przekonać do zmiany. Nie zmanipulować, nie namówić, tylko wybadać, skąd u nich ten opór do zmiany i próbować ich przekonać. Może pomóc nawet w podejściu do tego tematu czy zaadaptowaniu pewnych zmian.

Marek Wyszyński: Natomiast zastanawiam się, czy to nie jest trochę za duże obciążenie dla Scrum Mastera. Czy wchodzenie w rolę terapeuty zespołowego, bo de facto trochę o tym mówimy, czy to nie jest za dużo? Czy to z drugiej strony będzie terapeutą dla tego Scrum Mastera? Czy to nie jest branie na siebie jakiejś ogromnej odpowiedzialności? Bo pewne problemy, pewien opór przed zmianą, pewne trwanie przy jakichś tam utartych schematach i przy tym, w jaki sposób pracujemy, w jaki sposób się zachowujemy, mogą być zakorzenione dużo głębiej, niż my byśmy chcieli tego dotykać czasami. To może źle brzmi, ale w środowisku pracy czasami możemy dojść do tematów, które będą bardzo ciężkie. I pewne opory ludzi mogą wynikać z czegoś naprawdę, naprawdę głębokiego. Czy to nie jest lekka przesada, jeśli wchodzimy w to jako Scrum Master? Wiesz, przesada to złe słowo. Czy to nie jest zbyt duża odpowiedzialność?

Rola Scrum Mastera a terapia

Barbara Długajczyk: Odpowiadając na twoje pytanie, na pewno Scrum Master nie robi drugiej osobie terapii. Scrum Master oczywiście dotyka coachingu w pracy jeden na jeden, w rozmowach z drugą osobą stara się wesprzeć, stara się właśnie wyczuć te problemy, które być może dany członek zespołu ma, albo zespół nie dogaduje się z jakiegoś powodu. Jednak tak głęboko, jak wchodzi terapeuta, który uczy się tego wiele lat, myślę, że ani Scrum Master, ani żadna inna osoba, która wspiera proces zmiany, byłaby właśnie po twojej stronie, że to nie jest nasza rola. To jest już zarezerwowane dla osób, które zawodowo zajmują się pomocą psychologiczną. Niemniej nic nie stoi na przeszkodzie, aby pewne elementy z dialogu motywującego, z tej filozofii, że my tak naprawdę nie mamy podsuwać gotowych rozwiązań, bo co działo się wcześniej? Z reguły wcześniej, jeżeli rozmawiamy o liderach, czy osobach zarządzających, to to był taki styl dowodzący, czyli udzielanie rad, instrukcji z komunikatem. Jeżeli Scrum Master ma być skuteczny, to oczywiście na początku mówi o regułach Scruma, wprowadza zespół, stara się im wskazywać właściwą ścieżkę, ale nigdy rolą Scrum Mastera nie powinno być prowadzenie za rączkę zespołu aż do końca. Bo co my chcemy zrobić z zespołem? Chcemy go usamodzielnić. Chcemy, żeby zespół poruszał się tak swobodnie w tych tematach, poczuł to flow i po prostu już stwierdził, fajnie, fajnie by się z tobą współpracowało, ale my tak już naprawdę ciebie nie potrzebujemy. Idź i wesprzyj inny zespół, który jest na innym etapie rozwoju. Więc tutaj jest zamiana tego stylu udzielania rad, instrukcji z komunikatem: “Ja wiem lepiej, co powinieneś zrobić i jak się za to zabrać”.

