Dług Techniczny: Co To Jest i Jak Nim Zarządzać?

Cześć! 👋 W kolejnym odcinku podcastu “Pod Wierzbą” Kate ponownie rozmawia ze Sławkiem - doświadczonym człowiekiem technicznym, którego znacie z poprzedniego odcinka o komunikacji liderów nietechnicznych z developerami.
Tym razem zagłębiamy się w jedno z kluczowych, choć często pomijanych, zagadnień w świecie IT: dług techniczny.
Co to właściwie jest? Czy zawsze jest zły? Jak go rozpoznać, mierzyć i (świadomie) nim zarządzać, aby nie stał się kulą u nogi projektu?
W tej rozmowie Sławek tłumaczy:
- Dlaczego developerzy pytają “po co?” i jak to się ma do długu.
- Różnicę między taktyką a strategią w kontekście rozwoju oprogramowania.
- Znaczenie transparentności i jak ją budować, nawet w środowiskach o wysokiej poufności.
- Czym są “mechanizmy pudełkowe” i jak wpływają na kod.
- Jak metafory (kobry, wróble, koty, pchły!) pomagają zrozumieć stan systemu.
- Czy da się oszacować dług techniczny w procentach?
- Pułapki “fabryk ficzerów” i dlaczego “ważenie wołu” bywa trudne.
- Czym jest “pochodna WTF-ów” i jak jej unikać. 😉
Rozmawiamy o refaktoringu, świadomym zaciąganiu długu, znaczeniu wiedzy domenowej i o tym, dlaczego dobre nazewnictwo w kodzie jest tak istotne. Poruszamy też temat nieoczekiwanych konsekwencji decyzji, czyli tzw. “efektu kobry” w kontekście IT.
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Co to jest dług techniczny? (W tym powitanie i… herbata!)
Kate Hobler: Cześć wszystkim. Miło Was znowu tutaj gościć w podcaście Pod Wierzbą. Dzisiaj mamy znowu, tym razem drugie spotkanie ze znanym już Wam całkiem dobrze człowiekiem technicznym, który fajnie opowiadał ostatnio o tym, w jaki sposób liderzy, którzy techniczni nie są, mogą się dogadać ze swoimi deweloperami. Cześć, Sławek.
Sławek Bogusławski: Cześć wszystkim.
Kate Hobler: Miło Cię tutaj znowu mieć. Co tym razem masz w kubku?
Sławek Bogusławski: Herbatkę z miodem i cytryną.
Kate Hobler: O, klasyk. Ja mam herbatkę, która się nazywa tureckie jabłko. Pamiętałam, że kiedyś mi bardzo smakowała, ale okazało się, że ma trochę lukrecji, więc lekko cierpię. Bo ja nie lukrecjowa jestem, ale za to połowa mojej rodziny jest lukrecjowa, więc oni ją wypiją.
Sławek Bogusławski: Czekaj, czy lukrecja ma coś wspólnego z anyżem?
Kate Hobler: No to jest generalnie ten sam rodzaj smaku. Bardzo podobnie.
Sławek Bogusławski: Tak mi się kojarzyło.
Kate Hobler: No, także tak.
Sławek Bogusławski: Tak, rozumiem Cię, rozumiem Twój ból.
Kate Hobler: Dziękuję, dziękuję. No, widzisz, połowa mojej rodziny nie rozumie. Połowa rozumie, połowa nie rozumie. Równo dwa na dwa. Także tak. Dobra. To słuchaj, ja dzisiaj planuję Cię troszeczkę pogrillować w kontekście jakości i długu technicznego. Bo to jest temat, który nie znika. Cały czas jest. Cały czas mówi się właśnie o tym, że my mamy dług techniczny i że tym długiem technicznym trzeba zarządzać, tudzież go spłacać. Że jakość oprogramowania ma znaczenie. No bo przecież potem są takie babole, które doprowadzają do problemów z w ogóle świadczeniem usług. Pojawiają się takie rzeczy jak Amazon, który przez dobrych parę godzin przestał w ogóle serwować cokolwiek. Pojawiają się problemy takie jak ostatnio Microsoft, który został pozwany grupowo przez dziewięćdziesiąt chyba ponad szpitali, ponieważ doprowadził do tego, że te szpitale nie były w stanie działać, nie były w stanie pacjentów leczyć efektywnie. Doprowadziły do śmierci niektórych pacjentów przez to, że nie dało się zalogować do Microsoftu. No to co to właściwie jest ten dług techniczny? I jak w ogóle podchodzi się… Dobra, zacznijmy od tego. Co to w ogóle jest dług techniczny? Tak, słowo wytrych.
Sławek Bogusławski: Hmm. To jest bardzo dobre pytanie. I choć jak się poprzegląda sieć i poszuka informacji na ten temat, to bardzo dużo osób bardzo szybko i krótko na to odpowiada. Ja pozwolę sobie mniej lub bardziej powtórzyć tę odpowiedź, że to jest to, co musimy ekstra dołożyć do pracy nad kodem, czyli czas czy effort jakiś tam poświęcony na to, żeby wytworzyć nową funkcjonalność, w stosunku do tego, jakim jesteśmy w stanie, albo jakim moglibyśmy być w stanie, gdybyśmy nie mieli tego długu. Ja wiem, że to jest troszeczkę takie tłumaczenie, co to jest długiem, pojęciem długu. No bo to jest taka trochę rekurencyjna definicja, tak?
Kate Hobler: Czyli, czekaj, czekaj, w głowie mi się pojawia szlachetne zdrowie.
Sławek Bogusławski: Szlachetne zdrowie?
Kate Hobler: Nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz. Tak, trochę tak.
Sławek Bogusławski: Ale weźmy przykład, kiedy zaczynamy tworzyć, jest taki fajny wykres, jak wygląda oprogramowanie z długiem technicznym i bez długu technicznego. I teraz tak, jeżeli zaczynamy wytwarzać oprogramowanie, to rozwój funkcjonalności danej zajmuje nam 10 godzin, powiedzmy.
Kate Hobler: OK.
Sławek Bogusławski: Jeżeli byśmy chcieli powtórzyć tę samą funkcjonalność, dopisać ją do istniejącego oprogramowania za 5 lat, to zamiast 10 godzin spędzimy nad nią 150 godzin.
Kate Hobler: No właśnie, wydaje się absurdalnie dużo.
Sławek Bogusławski: Tak, bo to potrafi tak być. I teraz najprościej mówiąc, to dług techniczny to jest ta różnica w czasie między wytworzeniem tej funkcjonalności, kiedy tego długu technicznego nie mamy, a kiedy ten dług techniczny jest.
Kate Hobler: OK. Czyli to jest trochę tak, jak idziemy sobie do kuchni zrobić kanapkę. Ile czasu trwa zrobienie kanapki? Powiedziałabym, że zależy z czym. Dzisiaj rano robiłam mojemu synowi kanapkę z masłem i szynką. Myślę, że zajęło mi to w porywach dwie minuty, ponieważ szynka i chleb były zamrożone, więc musiałam je odmrozić w mikrofalówce, po czym nałożyć masło. Więc myślę, że około dwóch minut mi to zajęło. Ale gdyby się okazało, że wszystkie noże są brudne, to zajęłoby to więcej, bo jeszcze musiałabym do tego doliczyć mycie noża. Jakby się okazało, że nie mogę tego noża wymyć, bo nie mam płynu do mycia naczyń i nic innego nie może go zastąpić, to do tego bym jeszcze musiała doliczyć to, że muszę przejść się do sklepu. Jeżeli sklepy są jeszcze pozamykane, to muszę doliczyć ten czas od momentu, w którym zostały otwarte. Czy to trochę o to chodzi?
Sławek Bogusławski: A ja bym powiedział, że nawet jeszcze troszeczkę coś innego. Bo to jest to, o czym powiedziałaś. Zgadzam się z tym. Natomiast do tego dochodzi jeszcze aspekt… Ten nóż leży pod stertą naczyń. I teraz, jak ja go wyciągnę, to nagle ta sterta mi się zawala i rozsypuje na całą kuchnię. Więc to nie jest tylko sam fakt, że ja muszę sobie przygotować, czy posprzątać, czy zdobyć materiały, bo powiedzmy, że te materiały mam, tylko wyciągając ten nóż, ja niszczę sobie rzeczy, które są dookoła.
Kate Hobler: Okej, czyli tam się pozbijają talerze, tam się coś jeszcze wybrudzi i tak dalej.
Sławek Bogusławski: Tak. I nagle do tego chleba wpadnie mi tona szkła potłuczonego i tego się już nie da zjeść, więc muszę znowu ten chleb, coś z nim zrobić, pójść do sklepu i tak dalej. Więc sam fakt, że muszę dodatkowe rzeczy zrobić, jest jedną rzeczą, ale drugą rzeczą jest to, że jak ciągnę za jedną rzecz, to odsuwam sobie inną.
Kate Hobler: Okej, dobra. Ja to chyba łapię. Mam nadzieję, kochani słuchacze, że wy też. Zawsze możecie skomentować z dodatkowymi pytaniami.
Sławek Bogusławski: I teraz z taką definicją długu technicznego nie do końca się zgadzam.
Kate Hobler: O, dobra. To zaczyna się ciekawie.