Barbara Długajczyk: To jest coś, co my dostajemy i my jedynie mamy to wykonać. Za bardzo się w tej instrukcji nie musimy angażować. Po drugiej stronie można powiedzieć, że jest taki przeciwstawny styl, jak podążający, following, czyli mamy dobrego słuchacza, który okazuje zainteresowanie tym, co druga osoba ma do powiedzenia, stara się to zrozumieć, ale też się powstrzymuje przed wprowadzaniem własnych treści. I tu jest właśnie komunikat: ufam twojej własnej mądrości, zostanę z tobą i pozwolę ci rozwiązać ten problem po swojemu. W tym wypadku też nie do końca, bo jednak Scrum Master wierzy w te ramy Scruma. Czyli tutaj mamy taki styl pośredni, w którym chcemy kogoś ukierunkować, taki guiding. I można dać przykład z przewodnikiem. Chociaż szczerze mówiąc, po tym jak zaczęłam myśleć o przykładzie z przewodnikiem, to stwierdziłam: tak, ale przecież są różne przykłady takich troszkę diabelskich wycieczek. Ale stwierdziłam: ok. Więc standardowa wycieczka. Mamy przewodnika i jego zadaniem nie jest tak do końca rozkazywanie nam. Przyjechaliśmy do innego kraju, miasta i wyobraźmy sobie sytuację, że przewodnik przychodzi i mówi: ok, wstajemy o 4:30, pójdziemy tu, tu, tu, później może się napijecie kawy, a może nie. Więc no do końca chyba nikt by nie chciał takiego przewodnika. Też nie chcemy przewodnika, który kompletnie podąża za nami. Czyli ok, zabłądziliśmy. Jesteśmy w naprawdę podejrzanej okolicy, a przewodnik mówi: a no skoro tutaj przyszliście, to możemy sobie pochodzić, dlaczego nie? Zręczny przewodnik, czyli zręczny Scrum Master jest dobrym słuchaczem i w razie potrzeby dzieli się swoją wiedzą — ale tylko w razie potrzeby — i generalnie stara się wydobyć te wszystkie ukryte atuty, które tkwią w członkach zespołu. A co jest najlepsze? Stara się im wskazać kierunek: że kurczaczek, jak wy będziecie razem współpracować, to wy wtedy osiągniecie wszystko co tylko będziecie chcieli! Bo razem — tak jak był kiedyś taki serial i był taki motyw ręki — wiadomo: spróbujcie coś zrobić w domu jednym palcem. No ok, coś tam sobie tym jednym palcem możecie zrobić: cisnąć guzik albo spróbować coś podnieść; ale na pewno jeżeli użyjemy całej ręki to nasza moc sprawcza wzrasta! I dla mnie to jest najprostsza definicja tego przechodzenia od indywidualizmu gdzie każdy pracuje sam według instrukcji do sytuacji kiedy się wzajemnie wspieramy dbając o rozwój nie tylko siebie ale też kolegi czy koleżanki – jednak nie poprzez narzucanie mu czegokolwiek tylko delikatne wsparcie oraz wskazywanie ścieżki właśnie za pomocą pytań jako atutu… Powiedzmy sobie szczerze: jak często dawniej gdy pracowaliśmy gdzie indziej ktoś nas pytał o zdanie? Zazwyczaj dostawaliśmy polecenia albo zadania; motywu zadawania pytań brakowało zupełnie! Na początku bywa trudno bo „ojej lider nas pyta” więc myśli on pewnie „co on ma robić?” Pojawia też pytanie jak my czujemy będąc stroną zaangażowaną… To proces stopniowy którego efektów szybko osiągnąć się po prostu nie da . Ja zdaję sobi sprawę ,że teraz przy szybko zmieniającym środowisku wydaje nam się ,że zmiany dzieją się błyskawicznie ,ale dajmy czas szansę zwinności . Bo prawda taka ,że każdy kto pracował systemie kaskadowym hierarchicznym początkowo będzie chciał umysłem powrócić znanego schematu znajomego gruntu ; jednak głębszym zastanowieniu pamiętamy uczucia związane układami niedziałającymi wiec warto poszukać czegoś naprawde stanowiacego droge ku innowacji kreowaniu nowości . Mozliwe iz początek wydaje trudniejszy jednak jeśli pragniemy wzmocnić organizacje zespoły wła sn ie dialog partnerskie traktowanie siebie nawzajem sa kluczem .

Marek Wyszyński: Z twojej perspektywy dla kogo taka adaptacja może być trudniejsza i czy w ogóle możemy tutaj generalizować? Czy trudniejsza jest dla liderów którzy muszą odnaleźć się w tej nowej roli przechodząc z trybu dowodzenia właśnie ku dialogowi zadawaniu pytań ? Czy może większym wyzwaniem okazuje sie ona ludziom wykonującym fizyczna prace – powiedzmy naszym przypadku kodowanie ?

Marek Wyszyński: Bo przez ileś lat ktoś im po prostu mówił, co mają robić, a teraz tak naprawdę ktoś ich się pyta. Oni muszą sami podejmować dużo więcej decyzji. Kto twoim zdaniem ma trudniej? Czy w ogóle ktoś ma trudniej, czy wszyscy mają po prostu pod górę? Bo to jest jednak zmiana sposobu myślenia, która jest niewiarygodnie ciężka. I jednak to nie jest trywialna rzecz i coś, co można przeprowadzić ot tak sobie. Wszyscy musimy się przestawić i właśnie cały czas się zastanawiam, bo spotkałem się z ludźmi i takimi, i takimi — i liderami, czy dowodzącymi, którzy musieli stać się liderami, i z ludźmi, którzy oczekiwali rozkazów, a dostali na grę ogromną swobodę. I to też był dla nich problem.

Trudności adaptacji do zmiany

Barbara Długajczyk: Ja mam jedno skojarzenie. Nie ma dwóch identycznych sytuacji i to wszystko zależy od tego, z czym się ktoś bardziej swobodnie czuje. Dla osób, które zawsze tęskniły, które starały się być w tej sytuacji, to jest bardzo trudne. Dla osób, które starały się być samodzielne, to szybciej odnajdą się w sytuacji zwinności, gdzie mają swobodę działania, gdzie mogą decydować, gdzie mogą wziąć odpowiedzialność. Dla innych osób, które po latach funkcjonowania zderzają się z taką sytuacją, to na początku to jest szok, duży szok, tak jak właśnie powiedziałeś, ale stanowczo unikałabym generalizowania, kto ma trudniej — lider czy zespół. W tym przypadku myślę, że to jest okazja do nauczenia się nowego sposobu funkcjonowania dla wszystkich, nie tylko dla lidera, nie tylko dla zespołu. Czasem być może to jest właśnie taka trudność we wdrażaniu tego typu transformacji, że skupiamy się na zespole, bo przecież lider teraz będzie miał mniej pracy, teoretycznie będzie się miał lepiej, ale z drugiej strony lider też ma pole do popisu, żeby znaleźć odpowiedź na pytanie, to jak ja w tych nowych czasach, w tych nowych warunkach będę mógł skutecznie wspierać zespół, żeby im nie przeszkadzać. Więc jak nauczyć się być w roli lidera, który nie przeszkadza, a wspiera, który jest, ma tę swoją wiedzę — bo pamiętajmy, że liderzy, osoby, które zajmują się szeregle biznesem, one są naprawdę wielkim źródłem informacji. I pytanie, kiedy po prostu tego naszego źródła informacji użyć. I jeżeli pomyślimy sobie tutaj o tym, że to jest bardzo trudne, o rozwoju młodego człowieka, jeżeli tutaj mamy te pierwsze lata życia, to żeby dziecko nauczyło się na przykład zawiązać sobie buty, to pojawia się pewien stopień frustracji. I ważne jest, żeby ten stopień frustracji nie był ani za duży, ani za mały. Jeżeli ktoś będzie dziecko wyręczał i nigdy nie pozwoli sobie po prostu pozwolić na zasznurowanie samodzielne tego buta, to nie ma się szansy tej umiejętności nauczyć. Więc tutaj jest właśnie ta mądrość lidera, który pozwala się nauczyć zespołowi działać w tych nowych warunkach. To jest trudne, bo jeżeli my znamy odpowiedź, jeżeli my wiemy, że ktoś podąża nie w tę stronę, to jak teraz umiejętnie spróbować popchnąć we właściwym kierunku, a może tak czasem…

Marek Wyszyński: No właśnie, jak nie wejść i nie zacząć mówić ludziom: słuchajcie, zróbcie to tak i tak, bo czasami ty wiesz lepiej. Czasami wiesz lepiej, bo masz więcej doświadczenia, po prostu coś może być dla ciebie technicznie lepsze, znasz ludzi, z którymi twoim podopiecznym przyjdzie się mierzyć na przykład, znasz organizację, w której pracujecie, dużo lepiej. Jak wziąć na wstrzymanie? Bo to jest coś, z czym ja się też nieraz mierzyłem. Czasami mam ochotę powiedzieć: słuchajcie, ludzie, zróbcie to tak i tak, no bo ile możecie kombinować nad problemem, którego rozwiązanie jest tak oczywiste? Jak to zrobić?

Barbara Długajczyk: Ja…

Marek Wyszyński: Jak być tym liderem właśnie, którego może nie wszyscy oczekują, ale finalnie potrzebują?

Jak nie narzucać rozwiązań?

Barbara Długajczyk: Ja w takich momentach zazwyczaj odsyłam do Simona Sinek. Dlaczego do Simona Sinek? Uważam, że to jest taki lek na wszelkie zło. Jeżeli mamy wątpliwości, jeżeli czujemy się niekomfortowo, to to jest osoba, która nas może zainspirować. I ostatnia z książek Simona Sinek to „Gra bez końca”. I fajną taką odpowiedzią dla lidera jest zastanowienie się, czy traktuje swoją organizację jako grę bez końca, czy też może jest bardziej nastawiony na działanie na krótką metę. Bowiem, jeżeli wiemy, że organizacja to jest gra bez końca, to nie jest to jedyne, że gra bez końca, to my potrzebujemy wsparcia. I jeżeli to tylko my będziemy ciągle tą skarbnicą tej tajemnej wiedzy, będziemy podsuwać i tak dalej, to zabijemy w tych naszych współpracownikach motywację do tego, żeby tak samo się zaangażować, wdrożyć i nauczyć się tego sposobu reagowania jak nasz lider. Czyli, że staramy się rozeznać sytuację, staramy się zadać sobie pytania, czego się musimy dowiedzieć, żeby podjąć dobrą decyzję i finalnie podjąć decyzję, a na końcu wziąć za nią odpowiedzialność. I na początku, jeżeli właśnie mamy taką krótką perspektywę, może się okazać, że te decyzje nie będą takie, jakby lider podjął, mogą się okazać właśnie złe, ale jeżeli zespół będzie brał za nie odpowiedzialność i będzie się na nich uczył, bo to nie sztuka iść od jednej złej decyzji do kolejnej, ale patrzeć i wspomagać proces uczenia się na podejmowaniu tych decyzji. Jeżeli startujemy z poznaniem nowego kompletnie dla nas tematu, ciężko jest oczekiwać, że będziemy od razu mistrzami w robieniu, nie wiem, wideo na nasz kanał YouTube, czy też właśnie w robieniu podcastów. Cokolwiek zaczynamy robić, uczymy się. I teraz pytanie, czy nasz lider ma na tyle stalowe nerwy, żeby nas w tym na spokojnie wspierać, żeby w razie czego wyznaczyć sobie taką granicę, co uważamy za błąd, który — bo powiedzmy sobie szczerze, jeżeli ktoś budował biznes szereg lat, to on go nie chce zlikwidować. Więc gdzie przebiega ta granica, że nasi współpracownicy bezpiecznie się uczą, a gdzie jest ten obszar taki krytyczny, kluczowy, gdzie jednak chcemy mieć ten podgląd, żeby w razie czego wesprzeć i móc nie dopuścić do jakiejś sytuacji, która faktycznie mogłaby zagrozić istnieniu naszej organizacji. Ja myślę, że wszędzie, gdzie oczekujemy takich jasnych definicji, takich prostych instrukcji, ludzie na początku poczują się zdezorientowani, ale po jakimś czasie wygra ten nasz instynkt łowcy-zbieracza i zaczniemy zbierać informacje i zaczniemy po prostu interesować się tym, co się dzieje wokół nas, żeby nauczyć się podejmowania decyzji tak naprawdę samodzielnie, ale razem. Bo jeżeli czujemy wsparcie tych innych osób, taka też jest zresztą idea zwinności, żeby ominąć tę pułapkę naszego umysłu, gdzie my mamy to ciśnienie: „O Boże, teraz ja mam podjąć decyzję, dlaczego, dlaczego to dla mnie trafiło”, że mamy to wsparcie, jest zespół, są osoby, które ewentualnie służą swoją wiedzą, mamy wsparcie i mając to wsparcie, to na pewno pewniej czujemy się w tym procesie podejmowania decyzji. Z całą pewnością, jeżeli prześledzimy to, co się obecnie dzieje, to każdy z nas tęskni za uczuciem przynależności, cieszymy się, gdy jesteśmy częścią grupy. Sprawmy, aby ten nasz lider też poczuł się częścią grupy, że on przynależy do nas, że jest dalej potrzebny, spełnia teraz inną funkcję, ale nadal jest potrzebny, bo chyba najgorsze, co się może każdemu trafić, czy liderowi, czy członkowi zespołu, to poczuć się zbytecznym. I to jest jedno z tych takich zagrożeń, przy których ten, w cudzysłowie, zbyteczny lider zaczyna angażować się jednak we wszystko, co się da, żeby wrócić do tego pierwszego sposobu funkcjonowania, gdzie miał tę sprawczość w swoim mniemaniu i to jego zdanie było ostateczne. Nie wiem, czy odpowiedziałam na to, czy to było ostateczne, a twoje pytanie, czy za bardzo gdzieś tam nie popłynęłam, ale to były pierwsze takie skojarzenia, które przyszły mi na myśl.