Sławek Bogusławski: To znaczy, ona jest dobra, ale niewystarczająca. Okej? Bo to w tę stronę bardziej. To znaczy, wyobraźmy sobie, że masz do napisania bardzo prostą funkcję, która waliduje ci, waliduje, czyli sprawdza, czy dana rzecz jest poprawna. W sensie, na przykład podajemy hasło, to walidacja hasła polega na tym, że sprawdzamy, czy jego długość to są najmniej osiem znaków. Okej. To tak dla ludzi, którzy gdzieś nie są techniczni, aby nas posłuchali, żeby wiedzieli, o czym mówię. Więc mamy napisaną prostą funkcję, która ma, powiedzmy, właśnie to sprawdzić hasło, czy spełnia nasze kryteria. I teraz, jeżeli mamy, załóżmy, że mamy idealną, utopijną aplikację, która nie ma w ogóle długu technicznego, to jeżeli mamy aplikację, która ma tylko logowanie, to zajmie napisanie takiej funkcjonalności, powiedzmy, pół godziny. Godzina z testami, z nie wiadomo czym, bajerami, wybuchami, fontannami, jakimi sobie wymyślimy. Natomiast kiedy mamy bardzo skomplikowaną aplikację, mamy ustawioną strukturę… A, i zakładam, że wchodzimy świeżo w tę aplikację, w sensie nie znamy jej, tak żeby było troszeczkę łatwiej pokazać. To zanim my znajdziemy w ogóle, gdzie są walidatory, zanim zrozumiemy konstrukcję całej aplikacji, jak to zrobić, żeby wbić ją w tę aplikację i nie zniszczyć jej struktury, która istnieje — bo zawsze można wbić się na Jana, wiecie, buldożerem, zaorać i postawić coś nowego, ale zazwyczaj wtedy się niszczy coś, co często jest przemyślane w jakiś sposób — to zamiast godziny zajmie nam to pięć.
Sławek Bogusławski: A założenie było takie, że w jednym i drugim przypadku długu technicznego nie ma, a jednak jest różnica w czasie.
Kate Hobler: Czyli, krótko mówiąc, bierzemy elektryka, żeby dodał gniazdko. I dodanie gniazdka to jest, nie wiem, tam dziesięć minut, razem nawet z tym zaklajstrowaniem dziury. Ale najpierw trzeba się zorientować, jak wygląda sieć elektryczna w danym budynku.
Sławek Bogusławski: No na przykład, tak? Można by było po tej pierwszej definicji, którą badaliśmy, długu technicznego, jedną i drugą sytuację uznać za dług techniczny. Bo jeżeli rozpatrujemy czas wytworzenia funkcjonalności, takiej samej funkcjonalności i przyrost tego czasu, to w jednym i drugim przypadku mamy przyrost tego czasu.
Kate Hobler: No tak, zgadza się.
Sławek Bogusławski: A jednak drugi przypadek nie uznałbym za przyrost czasu z powodu długu technicznego. Czyli rozróżniłbym jednak coś takiego, jak przyrost czasu z uwagi na skomplikowanie aplikacji, której tworzymy i na to, żeby wziąć pod uwagę wszystkie aspekty tej aplikacji i wszystkie konsekwencje wprowadzenia tej zmiany, mimo że tam długu technicznego nie ma albo prawie nie ma, bo możemy przyjąć, że nie istnieje aplikacja bez długu technicznego. To jest kwestia tylko ilości. Ja bym mimo wszystko rozróżniał te dwie sytuacje, chociaż, szczerze powiedziawszy, jak teraz o tym mówię i myślę, to też nie jestem pewien, czy to ma jakiekolwiek znaczenie.
Kate Hobler: Myślę, że to może mieć znaczenie w takich sytuacjach na zasadzie, czy kogoś obwinić, czy nie. Ponieważ skomplikowanie jest naturalną konsekwencją tego, że po prostu nasz system się rozrasta. A to, że ciężko się go czyta, nie ze względu tylko i wyłącznie na samo skomplikowanie, ale ze względu na to, że kod jest napisany brzydko i rzeczywiście jest nieczytelny, to w tym momencie można powiedzieć: ha, a tutaj ktoś zawalił. To, że to nie ma żadnego sensu, to jest inna sprawa.
Sławek Bogusławski: Cały sens jest dowiedziony nie do końca. Nieważne, z jakiego powodu jest to dłużej. Może inaczej, że definicja długu technicznego jako coś, co powodowało przyrost samego czasu wytworzenia, nie jest wystarczająca. To tylko tyle.
Kate Hobler: I ja się spotkałam z taką definicją, żeby tak powiedzieć, nieortodoksyjną długu technicznego. To jest każdy test, który nie został napisany.
Sławek Bogusławski: Każdy test, który nie został napisany, jako definicja długu technicznego. Ja tutaj sobie pozwolę zacytować Wujka Boba, czyli gościa od Clean Code’u.
Kate Hobler: Ja tutaj tylko powiem, co to jest, dobra? Bo dla tych, którzy mogą nie wiedzieć. Uncle Bob albo Robert C. Martin to jest legenda, jeżeli chodzi o jakość generalnie produkcji oprogramowania. Napisał właśnie bardzo słynną książkę Clean Code, czyli czysty kod, która pokazuje, w jaki sposób można utrzymać kod na poziomie, w którym nie ma dużo długu technicznego i łatwo można z nim pracować. Tyle.
Sławek Bogusławski: Dobra, to wracając. Cytując Uncle Boba. Tak, cytując Uncle Boba: nie ma czystego kodu, czyli dobrej aplikacji bez testów. Podpisuję się pod tym rękami i nogami, że testy są czymś, co są jednoznacznie wymagane i w ogóle nie ma o czym mówić. Bez tego się nie da. Natomiast testy nie gwarantują braku długu technicznego. Dlatego mam pewien problem z tym, co powiedziałaś.
Kate Hobler: Okej. To rzeczywiście brzmi bardzo sensownie.
Sławek Bogusławski: Że one muszą być, żeby ten dług techniczny był mały. Bez tego w ogóle się nie da. Natomiast dalej mogą być testy, i całkiem dużo tych testów, a ile ten dług techniczny może być?
Kate Hobler: Mhm, tak. Bo to jest kwestia też jakości tych testów.
Sławek Bogusławski: Nawet zakładając, że są dobre. Okej, dobra. Bo tutaj wchodzimy na przykład w aspekt tego, czy kod jest sprzątany.
Refactoring: Kiedy i jak sprzątać kod?
Sławek Bogusławski: To znaczy, bardzo często jest tak, że kod, z którym pracujemy, mamy jakiś pomysł w danym momencie i robimy. Bardzo wielu programistów, których znam, robi coś takiego, że robi najpierw działającą wersję. Robi w kodzie proof of concept. Jak zrobi proof of concept, który działa z tą daną funkcjonalnością, to patrzy, jak to poprawić i czyści sobie ten kawałek kodu w stosunku do całej reszty.
Kate Hobler: Czy to jest definicja refactoringu? Okej.
Sławek Bogusławski: To jest dokładnie refactoring. Nie chciałem używać tego słowa. Skoro staramy się targetować, czy często tłumaczysz różne pojęcia i targetujemy to do ludzi nietechnicznych, to staram się omijać. Ale w sumie tak.
Kate Hobler: Ja wrzuciłam pojęcie refactoringu dlatego, że pewnie wiele naszych słuchaczy spotkało się z tym. Nawet jeżeli nie miało okazji poznać, co to jest, to pewnie spotkało się z tym. Dlatego też dopytałam, czy to o to.
Sławek Bogusławski: I teraz testy pozwalają refaktoryzować bezpiecznie kod. Co to oznacza? Czyli one pozwalają nam dojść do sytuacji, w której zrobiliśmy funkcjonalność, sprawdziliśmy, że działa, mamy siatkę bezpieczeństwa, którą dają nam testy, ponieważ możemy teraz kod modyfikować i zmieniać i ciągle sprawdzać, czy dalej działa tak samo. I możemy go sobie zrefaktoryzować, czyli poprawić jego wygląd, to, jak się go czyta, to, jak się nazywają zmienne, już wywalić wszelkie, w cudzysłowie powiem, dupy z kodu. W cudzysłowie, przepraszam. I doprowadzić do tego, że on będzie ładny, cokolwiek to znaczy. I to, że możemy to zrobić, dają nam testy. Ale, to tak jak mówiłem wcześniej, jeżeli mam testy, to niekoniecznie muszę to robić, mogę zostawić, jak było.
Kate Hobler: Mhm. No tak.
Sławek Bogusławski: Okej. Kod spaghetti, znaczy może nawet nie spaghetti, ale kod, który się ciężko czyta, kod, w którym jest tona problemów takich związanych właśnie z tym, żeby się w nim zorientować.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Tak? Więc testy są warunkiem, tak jak mówiliśmy, testy są warunkiem koniecznym, czy niewystarczającym.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Do tego, żeby tak było. Stąd mam problem, żeby tak, jako skrót myślowy, super, nie? Natomiast wejść głębiej w to, to już jest pewien problem. Okej. I teraz jeszcze do pojęcia długu technicznego, bo tak wracając do początku naszej rozmowy i tego pytania, które zadałaś, bo analogia długu technicznego do długu finansowego, który zaciągamy, jest bardzo, bardzo fajna i trafna.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Pod wieloma względami. To znaczy, no.
Kate Hobler: Słyszałam, że dług techniczny jest długiem finansowym. I wydaje mi się, że to jest całkiem dobre stwierdzenie, bo w kontekście produkcji oprogramowania rzeczywiście musimy wydać pieniądze na obsługę tego długu.
Sławek Bogusławski: Znaczy to w ogóle, co powiedziałaś, nie mam żadnego problemu z tym aspektem. Znowu patrząc na takie pewne skrajności, możemy mieć dług techniczny, ale jednocześnie nie finansowy, bo jesteśmy sobie, tworzymy sobie aplikację for fun. Tak? Że tak się wyrażę. Okej. Są ludzie, którzy tworzą kod i robią różne rzeczy, bo po prostu mają na to ochotę i bawią się tym. I robią sobie projekty. Racja. Ciekawe. Zbliżając to, moje studia, kiedy musiałem tworzyć projekt, już miałem go dość, więc tworzyłem sobie aplikację do rysowania traktami, żeby sobie poprzeć od moich osób.