Marek Wyszyński: Myślę, że tak, jak najbardziej. Wspomniałaś o dwóch rzeczach, które gdzieś mnie tam jakby chwyciły. Pierwsza to jest taka, że jeśli faktycznie jesteś liderem,

Marek Wyszyński: Czy byłaś, byłeś dyrektorem, osobą rozkazującą, dowodzącą, a teraz chcesz stać się liderem, no to trzeba to robić w sposób bezpieczny dla ciebie. Czyli dajesz tę swobodę tam, gdzie jest ci ją najłatwiej dać, tam, gdzie możesz sobie na to pozwolić, a w tych bardziej krytycznych obszarach cały czas jednak możesz sprawować trochę większą kontrolę, stopniowo ją oddając. A z drugiej strony, z perspektywy zespołu, trzeba pamiętać, że lider nie jest ponad nami, nie jest osobą, która ma nam rozkazywać, jest tak samo częścią zespołu jak my.

Barbara Długajczyk: Zgadza się, zgadza się. Chciałam nadmienić, że proszę Państwa, teraz to, co zrobił Marek, było wspaniałe odzwierciedlenie tego, co ja powiedziałam i jak gdyby sparafrazował to, co ja miałam na myśli. I tutaj myślę, że mamy piękny przykład dialogu motywującego.

Marek Wyszyński: I to jest super, bo właśnie do tego zmierzam z moim następnym pytaniem. Ja się go nauczyłem w trakcie czterdziestominutowej rozmowy z Tobą, oczywiście żartuję, bo jeszcze go nie umiem w stu procentach, ale no właśnie, jak się go nauczyć? Jak nauczyć się tego dialogu motywującego? Iść na szkolenie, przeczytać książkę, próbować, no bo tak jak mówimy, dla wielu ludzi to może być przeogromna zmiana sposobu myślenia. I trzeba będzie słuchać, a nie na przykład myśleć nad następnym pytaniem, które chcemy zadać osobie, bo bardzo często tak robimy. Zadajemy pytanie i w zasadzie już nas nie interesuje odpowiedź, bo już idziemy z kolejnym, tak? Ewentualnie może wychwycimy słowa kluczowe. To jest coś z mojej perspektywy potwornie ciężkiego. Tak mocno zmienić sposób myślenia i tak mocno zmienić styl i sposób komunikacji. I jak się tego nauczyć? Czy w ogóle się da tego nauczyć z czegokolwiek? Czy to jest jednak coś, z czym trzeba się urodzić?

Jak nauczyć się dialogu motywującego?

Barbara Długajczyk: Ja jestem zdania, że jeżeli jesteśmy otwarci i chcemy się czegoś nauczyć, to próbować, próbować i praktykować. I teraz powiem szczerze, że z mojego doświadczenia mam pewne opory przed stwierdzeniem, że szkolenie załatwia sprawę. Szkolenie moim zdaniem to jest taka pierwsza inspiracja. Coś, że ta idea nas chwyciła za serce czy za umysł i chcemy się dowiedzieć czegoś więcej. Ale co później zrobimy? To jest już właśnie praca rozwojowa. Praca rozwojowa dla nas. Czyli poszukanie sobie fajnego materiału dla nas. Bo książka, czy książka jest dobra dla każdego? Myślę, że nie, bo dla tych, co lubią czytać, dla tych, którzy lubią tę formę nauki, super. Ale dla osoby, która na przykład lubi posłuchać, to może lepiej audiobook. Dla osoby, która lubi coś pooglądać, może fajna, krótka animacja w tym temacie. Wszystko, co do nas trafia. I patrząc na sam proces nauki, na to, jak zmieniamy nasze podejście do nauki i jak nasz umysł łatwiej absorbuje pewne informacje, myślę, że kluczowe jest znalezienie, co jest dla mnie najłatwiejsze i najlepsze. Żeby nie podążać za trendem, że teraz wszyscy korzystają z tej platformy, bo ona jest najlepsza do nauki. Nie. Znajdź sobie coś takiego, co po prostu da Ci fun, będziesz czuł się spełniony i będą to stosunkowo małe porcje. Ta zasada, że jeżeli coś wprowadzamy powolutku, małymi, drobnymi krokami, się sprawdza, ponieważ nie zawsze nasz umysł się orientuje, że zamierzamy zrobić jakąś naprawdę dużą zmianę. I od czego przykładowo można byłoby sobie zacząć. Ale z góry mówię, to nie jest porada. Macie wyszukiwarkę, możecie spróbować na własną rękę. No i przykładowo, ja zaczęłam od Marshalla Rosenberga i porozumienia bez przemocy. O języku życia. Dlaczego wybrałam tę książkę? Bo w książce o dialogu motywującym jest przytoczona brudna dwunastka. Brudna dwunastka, czyli dwanaście barier komunikacji Thomasa Gordona. Thomas Gordon był amerykańskim psychologiem i psychoterapeutą. I to, co zaczynamy de facto wszyscy robić, kiedy się komunikujemy, to właśnie takie w głowie porównywanie. Że zamiast słuchać, to my sobie myślimy, a ja mam gorzej, ty to się masz lepiej i tak dalej.

Barbara Długajczyk: Albo przygotowywanie odpowiedzi, jak właśnie wspomniałeś. Więc ktoś nam coś tam mówi, wylewa wszystkie żale, a ty już sobie obmyślasz: „Dobrze, to ja mam już strategię, co ja ci na to powiem”. Słuchanie wybiórcze. Pamiętajmy, że wszyscy mamy filtry w naszych głowach. I tak naprawdę jedna osoba nam o czymś opowiada, ale niekoniecznie słyszymy cały przekaz. I później często dochodzi do jakichś zabawnych sytuacji, nieporozumień. Czasem są to poważne kłótnie, ale zastanówmy się, czy my naprawdę dobrze słyszymy tego naszego odbiorcę. Co możemy zrobić jako pierwszy krok?

Barbara Długajczyk: Niestety to, co dla nas czasem nie jest oczywiste, to osądzanie. Należy do głównych barier komunikacyjnych. I do osądzania wszyscy mamy naturalną skłonność. Choć oczywiście niewielu tak o sobie myśli. Jeżeli ktoś mówi: „Nie, nie osądzam”. Pierwszy test. Poczytaj swoje komentarze na mediach społecznościowych. Jeżeli one są wspierające, pozytywne, fajnie. Faktycznie nie masz tendencji do osądzania. Ale jeżeli gdzieś tam te media społecznościowe są wypełnione takimi komentarzami osądzającymi, no to może warto się zastanowić, czy praca w tym temacie będzie dobrym pierwszym krokiem. Później dawanie rozwiązań, czyli coś, co blokuje komunikację. Czyli takie poradnictwo, prawda? Ciocia dobra rada, wujek dobra rada. Czy ktokolwiek do mnie przyjdzie, to ja ci od razu tutaj w sekundę rozwiążę twój problem. Co to w ogóle za problem? Później oczywiście może być sytuacja, że my unikamy jakichś trudnych emocji, trudnych sytuacji. I zazwyczaj staramy się ściągnąć uwagę w naszą stronę. Czyli przychodzi ktoś do nas, żeby omówić jej jakiś problem zespołu, przypuśćmy. My niby zaczynamy się angażować, ale później jakoś tak naturalnie ciągnie nas w kierunku, żeby opowiedzieć, co nam się ostatniego strasznego przydarzyło, jak sobie z tym poradziliśmy i tak dalej. Ale dalej problem, z którym przyszła ta osoba jest nieruszony, niewysłuchany i absolutnie się w niego nie zaangażowaliśmy. Jak zaczniemy sobie pracować z Marshallem? Jak zaczniemy sobie pracować z Rosenbergiem? To tam mamy konkretne dialogi. Ja głęboko się zastanawiałam nad tym, czy pójdziemy tutaj z Markiem w kierunku właśnie takich scenek, dialogów. Ale doszłam do wniosku, że jeżeli tego wcześniej nie przećwiczymy parę razy, to niestety nasz talent aktorski nie odda w pełni właśnie mocy sprawczej tej sytuacji. Zatem przepraszamy Państwa, nie idziemy chwilowo w aktorstwo.

Barbara Długajczyk: Chcemy sobie naprawić nasze osądzanie. Sprawdźmy, w jaki sposób reagujemy, gdy przychodzi do nas jakaś osoba i dzieli się jakąś wiadomością. Albo, jeszcze lepiej, patrzymy na nową osobę. Mijamy kogoś na chodniku, mijamy kogoś, nie wiem, w mediach społecznościowych. I co się pojawia w naszym umyśle? Jaka myśl? Kurczę, jaka fajna kiecka. Albo może super, jak on to wspaniale zrobił. A może właśnie taki inny komunikat. Hmm, no ja bym tego tak nie poprowadził. No dlaczego oni na to nie wpadli? Więc te monologi wewnętrzne, te trajkoty pojawiają się non stop i fajnie jest zauważyć. Jeżeli, nie wiem, mamy z kimś na pieńku, spróbujmy nagrać taką naszą wydumaną odpowiedź na jakąś sytuację. Którą mieliśmy. A później odsłuchać. Odsłuchać na następny dzień, odsłuchać za tydzień. I pomyśleć, czy gdyby ktoś zwrócił się do nas tymi samymi słowami. Z taką samą emocją w środku. To bylibyśmy z tego zadowoleni. A może byśmy się zbuntowali. Bo czasem tak się zdarza, że zaczynamy moralizować. Zaczynamy doradzać. Tylko, że halo, nikt nas o to nie prosił.

Marek Wyszyński: Wspomniałaś już chyba drugi raz o tym, że w momencie, w którym mamy przygotowaną jakąś emocjonalną, nie do końca wspierającą wypowiedź. Albo właśnie nie do końca chcemy motywować i dotrzeć do sedna problemu. Bo to czasami mogą być problemy pomiędzy tobą, a drugą osobą. Takie czysto komunikacyjne.