Sławek Bogusławski: Mhm. To były dawne czasy i tej patologii się na szczęście już nie powtarza. Wiesz, to jest tak, że musisz coś napisać, ale już masz tego dość. Ale dotrzeć, jak robisz cokolwiek innego, masz wyrzuty sumienia, więc kodujesz coś innego.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: To ten aspekt sprzątania pokoju podczas sesji. O tak, o tak. Tak, więc tutaj mamy tę sytuację. Więc generalnie tak. Generalnie praktycznie wszystko się przekłada na pieniądze. Tak. Można tak powiedzieć, jeżeli chodzi o tego typu rzeczy. Natomiast zrozumienie tego stricte długu na taki finansowy stricte dług.
Świadome zadłużanie się: Kiedy dług może być strategią?
Sławek Bogusławski: Działa bardzo dobrze. To znaczy, po pierwsze możemy zaciągnąć ten dług bardzo konkretnie i z bardzo konkretnym celem, tak? Czyli dla przykładu: musimy wydać tę aplikację szybko, bo boimy się, że ktoś ukradnie nam pomysł.
Kate Hobler: Mhm. Tak, bardzo, bardzo powszechny powód.
Sławek Bogusławski: A jak pierwsi ją wydamy, to zyskamy sporą część rynku i przewagę. Więc spieszymy się, zaniedbując pewne aspekty, ale mając w głowie informację, że ten dług jest i że nas kopnie wcześniej czy później i musimy się nim wcześniej czy później zająć.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Więc lecimy i jakby bierzemy pożyczkę na to, żeby zainwestować w biznes.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Jest to praktyka, okej, każdy biznes duży bierze pożyczki, z tego co się orientuję. W ogóle w Polsce nie wiem, czy jest jakiś biznes duży, mówię o naprawdę dużym biznesie, no może nie naprawdę dużym, ale powiedzmy firmy, które zatrudniają powyżej 100 osób, które nie lecą na pożyczkach.
Kate Hobler: Spodziewam się, że nawet jeśli to będą jakieś naprawdę promile, promile, bo rzeczywiście w finansach firmy często mówi się o bilansie zero, tak? A bilans zero nie jest osiągalny w momencie, w którym nie mamy możliwości zaciągnięcia długu.
Sławek Bogusławski: Więc dług jest narzędziem, które możemy wykorzystywać i to jest okej, jeżeli jest świadomy, właśnie, tak? I świadomie. Ale z drugiej strony mamy ludzi, którzy biorą, zapożyczają się na to, żeby — też zaraz zrobię tutaj mały asterisk — zapożyczają się po to, żeby kupić telewizor, lodówkę i tak dalej, i tak dalej, i tak dalej. O ile jeszcze lodówkę jestem w stanie, powiedzmy, zrozumieć, bo w dzisiejszych czasach bez lodówki ciężko żyć, a sytuacja finansowa jest taka, że nie stać cię na to, żeby kupić sobie lodówkę po prostu, powiedzmy, jest to takie must have, o tyle chodzi mi o takie konsumpcyjne życie ponad stan, tak naprawdę.
Sławek Bogusławski: I póki mamy pracę w tej chwili, tu i teraz, jeszcze jakoś spłacamy ten dług, ale tylko cokolwiek się stanie, że nam się noga podwinie, stracimy tę pracę na dwa miesiące i jesteśmy w czarnej d… .
Kate Hobler: Tak, są sytuacje, w których produkty przestały się rozwijać albo były naprawdę poważne problemy, w których potem jakby trzeba było spłacić ten dług, nie dało się zrobić nic innego. Pamiętam słynny przypadek nowojorskiej giełdy, która miała błąd w zarządzaniu transakcjami pomiędzy serwerami, które jakby backupowały się, tak jakby były wobec siebie, posiadały te same informacje i tam był błąd, który sprawił, że przez 45 minut nowojorska giełda całkowicie bezpowrotnie traciła 175 tysięcy dolarów na sekundę.
Sławek Bogusławski: Nieźle.
Kate Hobler: Bardzo znany przykład tego, jest świetnie opisany, dorzucimy to do opisu filmu.
Sławek Bogusławski: Więc możemy zaciągać takie długi, czyli takie jakby nieświadome i one mogą polegać na tym — w sumie zaczynam programować i nie do końca wiem na przykład, jakie są konsekwencje braku testów. To bardzo często jest u młodych programistów i ja przyznam się bez bicia, że ja jako doświadczony, znaczy doświadczony, no mam te naście lat już programowania, doświadczony, dalej mam tendencję do tego, żeby dobra, na szybko piszemy, piszemy, lecimy z tematem, nie? Testy, jakie testy, lecimy z tematem. Chociaż doskonale zdaję sobie sprawę z konsekwencji i wiem, że mnie to kopnie, to dalej na przykład mam coś takiego, że te testy potem uzupełniam.
Kate Hobler: Przypomniało mi się, jak nasza wspólna koleżanka Beata Nowakowska pisała system na potrzeby szkolenia. Pisała system, z którym potem studenci mieli się, na którym studenci mieli się uczyć jakichś elementów związanych z technologią. No i chciała pokazać, jaka jest różnica w kodzie z testami i bez testów. No więc napisała kod, najpierw porządny kod z testami, tak? A potem to samo zaczęła pisać bez testów. Mówi, że jak ten pierwszy kod razem z testami zajął jej około dwóch godzin, to tego drugiego bez testów to pisała szóstą godzinę i nie mogła dojść, gdzie się rąbnęła. To taki malutki kawałek.
Sławek Bogusławski: Tak. Natomiast też jest ciekawe, bo im bardziej doświadczonym programistą jesteś, im więcej masz doświadczenia, tym troszeczkę więcej jesteś w stanie ogarnąć bez testów. To też jest taki inny aspekt. I jest taki znowu wykres, który świetnie pokazuje, ale to jest praktycznie ten sam wykres, który jest długiem technicznym. Czyli jeżeli nie mamy testów, jak wygląda wytwarzanie oprogramowania bez testów w stosunku do wytwarzania oprogramowania z testami. W sensie wykres, który porównuje nowe funkcjonalności w czasie. I okazuje się, że jest moment, kiedy szybciej wytwarzamy oprogramowanie, kiedy nie mamy testów.
Sławek Bogusławski: Zazwyczaj jest to bardzo krótki moment. Im jesteś bardziej doświadczonym programistą, tym można sobie na więcej pozwolić. Dlatego też tutaj właśnie ten dług, możemy mówić o tym długu technicznym, bo bez testów na początku jest szybciej. Kosztem zaciągania długu, który nas spowalnia. Tak.
Kate Hobler: I to spowolnienie pojawia się zaskakująco szybko.
Kate Hobler: Szczególnie właśnie, tak jak wspominasz, u mniej doświadczonych.
Sławek Bogusławski: Tak, im człowiek jest mniej doświadczony, tym jest szybciej go to kopie, no bo ciężej mu jest przewidzieć konsekwencje pewnych rzeczy. Jak człowiek jest bardziej doświadczony, no to łatwiej mu jest pewne rzeczy robić. Zwłaszcza jak siedzi na przykład w jakimś frameworku, który doskonale zna. Bo ten framework często narzuca sposób postępowania, który już jest dość mocno sprawdzony przez setki tysięcy osób. Wie, gdzie są bolączki w tym frameworku. I jednocześnie idzie konkretną, ustaloną drogą.
Kate Hobler: Znowu mi się przypomina, takie filmiki są w różnych shortsach, Tik Tokach i innych tego typu krótkich formach, w których pokazywane są osoby, które są dobre w jakiejś pracy, szczególnie manualnej. I wygląda to cudownie. Przypomina mi się filmik, w którym jest człowiek, który dzieli taki wielki, wielki blob ciasta na małe porcje. Bo z tego jakieś bułeczki wychodzą, czy coś takiego. I ten człowiek ma przed sobą wagę. I odcina kawałek, waży na wadze, okazuje się, że jest w porządku. Podaje dalej, odcina, waży i wszystkie są prawidłowe, co do grama. Bo ten człowiek ma już pewną wprawę. Z drugiej strony, jeżeli byśmy wzięli człowieka, który jest trochę mniej doświadczony, nawet troszeczkę, to w tym momencie to by nie było idealnie 25 gramów, czy tyle, ile powinno być. I w tym momencie ten test, zdecydowanie ta waga będzie potrzebna. A nawet w przypadku tego człowieka, jeżeli coś mu się wahnie o ten jeden gram w jedną, czy w drugą stronę, to wie, żeby zrobić korektę dzięki temu.
Sławek Bogusławski: Tak, jak najbardziej.
Sławek Bogusławski: To po prostu wyszło tak. Pisałem taki kod, nie umiałem tego napisać lepiej. Nie znałem na przykład dziedziny, w której piszę. W sensie dziedziny mam na myśli na przykład, nie wiem, tworzę aplikację dla prawników, więc nie do końca znam strukturę tego, jak oni pracują u siebie. I mogę na przykład zaprojektować sobie system bez pewnej świadomości, bez pewnej potrzeby, jakiejś funkcjonalności, która dla nich będzie potrzebna. I potem ta funkcjonalność może okazać się na tyle kluczowa, że ją muszę zrobić, ale na tyle odbiegająca od mojego systemu, że muszę przerobić system. To też jest uznawane za dług.
Kate Hobler: A to jest bardzo fajny przykład. Przypomina mi się bardzo konkretny, bardzo ciekawy, nawiasem mówiąc, przykład. Miałam okazję pracować z zespołem, który oprogramowywał ciekawą usługę. To była usługa, to było bardzo dawno temu, teraz już dawno ten zespół się tym nie zajmuje, tam jest długa historia z tym związana. Zresztą, nawiasem mówiąc, mogę nawet powiedzieć, co to jest za usługa. To jest usługa, która się nazywa InCampagna. Wrzucę linka, nie chodzi o promocję samego, chociaż to też jest fajna rzecz. InCampagna to jest taki system, w którym można sobie zamówić owoce i warzywa prosto z Sycylii. Jest tak, że rolnicy zwożą te warzywa i owoce, kupuje się pełne skrzynki. To znaczy, jeżeli nie wypełni się skrzynki, obowiązkowo do niej pojawia się wypełniacz w postaci pomarańcz, które akurat są w sezonie. I trzeba kupić pełną skrzynkę. Kiedy ten system był robiony, to tam były sprzedawane tylko i wyłącznie ekologiczne pomarańcze. I system do obsługi nieekologicznych pomarańczy miał bardzo ciekawe coś, co deweloperzy nie znający charakterystyki uznali za błąd. Dlatego, że ta maszyna do sortowania musiała mieć maintenance, downtime, czyli sytuację, w której nie działa, co jakiś czas. I oni zachodzili w głowę, o co chodzi? Dlaczego ta maszyna musi mieć ten czas? Przecież te maszyny, których używa nasz producent, one nie muszą tego mieć. Więc co jest grane? Czy to jest błąd, czy to nie jest błąd? Co się okazało? Jak tam polecieli, bo polecieli na Sycylię zobaczyć co i jak, okazało się, że w przypadku nieekologicznych pomarańczy, które są powlekane różnymi rzeczami, takim rodzajem wosku, ten wosk oblepia te maszyny, które je sortują. Więc co jakiś czas muszą mieć czas na to, żeby je wyczyścić z tego wosku. Jego się recyklinguje, bo to jest czysty wosk, to jest właściwie tylko i wyłącznie to, więc jego się zbiera z maszyn i dezynfekuje, po czym one z powrotem idą do pomarańczy. Niemniej jednak, ci, którzy mają ekologiczne, niepowlekane pomarańcze, tego nie potrzebują. I to jest coś, co ci deweloperzy rozpoznali dopiero w momencie, kiedy polecieli tam i dowiedzieli się, jak pracuje ten system, który będą właśnie kodować, czy właśnie kodują.
Sławek Bogusławski: To jest właśnie istotny aspekt znajomości dziedziny, dla której się robi, nie? Właśnie mamy to pojęcie tego długu, znaczy jakby ten dług taki niecelowy, niecelowy i nieświadomy, tak bym to powiedział. Czyli mamy sytuację, w której nie do końca wiem, że zaciągam i oprócz tego nie przygotowałem się odpowiednio do tematu, czyli nie wszedłem wystarczająco głęboko w strukturę, czy firma wysłała złą osobę. Bo nie oszukujmy się, jeżeli wysyłamy osobę, która zaczyna u nas pracować do tego, żeby zebrała wymagania systemowe na przykład z danego tematu, to może nie być najlepszym pomysłem.
Kate Hobler: Ja się częściej spotykam z sytuacją, w której szczególnie w dużych korporacjach jest tak, że deweloperzy są całkowicie odseparowani od tych osób, które potem będą korzystać z tego, co robią. Czyli deweloper, na przykład miałam okazję kiedyś pracować w firmie, która zajmowała się obsługą linii lotniczych. Część deweloperów bywała na lotniskach, zobaczyć jak to tam działa, ale część deweloperów miała po prostu zadania, trochę klapki na oczy, a teraz to rób, bez zrozumienia domeny, bo to nie były osoby, które były doświadczone w kontekście lotnictwa.
Wiedza domenowa a dług techniczny
Kate Hobler: Więc jak w takiej sytuacji można sobie poradzić, czy w ogóle można sobie poradzić z tą częścią wiedzy domenowej, czy braku wiedzy domenowej, która generuje dług?
Sławek Bogusławski: Znaczy to, kurde, szczerze powiedziawszy, rozwiązanie systemowe wydaje mi się bardzo trudne. Jakoś nie mam pomysłu na rozwiązanie systemowe, bo takim najważniejszym elementem tego rozwiązania jest spowodowanie, żeby deweloperzy pytali się po co. Ale to już jest kwestia tego, czy deweloper zadał to pytanie, bo znam ludzi i pracowałem naprawdę ze świetnymi deweloperami pod względem deweloperki, którzy byli totalnie wywalone na to po co. W sensie, mam zrobić coś takiego? Dobra, będę robił. Tak. No przecież Product Owner kazał mi zrobić to w prawo, to ja robię to w prawo, nawet nie zastanawiam się, czy to ma sens, czy nie.
Kate Hobler: Czyli zrobię to dobrze, ale może być bez sensu. Zresztą, kurczę, jest znowu ten piękny wykres, badanie, jaki procent funkcjonalności jest nieużywany lub prawie nieużywany w systemach. I to wychodzi tam gdzieś w okolicach siedemdziesięciu procent, że siedemdziesiąt procent funkcji nie jest wykorzystywanych w ogóle.
Sławek Bogusławski: Więc tutaj zmiana jest trochę na takiej zasadzie, no musimy, bo to przede wszystkim deweloperzy to robią, więc muszą wiedzieć po co. Ale to oni muszą chcieć wiedzieć po co.
Kate Hobler: Zgadzam się całkowicie.
Sławek Bogusławski: I będzie grupa ludzi, i myślę, że nie mała, która ma po prostu: dostałem zadanie, zrobię, chcę przyjść do pracy, zrobić swoje i wyjść. I się nie zastanawiam bardziej. Tak, to prawda. Nie chcę na niej wjechać psa, bo ja rozumiem takie podejście. Ja mam potrzebę zrozumienia rzeczy, ale też jest trochę tak, że ja chcę przyjść do pracy, zrobić swoje i wyjść.
Kate Hobler: Tak, czyli jeżeli ktoś chce zrozumieć, to dobrze by było umożliwić to temu człowiekowi jako część pracy.
Sławek Bogusławski: A, to jest świetne, co powiedziałaś. To jest zupełnie jakby inny temat. Jeżeli ktoś chce zrozumieć, to dajmy szansę mu, możliwość tego zrozumienia.
Kate Hobler: W zaskakujących miejscach jest masa wiedzy. Ja pamiętam, że swego czasu, kiedy miałam wielką jazdę na szycie, bo uwielbiam tak naprawdę, uwielbiam szyć, zresztą obszywam pół rodziny jako hobby. W pewnym momencie zaczęłam czytać o tym, jak skonstruowane są igły do szycia maszynowego. Konstrukcja igieł do szycia maszynowego to jest ogromny temat. Bo to, jaki stosunek mają tak zwane skrzydełka do otworu, do miejsca, w którym ta nitka przez to przechodzi i do tego, w jaki sposób to przechodzi przez materiał, jakiego typu materiał i do jakiego typu nici jest to dostosowane, to jest kosmos. Spodziewam się, że dobrych parę doktoratów było z tego napisane. Z igieł do maszyn do szycia. Tylko igieł. Nic więcej.
Sławek Bogusławski: No właśnie to jest to, że wiedza dziedzinowa, która z boku wydaje się taka, może się wydawać taka banalna, co tam może być, to jak to się wejdzie w temat, to może się okazać bardzo głęboka. Tutaj moim przykładem na to jest futbol amerykański. Ja zacząłem grać przypadkiem w ten sport. Zupełnie przypadkiem. I szczerze powiedziawszy, zanim zacząłem grać, to wydawało mi się, że to jest sport na zasadzie będziemy się bić. Będzie grubo, zderzymy się głowami. I tyle. A po graniu przez ładnych parę lat, chyba z 10 lat grałem, mniej więcej, okazało się, że ten sport jest jednym z najbardziej taktycznych i takich, no tak naprawdę taktycznych sportów, strategicznych. Nie, no taktycznych. Bardziej taktycznych, a nie strategicznych dla osoby, które nie rozumieją różnicy. Taktyka jest tu i teraz, strategia jest rozciągnięta w czasie na wiele lat. Czyli jeżeli patrzymy na mecz, to mecz jest taktyczny. Jeżeli patrzymy na strategię, to gdzie chcemy, żeby nasza drużyna była za 5 lat. To tak bardzo upraszczając.
Kate Hobler: Fajnie powiedziane.
Sławek Bogusławski: W związku z tym dopiero kiedy wejdziemy w dany temat, możemy zobaczyć głębię tematu często.
Kate Hobler: Tak. To jest to, że na początku nie wiem, że nie wiem.
Sławek Bogusławski: Tak, to też jest ten aspekt. Że nasza głowa, i to jest świetna cecha, żebyście mnie nie zrozumieli źle. Nasza głowa ma mechanizm pudełkowy. To znaczy,
Sławek Bogusławski: chodzi o to, że umysł ludzki działa w ten sposób, że, przynajmniej z tego co rozumiem, znowu może ktoś ze mną pokłócić, ale wpakowuje daną rzecz w coś, co już zna i nie wchodzi głębiej w temat, póki nie ma potrzeby. Tutaj to widać na przykład przy, tym jak nie mamy kontaktu z osobami, z Azjatami na przykład, to na początku wszyscy wydają nam się tacy sami. Ciężko nam jest odróżnić jednego drugiego.
Nazwy są ważne! Jak dobre nazewnictwo pomaga?