Marek Wyszyński: Wspomniałaś już o tym, żeby sobie to nagrać. Odczekać z dwa dni. Odsłuchać. Zresztą to się bardzo często o tym mówi. Jak chcesz coś powiedzieć w emocjach, to sobie to zapisz. Może nagraj. I spróbuj zrobić to za dwa dni. Bardzo często tak się też mówi o zakupach. Chcesz coś kupić pod wpływem chwili? Dodaj do koszyka. Wróć za dwa dni. Zobacz, czy nadal chcesz. I tu można powiedzieć o tym samym. Ja to teraz uproszczę cholernie. Ale czy to nie jest trochę tak, że jednak kluczem do tego dialogu, jest jednak opanowanie emocji? I to nie emocji tej drugiej osoby, a przede wszystkim twoich. Żeby móc faktycznie mówić to jakiejś merytoryce.

Znaczenie emocji w komunikacji

Barbara Długajczyk: Gdybym miała się do tego odnieść, to prawda jest taka, że my wszyscy mamy emocje i potrzeby psychologiczne. I my nagle w pracy nie stajemy się robotami. To nie jest tak, że ja nagle to wszystko, co mam w umyśle, w sercu i tak dalej, zostawiam za drzwiami, wchodzę do pracy, wchodzę do biura i kompletnie o tym zapominam. I ten cały taki bagaż emocjonalny, z którym przechodzimy, on jest z nami cały czas. I jeżeli ktoś niechcący wywoła taki punkt zapalny, coś dla nas bolesnego, to później okazuje się, że te interakcje z drugim człowiekiem nie przebiegają tak, jak powinny przebiegać, tylko są de facto zainfekowane czymś, co stało się, nie wiem, tydzień temu, miesiąc temu, rok temu, kompletnie inna sytuacja, ale nagle nam się po prostu nazbierało i ulało w tym kierunku. Zazwyczaj takie sytuacje były wypierane, unikaliśmy, no bo praca, nie wypada i tak dalej, ale wtedy wpadamy w taki problem agresji pasywnej. De facto jesteśmy dla kogoś mili i tak dalej, ale tak się czuje, że ta siekiera jest zawieszona w tym pomieszczeniu i wiesz, tam to lepiej nie wchodź, bo tam jest troszkę taka dziwna atmosfera.

Marek Wyszyński: Nieraz tego doświadczyłem w pracy. Szczerze mówiąc, ja byłem fanem agresji aktywnej. Ja wolałem, żeby to faktycznie, ok, masz coś do mnie, to to sobie powiedzmy, ale nie odgrywajmy tutaj scenek. Zwłaszcza że ta agresja pasywna też bardzo często wychodzi w sytuacji, w której są ludzie dookoła, którzy mogą coś obserwować. Nie chcesz wyjść na osobę właśnie otwarcie agresywną, więc zrobisz to w sposób pasywny. Może nie wszyscy wyłapią, nie? I tak mówię, ja zawsze wolałem jednak tę bardziej otwartą agresję. To może źle brzmi, ale jednak ja wolałem w miarę szybko oczyścić atmosferę, iść dalej z robotą, tak?

Barbara Długajczyk: I tutaj powiem ci, że miałeś bardzo dobre wyczucie, bowiem dobrze jest przestać mówić pracownikom: „Nie powinieneś tak tego odczuwać”, ale my tak odczuwamy, czyli idziemy w kierunku takiego autentycznego szacunku w stosunku do osoby, której de facto chcemy jakoś pomóc, bez umniejszania wartości jej uczuć i tak dalej. Czyli staramy się w miarę obiektywny sposób powiedzieć jej, co usłyszeliśmy, uznać to, jak ona się teraz czuje, że ona jest bardzo właśnie zdenerwowana z jakiegoś powodu. Możemy dodać, że ok, rozumiem, że ta sytuacja z klientem bardzo cię zdenerwowała, bo angażujesz się w pracę, to jest bardzo ważny projekt dla ciebie, ale jeżeli mamy rozwiązać problem, to proszę cię, możemy porozmawiać o tym jutro na spokojnie. Czyli nie zaprzeczamy, że ktoś jest wkurzony, nie zaprzeczamy, że jest trudno, ale też nie stajemy się partnerem do takiego otwartego sparingu, żeby te emocje tak całkowicie wybuchły i gdzieś się tam lały. Niezaprzeczalnie w zespołach, gdzie ta emocjonalna strona nigdy nie była rozkodowana, to taki element katharsis jest bardzo przydatny i potrzebny, żeby w miarę szybko wyjść z impasu. Jednak fajnie, jeżeli my się nastawiamy na takie mówienie o tym, że komuś jest trudno, ale żeby nie być tym partnerem do kolejnych kłótni, żeby kogoś nie lekceważyć, nie atakować, żeby tutaj postarać się na spokojnie znaleźć tę przestrzeń do rozmowy o tym samym, ale z innym nastawieniem emocjonalnym, w innym czasie. Samo dawanie feedbacku. Wszyscy. To jest po prostu od lat. Tak, ja ci dam feedback. I co zazwyczaj dostajemy jako feedback? Co nam się ciśnie do głowy? Po pierwsze, mało kto pyta, czy tamta druga osoba chce ten feedback. Coś, co funkcjonuje w dialogu motywującym i de facto wszędzie tam, gdzie teraz staramy się komuś pomóc, ale traktujemy po partnersku, czyli po pierwsze pytamy o zgodę ewentualnie, żeby się podzielić tą naszą opinią na jakiś temat, i później, czy ta informacja zwrotna jest w formie czystego opisu, bez oceniania i czy faktycznie widzimy plusy i minusy. Czy od razu walimy między oczy właśnie tym, że no coś, ja bym takiego kodu w życiu nie napisał, no co to jest, albo nie wiem.

Barbara Długajczyk: Obrazek? Mówisz, że to jest obrazek? Jest taka tendencja. Jeżeli pamiętamy lata szkolne, lata studiowania, to czy w relacjach z osobami, które nas uczyły, czy w relacjach właśnie takich koleżeńskich, jednak ta tendencja do skrytykowania, do osądzenia w sposób negatywny jest stosunkowo szybka. I może warto się zastanowić, zrobić ten krok wstecz.

Barbara Długajczyk: pomyśleć dłużej i może powiedzieć z lekkim opóźnieniem, ale też wskazać pozytyw. Wiadomo, że jest ten system kanapki, to jest całkiem dosyć pokaźnie obudowana artykułami sfera, ale jak popatrzymy, jak my sami reagujemy, z jakimi reakcjami osób się spotkaliśmy, to jednak wciąż jest dużo do przepracowania, przede wszystkim z sobą samym, bo jak wiadomo, jedyna osoba, którą możemy postarać się zmienić, to wciąż jesteśmy my i jeżeli chcemy cokolwiek zrobić, to zawsze warto i nigdy nie za późno. Chyba największa pierdoła, z którą my się gdzieś tam spotykamy, to tak, żeby usprawiedliwić to, że tak nie do końca się fajnie czujemy z tym, żeby coś tam gmyrać przy sobie i nie wiesz, no starych drzew to się nie przesadza, to już nie te lata, ja już tego nie mogę zmienić.

Marek Wyszyński: Taka jestem, taki jestem.

Barbara Długajczyk: Jeżeli podejmiemy decyzję, znajdziemy w sobie takie to źródełko, że chcemy to zmienić i będziemy się starać, to nieważne ile razy nam się to nie uda, to mamy tę motywację, okej, nie wyszło teraz, wyjdzie następny raz po miesiącu, okej, no może daliśmy ciała, ale przecież w następnym tygodniu będzie lepiej, bo gdybyśmy mieli podejście do nauki, takie jak mamy, w cudzysłowie, jako osoby dorosłe, takie zatwardziałe, że już nic więcej nie będziemy się uczyć, to my byśmy nigdy nie chodzili. Co jest cudowne w tym okresie dziecięctwa? Jak szybko dzieci w przedziale od, później zero do trzy, do piątego roku życia, absorbują wszystkie informacje i się uczą. One się nie zastanawiają, one po prostu chłoną, mają radość, mają zabawę. Później nastaje szkoła i nagle się okazuje, że to co było wcześniej zabawą, zdobywanie wiedzy, ciekawość, nagle jest zakazane, bo przecież ma być to wszystko robione w sposób taki bardziej podporządkowany i zaczyna się modelowanie.

Marek Wyszyński: Jesteśmy oceniani, tak? I to jest ten problem, że w okresie zero, pięć z reguły nie jesteśmy. I też nie powiem, że zawsze, z reguły nie jesteśmy oceniani, natomiast no kończymy lat sześć czy siedem, trafiamy do szkoły podstawowej i tam praktycznie wszystko co robimy, okej, teraz to się trochę przesunęło, powiedzmy te klasy jeden, trzy może nie do końca, ale już od tego dziesiątego roku życia, no to cały czas, cały czas i szkoła jedna, druga, studia, no i później praca. Praca, gdzie jesteśmy oceniani no przynajmniej dwa razy do roku, tak? Przynajmniej dwa razy do roku jesteśmy oficjalnie oceniani, jeśli pracujemy w jakimś większym korpo, to jest ta ocena. Ten feedback jest z reguły też robiony w taki sposób, że okej, nikt mi nic nie mówił, ale nagle przychodzi półrocze, no słuchaj, no jednak nie spełniasz oczekiwań, musisz się poprawić, więc mówię cały czas ta ocena w naszym życiu już później, już później jest, stąd też te bariery. Chciałem cię zapytać już tak troszeczkę,

Marek Wyszyński: może kończąc powoli nasz temat, gdzie zacząć? Wiesz, no bo tak jak mówiliśmy, ten dialog motywujący on może być, on może, on jest trudny, bo mówię, wymaga dużej zmiany sposobu myślenia, tak? Po naszej stronie.

Marek Wyszyński: I nie wiem, czy są takie obszary, bo tak jak mówiłaś, to bardzo często może być narzędzie, które wykorzystujemy do przeprowadzenia pewnej zmiany, albo do przeprowadzenia naszych podopiecznych w bezpieczny sposób przez taką zmianę, tak, żeby oni się też czuli w tym wszystkim komfortowo. Właśnie, gdzie zacząć coś takiego, tak? Czy są takie obszary, które twoim zdaniem są może, lepsze, łatwiejsze, w cudzysłowie? Bo no, wspomnieliśmy o tym feedbacku. Sam feedback, no mamy FUKO, mamy NVC, są takie modele, które po prostu możemy sobie zrobić i one już jakby, one się właśnie skupiają na faktach, na oczekiwaniach i tak dalej, ale też nie atakują. Zamyślę, nie atakują. Zrobione dobrze, nie atakują. Czy są w ogóle takie obszary, w których, twoim zdaniem, jest może trochę łatwiej zacząć praktykować ten dialog? Tak jak mówiłaś wcześniej. Ćwiczyć, ćwiczyć, ćwiczyć. Ale gdzie i jak?

Gdzie zacząć praktykę dialogu?