Sławek Bogusławski: Poznajemy, wchodzimy w interakcje, wchodzimy do kultury, posiedzimy gdzieś tam troszeczkę dłużej, pooglądamy troszkę filmów, gdzie jest tych ludzi z Azjatami troszkę więcej i nagle już przestajemy widzieć ich tak samo i już są różni dla nas. Czy też motyw z kolorami. Jeżeli chodzi o kolor w głowie nazwanego koloru, to on nam się zlewa z innym kolorem.
Kate Hobler: Tak, tak. Słynne u któregoś z wielkich twórców greckich, że morze było koloru wina.
Sławek Bogusławski: Tutaj ja już nie wiem, jak jest naprawdę z tym aspektem, bo wtedy właśnie podobno nie było nazwanego koloru niebieskiego. I to jest w Odysei.
Kate Hobler: O, widzisz, dziękuję. Nie byłam pewna, gdzie to było.
Sławek Bogusławski: Tak, że oni nie mieli koloru niebieskiego, jak niebieskiego, co bardzo fajnie też się pokrywa z tym, że kolor niebieski w przyrodzie prawie że nie istnieje. Mówimy o pigmencie.
Kate Hobler: Tak, bo niebo wiadomo jest niebieskie, ale cała reszta.
Sławek Bogusławski: Zazwyczaj niebieski kolor jest uzyskany na zasadzie załamania światła na jakichś mikroskopijnych strukturach, natomiast jak zmienisz tę strukturę i zmienisz jej strukturę, to już nie będzie niebieska, tylko będzie, nie wiem, jakiegoś innego koloru na przykład. Więc niebieski pigment jest niesamowicie rzadki.
Kate Hobler: Tak, zgadza się. W przyrodzie niebieski bardzo rzadko występuje. U niektórych plemion na przykład takich jeszcze, żeby tak powiedzieć, nieużywających naszych zachodnich zdobyczy cywilizacji, tam jest tak, że zielony i niebieski są nieodróżnialne od siebie. To jest ten sam kolor.
Sławek Bogusławski: A tak jakby drugą skrajnością, jeżeli pojedziemy do, i tutaj przepraszam, wiem, że to jest niepolitycznie poprawne, Eskimosów, oni mają piętnaście tysięcy nazw na śniegu. No, muszą rozróżniać. Każdy rodzaj śniegu jest rozróżnialny z jakiegoś tam powodu i jest to dla nich ważne.
Kate Hobler: Tak, język tworzy rzeczywistość.
Sławek Bogusławski: Więc jakby tutaj też jest ten istotny aspekt.
Kate Hobler: Tak. W momencie, kiedy coś nazwiemy, to zaczyna działać. I tak naprawdę cudownie, że to się pojawiło, no bo nazwanie długu technicznego jako czegoś, co występuje w danym systemie, to jest coś, co sprawia, że on przestaje być przezroczysty. Tylko to jest coś, co rzeczywiście zaczyna działać, gdzieś tam być w naszym umyśle i zaczynamy się nad tym zastanawiać. Obojętne, czy jesteśmy deweloperem, czy jesteśmy kimś innym, kto pracuje z tym systemem, to ten dług techniczny zaczyna istnieć.
Sławek Bogusławski: No, więc znowu, wracając do długu technicznego, ja troszkę wszedłem w podział tego długu jeszcze i w jaki sposób on powstaje. Bo też może być tak, że dla przykładu wiemy, że żeby spełnić jakieś, nie wiem, KPI-e i inne dziwne wymysły korporacyjne, musimy zrealizować tyle i tyle feature’ów. Więc hulaj duszo, piekła nie ma, lecimy w te feature’y i wali mnie to, że powstanie dług techniczny, czy się go spłaci w przyszłym, albo się go nie spłaci. Przecież mi jest ważne to, żebym dostał premię.
Kate Hobler: No właśnie.
Sławek Bogusławski: Tak, bo tak skonstruowana jest firma, że mam spełnić KPI-e, to więc lecę w te KPI-e na ślepo, nie?
Kate Hobler: Feature factory. Nie? Czyli antywzorzec organizacji, która tworzy software. Czyli tylko tworzymy feature’y, w ogóle się nie zastanawiając po co, do czego nam to jest w ogóle potrzebne, jak to wpływa na coś innego. Po prostu robimy.
Sławek Bogusławski: To jest trochę, to jest trochę, tak mi się to kojarzy, z takim podejściem, podejściem, które ja zastosowałem przy mojej pracy dyplomowej i które świetnie pokazuje pewien sposób myślenia i efekty tego myślenia. Moja praca dyplomowa polegała na stworzeniu autonomicznych samochodzików, które zrobiłem z klocków LEGO za pomocą LEGO Mindstorms i uczeniem ich jeżdżenia po torze.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Tak, czyli takie, wiecie, AI, lat temu 2008 pisałem tę pracę.
Kate Hobler: No to 18. Czyli 18.
Sławek Bogusławski: Nie, 17, przepraszam. Więc 17 lat temu pisałem pracę zresztą z tej inteligencji, która steruje samochodzikiem, nie?
Kate Hobler: Tak.
Sławek Bogusławski: I na początku mówiłem samochodzikowi: jedziesz do przodu, jesteś fajny. Znaczy w ogóle poruszasz się, jesteś fajny. Pierwszy sposób, w jaki oceniałem te samochody, jak się poruszasz, no bo chciałem zacząć, od czegoś wystartować, nie? Jak się poruszasz, jesteś fajny. I co samochody zaczęły robić? Zaczęły drgać. Czyli zaczęły w najprostszy możliwy dla nich sposób osiągać maksymalny zwrot z tego, co mówiłem, kiedy jesteś fajny. Więc jak mówimy: róbcie feature’y i nie zastanawiajcie się nad nimi, to robiłem feature’y i nie zastanawiałem się nad nimi.
Kate Hobler: Czyli zakodowałeś bandę wozów drzemiących.
Sławek Bogusławski: Tak, dosłownie tak. Potem stwierdziłem, dobra, to trzeba poprawić. Więc mówiłem im i znowu, to jest pójście na łatwiznę. Bo ja chciałem, dobra, wezmę jako pierwszą lepszą możliwą funkcję oceny, którą łatwo mi zaimplementować i nie zastanawiam się nad konsekwencjami tej funkcji oceny, i on mi to implementuje. Więc drugą funkcją oceny było: jedziesz do przodu, dostajesz punkty, jedziesz do tyłu, dostajesz punkty ujemne. Co to spowodowało? Że samochody w ogóle nie były zainteresowane przejechaniem toru. To spowodowało, że samochody zaczęły kręcić się w kółko na starcie.
Kate Hobler: No tak, bo jak najdłużej pojadą.
Sławek Bogusławski: Bo cały czas, który miałem, jeździły tylko do przodu, w ogóle nie interesowało ich nic innego. I dopiero kiedy stworzyłem skomplikowaną funkcję oceny, która oceniała to, jak blisko jesteś celu na końcu i to był największy element, ale na przykład przy torach takich, że tu start, tu koniec, ale jednocześnie taka pętelka, no to już też nie działało, no bo one jechały tak, nie? Dojeżdżały do ściany i już dalej się nie chciały wyjechać, no bo to było oddalanie się od celu. Więc tak naprawdę ja musiałem wyliczać, jakby stworzyć aproksymację funkcji, takiej zwykłej, normalnej funkcji, po torze, tak jak tor był zakręcony. Dopiero jak ta aproksymacja była, to mogłem wyliczać długość, jaka mi została do przejechania, na tej podstawie oceniać i wtedy one zaczęły dopiero działać dobrze.
Kate Hobler: Wiesz co, to brzmi jak wiele firm, z którymi miałam okazję pracować. Róbcie feature’y. No ale te feature’y nie przynoszą kasy. To róbcie feature’y, żeby przynosiły kasę. No to robimy feature’y, żeby przynosiły kasę, ale nie robimy tych, które są potrzebne, ale nie przynoszą kasy. No to róbcie feature’y potrzebne i takie, które przynoszą kasę. No dobra, to robimy potrzebne i przynoszą kasę i w tym momencie nam system puchnie. No to dobra, to teraz jeszcze usuwajcie do tego feature’y, które nie są potrzebne. No to usunęliśmy feature’y, które nie są potrzebne, usunęliśmy tak dużo kodu, że teraz nie da się go czytać. Nie?
Sławek Bogusławski: Więc…
Kate Hobler: …mądre cele i to pytanie, które myślę, że to jest pytanie wytrych, czyli po co? To jest tak niesamowicie potężne pytanie, które doprowadza do tego, że ludzie przestają zachowywać się właśnie jak samochodziki, tak?
Sławek Bogusławski: No ale to znowu, to wchodzimy w ten aspekt ludzki i tego, czy komuś się chce zadać to pytanie. Bo często jest łatwiej go nie zadać. Bogu dzięki, przynajmniej mam takie doświadczenie empiryczne, no nie jestem w stanie w żaden sposób tego wykazać, że jednak większość programistów jest taka, że jak tylko ma możliwość spytania się po co i ktoś nie będzie tutaj robił trzygodzinnego wykładu, to chętnie tego posłucha. Że jednak ta większość jest z tej strony. Chociaż istnieje niezaniedbywalna część, która będzie miała wywalone. Mam zrobić, to robię i się nie zastanawiam.
Kate Hobler: Tak. I są organizacje, które tworzą systemy, w których niezadawanie pytań to jest dobry pomysł. No. Ja kiedyś miałam okazję pracować z systemem, który był systemem, który miał dostęp do informacji tajnej o obronności państwa. I to było bardzo ciekawe, bo deweloperzy, niektórzy z nich nie mogli zadawać pytania. Tak? Oni nie mogli zapytać po co, bo mieli za niskie uprawnienia dostępu do informacji tajnych. Byli tacy, którzy mieli wyższe i oni mogli zadawać pytanie po co. Ale ci, którzy mieli niższe, nie mogli. Więc oni musieli dostawać zadania, które były stosunkowo proste i weryfikowane były przez tych deweloperów, którzy mieli wyższą dostępność. Ale oni świetnie sobie z tym poradzili. Bo jako zespół technicznie rzecz biorąc mieli dostęp do tego po co. Tam był bardzo wysoki poziom zaufania wewnątrz tego zespołu i jak deweloper, który miał wyższy poziom dostępu do informacji tajnych powiedział zrób to, to było ok, robię to. Nie? Bo rozumiem, ufam, że ty wiesz po co. Ok. No. To był bardzo jeden z najciekawszych zespołów, z jakimi miałam okazję pracować.
Sławek Bogusławski: Ciekawe, ciekawe, naprawdę ciekawe. Takie trochę… No. I tutaj to wszystko tak fajnie się składa jakby w zarządzaniu skomplikowanymi systemami do tego efektu kobry, który jest pewnie gdzieś tam w świecie bardziej znany, bo to jest dokładnie to samo. Tak? Dla tych, którzy nie wiedzą, efekt kobry… Może to być urban legend? Ciężko powiedzieć.
Efekt Kobry w IT: Niezamierzone konsekwencje decyzji
Kate Hobler: Nie, to nie jest urban legend. Rzeczywiście tak było, ale miejscami historie są podkolorowane.
Sławek Bogusławski: Generalnie idea jest taka, że był problem z kobrami w Indiach, więc rząd powiedział: dobra, będziemy płacić za każdą kobrę, którą przyniesiecie martwą, nie? Tak. Pięć rupii. Tak, więc ludzie zaczęli łapać te kobry, ale w pewnym momencie ci co bardziej przedsiębiorczy stwierdzili: to zacznę hodować kobry. No i zaczęli hodować kobry, które zabijali, żeby przynosić i teraz kwit, aż rząd stwierdził: no dobra, no to kurde, jest taki problem, że ludzie to robią, hodują te kobry, więc przestajemy płacić. Więc co zrobili ludzie? Wypuścili wszystkie kobry, które hodowali, więc był problem jeszcze większy, okazało się, nie? Więc krótkoterminowe rozwiązywanie problemów w skomplikowanych systemach, takie: ok, mamy takie rozwiązanie, heja, zazwyczaj działa przeciwnie, nie? To też mi się kojarzy z tymi problemami. Znowu, nie wiem na ile to jest prawda, ale świetnie się wpisuje w tę strukturę, czyli zabicie wszystkich kotów przed plagą w Europie.
Kate Hobler: Tak. Mhm.
Sławek Bogusławski: Zasubskrybowałem tego, natomiast idea jest świetna, tak? Zabiliśmy wszystkie koty, bo koty są złe, w związku z tym rozmnożyły się szczury, które przenosiły te pchły, które roznosiły dżumę.
Kate Hobler: Tak, jest też znany, o ile dobrze pamiętam, Chiny, w pewnym momencie wybiły populację wróbli, które doprowadziły do głodu.
Sławek Bogusławski: Dokładnie, chciałem podać przykład, tak? Bo wróble zżerały wszelkie robaki, które zżerają pszenicę, znaczy no, zboża. Tak. Pszenicę akurat to głupi przykład, ale generalnie wszystkie robaki, które są szkodniki, tak? No, więc mamy problem. I to znowu, próba rozwiązania problemu bezmyślnie, krótkoterminowo, prawie zawsze kończy się tragicznie.
Kate Hobler: Mhm. I to multum przykładów można by było tu podawać.
Sławek Bogusławski: Mhm. Dobra, więc mamy tak, mamy sytuację, jakby z tym długiem, kiedy, po pierwsze, możemy zaciągać, jakby tak podsumowując to, co powiedzieliśmy, możemy go zaciągać celowo, świadomie, w sposób taki, powiedziałbym, ostrożny. Mhm. Tak? Czyli, okej, ja wiem, że zaciągam teraz dług, ale dzięki temu, że go teraz zaciągam, szybko wypuszczę pierwszą wersję oprogramowania, która da nam start na rynku, który pozwoli nam potem zarobić na tyle, żeby ten dług spłacić. Tak. Bo przejmiemy rynek. Więc to jest pierwsza rzecz. Drugą rzeczą jest to, kiedy robimy celowo świadomy dług techniczny, ale tylko po to, żeby spełnić KPI firmie, albo jakiś tego typu… Mhm. Ja za trzy miesiące odchodzę, w sumie nie chce mi się pisać testów. Mam na to wywalone, nie? Tak też może być. Mhm. Nie mówię, że to jest w porządku oczywiście, natomiast możemy być i potem lecimy dalej, możemy nieświadomie zaciągać ten dług i tak lekko myślnie, whatever, zrobimy tak, będzie dobrze. I też może być tak, że zaciągamy ten dług nieświadomie, ale jeżeli mamy dobrze skonstruowaną firmę i dobrze skonstruowane procesy wytwarzania oprogramowania w firmie, to zaraz nam kolega powie: ho, ho, ho, mój drogi, napisałeś ten kod, fajnie, to teraz kolejnym krokiem jest napisanie do niego testów. Mhm. Tak? Jeżeli mamy zrobione wymagania, na przykład Definition of Done w firmie, które będą od Ciebie wymagały zrobienia tego, tego, tego, tego i tego i jeszcze dodatkowo jest sprawdzane, czy te Definition of Done spełnia Twój kod, zanim wrzucisz to na produkcję. Znaczy nawet nie na produkcję, tylko na powiedzmy staging, czyli taki element, kiedy sprawdzamy kod i kod dojrzewa do tego, żeby go wrzucić na produkcję, ten dług jest automatycznie jakby, ok, on się pojawia, ale dość szybko znika.
Kate Hobler: Mhm. Ok. Czyli długiem technicznym trzeba zarządzać.
Sławek Bogusławski: Jak najbardziej, nie? W sensie… No. No bo, jakby…
Kate Hobler: Trzeba, chciałam powiedzieć, że trzeba nim zarządzać mądrze, patrzeć, gdzie rzeczywiście jest sens zaciągnięcia tego długu. Ja słyszałam kiedyś taką statystykę i ponieważ powiedział to człowiek, któremu ufam, to wydaje mi się, że ona może być prawdopodobna, że za każdego dolara długu, który zaciągasz, musisz potem spłacić cztery dolary, żeby odzyskać jakość, którą na tym długu straciłaś. I myślę, że to jest całkiem dobre coś do trzymania z tyłu głowy, tak żeby sobie zdać sprawę z tego, że ten dług potem trzeba spłacić, ten zaciągnięty dług. I że on będzie droższy potem. Bo dopisanie samo to, że deweloper przestaje pracować na świeżo z tym kodem i musi z powrotem w niego wejść. To co mówiłeś na samym początku, że trzeba się zorientować co i jak, bo po prostu nie pamiętam. Zresztą po drodze jeszcze prawdopodobnie będzie: co to za debil napisał ten kod, po czym patrzymy, hmm, o, to ja.
Sławek Bogusławski: Klasyk.
Kate Hobler: Więc trzeba w to wejść. I samo to, że trzeba znowu w to wejść i to zrozumieć, to już kosztuje, nie?
Sławek Bogusławski: Hmm. Więc zarządzanie tym długiem jest jak najbardziej istotne i świadome go zaciąganie wtedy, gdzie jest potrzeba, też jest dobrym momentem. I to jest jeszcze raz, jeżeli ciągle żyjemy w długu i ciągle mamy zaciągnięty ten dług, jakoś jedziemy, no bo jedziemy, no bo firma się toczy, sprzedajemy nasz soft, mamy jeszcze inne nóżki utrzymania, w sensie na przykład nasza firma nie jest tylko softowa, tylko jest produkcyjna, ten soft jest do tych produktów, więc to też jest zupełnie inny, pod wieloma względami inny aspekt wtedy też działa. Można sobie bardzo dużo pozwolić wtedy z tym kodem. Ale to inny aspekt. Ale żyjemy w tym długu, to nie mamy narzędzia, żeby go zaciągnąć, kiedy go potrzebujemy.
Kate Hobler: Tak, to jest strasznie ważne. Czyli w momencie, w którym musielibyśmy wyskoczyć przed konkurencję, to już nie dajemy rady.
Sławek Bogusławski: Tak, że póki jedziemy, to jedziemy, ale cokolwiek potrzebujemy nagle, to nie ma gdzie.
Kate Hobler: No, zgadza się. Potrzebuję sobie szybko zrobić kanapkę, ale jak wszystko jest, ten nóż jest pod tą stertą, to nie mam szans szybko zrobić kanapki, bo nagle wychodzę, muszę i to będzie mnie kosztowało pieniądze, bo będę musiała wskoczyć do Żabki.
Sławek Bogusławski: Albo biorę kiełbachę w rękę i po prostu jem tak o, co też w pewien sposób nie jest przyjemne, albo może nie być przyjemne.
Kate Hobler: Walę w pomidora, ale to już inna sprawa.
Sławek Bogusławski: To nieważne, no. Niezależnie od tego, jak podejdziemy do tematu, co wolimy, no to ja osobiście lubię sobie zrobić kanapki. Moja żona się zawsze ze mnie śmieje, że ja po prostu robię tutaj pomidorek, tutaj cebulka, tutaj szyneczka, tutaj robię sobie taką kanapkę, piętnaście tych kanapek, herbatka i potrzebuję piętnaście minut się zamknąć w ciszy i spokoju sobie zjeść.