Barbara Długajczyk: Dla mnie takie pierwsze skojarzenie to zaczynamy budować zaufanie, bo chcemy przeprowadzić transformację. I w tym momencie otwarcie mówimy o intencjach. Z reguły tego nie ma w naszych organizacjach. Z reguły czasem nie ma tego też w naszym życiu. Czyli powiedzmy sobie szczerze o naszych intencjach. O co nam chodzi? Po co nam to? Zarówno o zmianie organizacji, zarówno o zmianie w naszym życiu, w naszym własnym zachowaniu. Następnie, czy my na pewno znamy nasz cel? Czy w organizacji, czy w życiu? Wiem, że cel i wszystkie określenia celu w angielsku są szeroko omawiane i tak dalej, ale ciężko jest się zabrać za to, żeby spisać ten cel tak naprawdę dla siebie i czy ten cel dla siebie samego jest bieżny z celem organizacji, w której pracujemy. Jeżeli nie, to może warto się zastanowić, szczerze ocenić swoje umiejętności i co musimy sobie poprawić, zmienić, wytrenować, żeby ewentualnie zmienić może miejsce pracy, może właśnie miejsce nie na zasadzie, że kompletnie odchodzimy z firmy, ale nie wiem, może inny zespół, może inna rola. Generalnie pozwolić sobie na otwartość, że możemy coś zmienić. Więc pierwsze co – otworzyć sobie w głowie ten przedział: zmiana. Ja sobie zdaję sprawę z tego, że do zmiany należy się przygotować i absolutnie nie namawiam do tego, żeby rzucać się w przepaść albo do jakichś radykalnych zmian ot tak. Ale jeżeli sobie to spiszemy na kartce, rozplanujemy, to wtedy okazuje się, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności jest znacznie prostsze. Ponieważ pierwsze nasze skojarzenia to z reguły wiedza którą posiadamy. Prosty przykład: parę tygodni temu zajęłam się animacją i jak powiedziałam sobie: „Chcę zrobić krótki filmik animowany”, to od razu miałam w myślach Reksio Bolek i Lolek Walt Disney czyli takie ręczne rysowanie postaci itd., czyli taka archaiczna wiedza z której teraz sama się śmieję Po sprawdzeniu tematu – po sprawdzeniu tematu – po zapytaniu ludzi – i warto pytać też innych osób czasem te informacje są wartościowe – i tym momencie – tym momencie – tym momencie – tym momencie – tym momencie – tym momencie

Marek Wyszyński: Możemy jak najbardziej bo wszyscy z tych rozwiązań korzystamy zwłaszcza że jest bardzo fajne Śmiało możemy mówić o doodlu tak?

Barbara Długajczyk: Tak tak Więc właśnie zaczęłam od tego i zrozumiałam że to jest wspaniałe narzędzie które nawet nawet nawet nawet nawet nawet

Marek Wyszyński: Czyli zaczynamy od siebie, jakby mówisz, ten dialog motywujący zaczynamy przede wszystkim od siebie, od swoich blokad, od swoich problemów, od tego, co my chcemy osiągnąć i po co to chcemy robić. I mega, mega, naprawdę mega mi się podoba ten fragment czy ta myśl o tym długim świętowaniu, bo masz 100% racji, tak? Projekty ciągnięte miesiącami, latami, no jak dobrze pójdzie, to dostajemy pizzę i jakiegoś maila wysłanego po całej firmie: słuchajcie, udało im się, dobra, i dziękujemy, tak? A też do ciebie jako do lidera właśnie należy nie pozwolić o tym zapomnieć, ani sobie samemu, ani zespołowi, który prowadzisz, tak? Że słuchajcie, zrobiliście to i okej, jak nam coś nie pójdzie, to nam nie pójdzie, wyciągniemy wnioski i idziemy dalej, a jak pójdzie, to też wyciągamy wnioski jak najbardziej i też idziemy dalej, ale pamiętajmy o tym, tak? Jakby nie rozgrzebujmy porażek, ale sukcesy celebrujmy, a jedno i drugie i tak nas czegoś uczy finalnie.

Barbara Długajczyk: Zgadzam się. Świetnie to podsumowałeś i ponieważ jestem cytatocholiczką, to nie byłabym sobą, gdybym nie spróbowała wcisnąć jeszcze tutaj takiego cytatu. Suficki poeta Rumi napisał: „Gdzie nie sięgają wyobrażenia o prawości i nieprawości, zaczyna się szczere pole. Czekam tam na ciebie.” Więc życzmy sobie szczerości, transparentności, otwartości i to jest takie właśnie, myślę, miejsce, przedsionek do tego, żebyśmy wszyscy zachwycili się zwinnością.

Podsumowanie i zachęta do rozmowy

Marek Wyszyński: Basiu, ogromne dzięki za całą rozmowę, za ten cytat i za spędzenie tej ponad godziny ze mną i przybliżania dialogu motywującego i tego, w jaki sposób komunikacja może wpływać w ogóle na sposób, w jaki pracujemy, jak jesteśmy zwinni albo nie jesteśmy i od czego można takie zmiany zacząć. Wspomniałaś o tej scence rodzajowej. Mam nadzieję, że kiedyś uda nam się ją nagrać. Może opublikujemy ją już na twoim kanale na YouTube i pokażemy, jak dialog motywujący wygląda w praktyce. Raz jeszcze ogromne dzięki i do usłyszenia.

Barbara Długajczyk: Dziękuję bardzo. Pozdrawiam wszystkich i zachęcam do tego, żeby rozmawiać, rozmawiać i obserwować, jak nam to po prostu pięknie wychodzi.

Marek Wyszyński: Dzięki. Cześć.

Barbara Długajczyk: Cześć.

Podziel się wpisem:

Chcesz pójść dalej?

Zobacz również

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Czytaj więcej »
Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Czytaj więcej »
Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czytaj więcej »
Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Czytaj więcej »
Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Czytaj więcej »
Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Czytaj więcej »

Zarezerwuj miejsce