Kate Hobler: Szacun, zdaję sobie sprawę z przyjemności czegoś takiego.
Sławek Bogusławski: A więc wyjście i w biegu jedzenie jest dla mnie zawsze takim aspektem, który nie jest dla mnie przyjemny.
Kate Hobler: No właśnie, tak. Czyli dług techniczny w różnych aspektach życia, jak widać, być może. W software’ze jeszcze jest ten problem, że on jest mało widoczny. To znaczy stertę naczyń naprawdę łatwo zauważyć w kuchni. Ale żeby zauważyć dług techniczny, trzeba wejść w ten kod.
Sławek Bogusławski: I tu jest super temat dodatkowy, który się pojawia. To znaczy, jak mierzyć dług techniczny? Żeby go zauważyć bądź pokazać osobom, które mają możliwość finansowania nas, które mówią, co robić, które decydują o strategii tego, jaki jest rozwój oprogramowania, w którym miejscu z długiem technicznym jesteśmy.
Jak mierzyć dług techniczny? (Procenty, WTF/min?)
Sławek Bogusławski: Czyli jak to zmierzyć, żeby było jasno i klarownie pokazać. I teraz, no właśnie. Dla mnie mierzenie — ja tak się o tym zastanawiałem, jak to mierzyć, bo oczywiście są jasne miary, pewne jasne miary, które mogą wskazywać na to, jak duży dług techniczny mamy. Dla przykładu ilość pokrycia kodu testami. Czyli jak mocno nasz kod jest sprawdzony przez testy.
Kate Hobler: Oczywiście pod warunkiem, że tam nie ma pustych testów, które tylko stwierdzają: tak, przejdź.
Sławek Bogusławski: Zakładam dobrą wolę programistów. Dziękuję. Czyli jak piszą testy, to faktycznie piszą test, który ma coś sprawdzić, a nie piszą testy tylko po to, żeby — wiedząc, że nikt tego nie przeczyta — automat łyknął, że jest OK. Bo to często automaty weryfikują, czy pokrycie nam wzrosło albo przynajmniej nie spadło. Czyli zakładamy…
Kate Hobler: …że działamy z tym po co, a nie jako feature factory pod tytułem: zróbmy testy tak, żeby było 95% pokrycia wszędzie.
Sławek Bogusławski: Znaczy nawet jeśli działamy jako feature factory…
Sławek Bogusławski: …to jeżeli mamy dewelopera, który nie działa na zasadzie: chcę oszukać; tylko mam zrobić swoje i nie interesuje mnie po co jest ten feature i po co ma działać tak — ktoś mi powiedział, że ma działać tak — to testem napiszę tak, że sprawdza to tak jak mi ktoś powiedział. Nawet przy takim założeniu będzie OK. Bo on chce solidnie zweryfikować swoją pracę.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: To że ta praca może okazać się potem do śmieci — to jest inny temat.
Kate Hobler: Może być tak że nie potrzebujemy czegoś co i tak jest dobrze wykonane?
Sławek Bogusławski: Więc mamy to pokrycie — jeden z mechanizmów tego żeby mierzyć dług techniczny. Ale tak jak powiedziałem wcześniej: testy nie są wystarczającym aspektem żeby sprawdzić czy mamy dług techniczny czy nie.
Sławek Bogusławski: Bo może ten dług techniczny leżeć zupełnie gdzie indziej niż w bloku testów.
Sławek Bogusławski: Może wynikać z tego że brakuje nam feature’ów które są bardzo potrzebne bo źle zebraliśmy wymagania.
Kate Hobler: Albo mamy stare biblioteki systemy i tym podobne.
Sławek Bogusławski: Do tego też chciałem dojść — dodatkowy aspekt który możemy mieć… Pracowałem w firmie która parę lat temu jechała na Pythonie 2.
Kate Hobler: A jaka jest teraz wersja dominująca?
Sławek Bogusławski: W tej chwili mamy Pythona 3 i Python 2 już nawet się da bibliotek ściągać? Nie da się! Oni mieli własne prywatne repozytorium z którego ściągaliśmy biblioteki już takie… Jak ktoś chciał zakodzić sobie ten kawałek musiał odpowiednio konfigurować narzędzia do zarządzania pakietami żeby działały z prywatnego repozytorium a nie klasycznego pipa.
Sławek Bogusławski: To był bardzo mocno zaciągnięty dług techniczny ponieważ po pierwsze programiści… Z czym się wiąże taka praca? Na przykład w trójce mamy bardzo dużo feature’ów wykorzystywanych przez programistów: uporządkowane słowniki! Jeżeli mam strukturę danych słownikową to kolejność dodawania elementów będzie zachowywana; dwójka tego nie ma!
Sławek: Słowniki są tam uporządkowane? Nieuporządkowane! Nie zachowuje kolejności dodawania elementów!
Sławek: Człowiek przychodzący do projektu musi zapomnieć część rzeczy których nauczył się przy trójce bo dwójka ich wspiera; ręce bardziej związane!
Kate: Czyli elektronarzędzia odpada zostaje zwykły śrubokręt!
Sławek: Dokładnie! Super ujęte dziękuję
Sławek Bogusławski: I to jest to, co powiedziałeś, czyli mamy przestarzałe biblioteki, technologie w stosunku do tego, co jest ogólnie. I teraz znowu, żeby nie zrozumieć mnie źle. W mojej ocenie koszt przeskakiwania od razu na nową wersję może nie być opłacalny. Bo to też kosztuje, to nie jest za darmo. Z drugiej strony, jak się przeskakuje od razu na nową wersję, to ten przeskok zazwyczaj jest stosunkowo niedrogi. Bo niewiele trzeba poprawiać.
Kate Hobler: A jak się przeskakuje, to trzeba znaleźć optimum. Tak, znowu mamy tę równowagę. Gdzie możemy ten dług zaciągnąć, gdzie lepiej nie. Czy przeskoczyć od razu, czy poczekać chwilę, aż ta technologia będzie wygrzana. Ale z drugiej strony będzie to kosztowało więcej.
Sławek Bogusławski: No i teraz, wracając znowu do mierzenia długu technicznego, czy tam technologicznego. Znowu, jest rozróżnienie jednego od drugiego, nie będziemy w to wchodzić. Tak, na tym poziomie nie jest potrzebne. To zupełnie nie jest istotne. Traktuję go jako jedno i to samo w tej chwili. Więc mamy tak, pokrycie kodem, jedna miara, druga miara. Ileś bibliotek, które mamy, które nie są w najbardziej aktualnej wersji. Możemy sobie w ten sposób dodatkowo mierzyć. Kolejną miarą, która gdzieś tam mi przychodzi do głowy, ilość bugów, które mamy.
Kate Hobler: Tak.
Sławek Bogusławski: Ba, i jeszcze jedna miara, szybkość przyrostu bugów.
Kate Hobler: O tak, trendy. Trendy, powiedziałabym, nie tylko z samych bugów, ale też trendy kosztu dodania podobnej funkcjonalności. To pięknie też pokazuje, czy nam dług rośnie, czy nie.
Sławek Bogusławski: Czyli właśnie koszt dodania funkcjonalności, to jest kolejna miara. Więc mamy tych miar trochę i możemy próbować sobie z nich coś wysupłać. Weź 10 osób specjalistów w tej dziedzinie i poproś ich, żeby zmierzyli ilość długu technicznego w skali od 1 do 100. Czyli 100 to jest kod taki, z którym się nie da nic robić, a 1 to jest idealny. Gwarantuję Ci, że będziesz miała 10 różnych wyników.
Kate Hobler: Tak jest.
Sławek Bogusławski: Bo każdy personalnie do każdej z tych miar przypisze trochę inną wartość. Każdy będzie mieć troszeczkę inne podejście, no bo tak jak powiedzieliśmy, na przykład ze zmierzeniem tych aktualizacji bibliotek. Jeżeli aktualizujemy biblioteki od razu, to jest stosunkowo mały koszt. Więc jeden uzna, że trzeba od razu aktualizować biblioteki, a drugi uzna, że wolę zrobić to raz na jakiś czas w większym pakiecie i poświęcić na to więcej czasu, ale robię to tylko raz na jakiś czas. Nie zajmuję się tym na co dzień. Może tak być lepiej. Mi jest ciężko w tej chwili to ocenić. To zależy od projektu, od biblioteki i od rodzaju problemu, który jest w tej bibliotece. Bo znowu, jeżeli to jest aktualizacja biblioteki z powodu tego, że jest jakiś błąd krytyczny w bibliotece, błąd bezpieczeństwa, taki błąd krytyczny, albo funkcjonalność nie działa, która jest konieczna z tej biblioteki, już też takie rzeczy miałem, no to to jest coś, co trzeba zrobić. Więc znowu z mierzeniem tego, ponieważ jeżeli 10 osób podejdzie i zmierzy i będzie miało różne wyniki, to te miary mają, tak jakby każdy miał własny łokieć do mierzenia.
Kate Hobler: Tak, to prawda. Niemniej jednak, to co jest ważne, to jest to, że my się strasznie uwieszamy na miarach, które są dokładne. Czyli takich, które rzeczywiście wywodzą się, da się od razu ocenić, czy to dobrze, czy źle. Przykładem jest czas. Wydaje nam się, że czas jest taką miarą, która jest bardzo dokładna i precyzyjna, i że rzeczywiście jakby w tym czasie wszystko można mierzyć i czujemy, ponieważ mamy numerek, to znaczy, że jest dobrze, nie?
Sławek Bogusławski: Wybacz, że się śmieję.
Kate Hobler: Dawaj.
Sławek Bogusławski: Ale ostatnio trochę oglądałem różnych takich filmików związanych z teorią względności i tak dalej, i tak dalej. Tak. Czas jest względny. Tak.
Kate Hobler: Czas jest względny, a grawitacja nie jest siłą, nie? To są bardzo ciekawe rzeczy. Niemniej jednak dorzucę linka do opisu dla ciekawskich. Niemniej ta dokładność to jest coś, co sprawia, że potem mamy poważny problem. Dlatego, że jeżeli na przykład mamy apkę i używa jej 100 tysięcy osób, to dobrze, czy źle?
Sławek Bogusławski: Mamy apkę i używa jej 100 tysięcy osób. Co rozumiesz przez pojęcie to dobrze, czy źle? Jeżeli napisałbym jako prywatny developer grę, w którą by grało 100 tysięcy osób, byłbym bardzo zadowolony.
Kate Hobler: No.
Sławek Bogusławski: Zgadza się. Jeżeli jestem firmą w stylu CD Projekt Red i wypuszczam grę i tę grę kupiło 100 tysięcy osób, to zgaduję, chociaż nie mam pojęcia, szczerze powiedziawszy, że to raczej jest słaby wynik.
Kate Hobler: Tak, to raczej słaby wynik. To w milionach się już liczy tamte. Właśnie. To zależy. A jeżeli na przykład popatrzymy na trend, czyli na przykład te 100 tysięcy osób zostało osiągnięte w przeciągu ostatnich trzech miesięcy z tysiąca do 100 tysięcy osób i to jest nowa apka, całkowicie nowa, robiona przez średniej wielkości firmy, no to bym powiedziała, że to jest dobry wynik.
Sławek Bogusławski: Właśnie. Już nie ma „to zależy”. Chociaż z drugiej strony nie, to też jest „to zależy”. Podałaś się do firmy. Tak, natomiast jakby „to zależy”…
Kate Hobler: Z takiego wielkiego nagle robi się takie „to zależy”. To jest ograniczanie ryzyka związanego z daną miarą. I tak naprawdę mierzymy po to, żeby móc podejmować decyzję tak, żeby ograniczyć ryzyko. Więc jeżeli mamy na przykład pięciu takich seniorów deweloperów, którzy potrafią oszacować dług techniczny i my parę razy ich wypróbkujemy? Na przykład dwa razy do roku pytamy: „Słuchaj, jak oceniasz dług techniczny?” w dowolnej skali. Niech jeden sobie ma skalę swoją, drugi swoją, trzeci swoją i czwarty i piąty też swoją. To jeżeli popatrzymy sobie na trendy, jak to rośnie albo spada, to jesteśmy w stanie na podstawie tego rzeczywiście podejmować decyzję i często z wystarczającym poziomem ryzyka. Więc to, że tam nie ma dokładnego numerku, tylko to jest po prostu jakiś proces badawczy, wcale nie znaczy, że nie możemy tego użyć jako dobrą miarę do podejmowania realnych decyzji.
Sławek Bogusławski: Znaczy ja jakby w żaden sposób się z tym nie kłócę. Ja tylko chciałem jakby zaznaczyć, że jednoznacznie zmierzenie długu technicznego jest bardzo trudne. Natomiast to, o czym powiedziałaś…
Sławek Bogusławski: Jest świetnie zobrazowane przez taki aspekt: są takie gry, w których trzeba zgadnąć, ile jest czegoś w jakimś pojemniku — ile jest cukierków w samochodzie.
Kate Hobler: Takie, że widzisz samochód?
Sławek Bogusławski: Tak. I czasem na konferencjach są rzeczy… Widzisz samochód. Nie wiem jak jest na konferencjach pod tym względem, ale na przykład ktoś promuje swoją markę — widzisz samochód i w samochodzie są cukierki umieszczone. Osoba która będzie najbliższa ilości cukierków w samochodzie wygrywa samochód. I masz tam 100 tysięcy strzałów. Jak weźmiesz siedem z tych wszystkich strzałów jest niesamowicie bliskie prawdziwej ilości cukierków i okazuje się że tak jest zawsze jeżeli tam nie ma żadnego biasu w zgadywaniu czyli nie ma tak że część ludzi ma jakąś przybliżoną wiedzę na ten temat.
Kate Hobler: Tak tak tak to się nazywa mądrość tłumów jest zmierzona po raz pierwszy pojawiła się ogóle w XIX wieku na bardzo ciekawym przykładzie ważenia pewnego wołu także tam jest parę ciekawostek związanych ale tak zgadza się im więcej mamy punktów tak nawiasem mówiąc mądrość tłumów działa od trzech osób górę.
Sławek Bogusławski: No już szczegółów nie znam ale pamiętam że jest taki mechanizm.
Kate Hobler: No super a jeszcze na koniec zapytam cię o jeszcze jedną miarę długu technicznego którą słyszałam że uznaje się za chyba najlepszą: podczas code review WTF-y na minutę tudzież na dziesięć minut tudzież na godzinę.
Sławek Bogusławski: Czyli to temat pewien problematyczny bo to znów mierzymy tylko jeden aspektów długu technicznego bo problem długiem technicznym tym że on bardzo wielowymiarowy.
Kate Hobler: Nie przepraszam ugrzęzłam język.
Sławek Bogusławski: I dosłownie o czym powiedziałaś powiedzmy miara czystego kodu.
Kate Hobler: Tak rzeczywiście czyli jednego aspektów długu technicznego.
Sławek Bogusławski: Jednego aspektów długu technicznego co ciekawe przykład ostatnich czasach pojawiło bardzo dużo głosów że zasady pisania czystego kodu nie dobrymi zasadami.
Kate Hobler: Okej czyli idzie ku nowemu.
Sławek Bogusławski: Idzie trochę ku nowemu poniekąd częścią tych rzeczy zgadzam bo przykład kod który pisany który trzyma stricte tych zasad dużo bardziej efektywny znaczy wydajny sensie takim…
Kate Hobler: Szybkość działania.
Sławek Bogusławski: Tak
Sławek Bogusławski: Natomiast to jest, jak zawsze w mojej ocenie, popadanie w skrajności jest zawsze najgorsze. Czyli ślepo trzymamy się wyznaczonych zasad kodu czystego i tak dalej. Dobra. Wracamy do tego what the fuck’u, o które pytałaś. Wybaczcie.
Sławek Bogusławski: Można popatrzeć, w jaki sposób programiści, którzy pracują z danym kodem, marudzą na ten kod. Bo tak to można podejść. Okej. I tak z boku popatrzeć. Pierwsza styczność danego człowieka z tym kodem, prawie zawsze: ja pierdzielę, co za debil to napisał. What the fuck, what the fuck, what the fuck, what the fuck. I teraz im dłużej siedzisz z tym kodem, ktoś w pewnym momencie będzie: hmm, w sumie to nie jest takie głupie. Bo jeżeli podejdziemy do tego od tej strony, to rozwiązuje nam ten, ten, kurde, to jest nawet mądre. Więc ja bym tutaj znowu nie podszedł stricte w what the fuck’i, tylko w przyrosty what the fuck’ów.
Kate Hobler: Czyli trendy what the fuck’ów. Tutaj znowu, znowu wracamy do trendów.
Sławek Bogusławski: Tak, w jakiś sposób. Czyli trzeba policzyć pochodną z what the fuck’ów.
Sławek Bogusławski: No tak. Dla mnie matematyczna pochodna właśnie to jest metoda liczenia szybkości, czyli trendów, tak, szybkości wzrostu bądź spadku danych mechanizmów.
Sławek Bogusławski: Więc jeżeli jest tak, że przychodzi programista i programista zaczyna walić what the fuck’ami, ale te what the fuck’i bardzo szybko spadają, to znaczy, że ten kod jest w miarę okej. Mhm, okej. Jeżeli te what the fuck’i rosną, no to tu trzeba się coś zastanowić, nie? Czyli trendy what the fuck’ów, cudowne.
Kate Hobler: Bardzo mi się to podoba.
Sławek Bogusławski: No bo jest trochę tak, że przyzwyczajamy się do pewnej rzeczy, tak? Do smrodu własnego w okolicy zaczynamy się przyzwyczajać. Czyli pracujemy z tym kodem brzydkim od pięciu lat, to to jest, jaki jest, żyjemy sobie, pracujemy we własnym baniorku i lecimy z tematem, no coś tam jest. I jeszcze jak to jest taka firma wielka, gdzie na przykład, to też jest ciekawe, jeżeli to nie jest firma, która utrzymuje się stricte z tego kodu, tylko ten kod sobie z boku, ta firma utrzymuje się z zupełnie innych rzeczy, jak na przykład sprzedaż detergentu, na który w ogóle na przykład nie ma wpływu, ale ona ma gdzieś ten kod, ten wydział IT, to jest takie,
Sławek Bogusławski: ja to się zawsze śmieję, że to jest taka idealna posadka na emeryturę.
Sławek Bogusławski: Cieplutko, nikt się tam nie spieszy, coś wybuchnie, to wybuchnie.
Sławek Bogusławski: Spokojnie swoje robimy, więc to, że tam features zamiast robić w tygodniu robimy w trzy tygodnie, nikogo nie interesuje jakoś specjalnie. Oczywiście wszyscy psy wieszają, że trzeba na szybko, ale jak się odda gotowy produkt, to po roku dostaje się zwrotkę, że on nie działa. Czyli rok leżał na półce, zanim w ogóle jakkolwiek sobie go ktoś użył. A okazuje się, że mój team, który robił ten produkt w tym czasie, to jest jeszcze inny temat, już nie pracuje. Żaden człowiek, który ten produkt zrobił, nie pracuje już. I mamy od nowa zabawę. To już jest takie pociągnięcie do absurdu tego, co mówiłaś wcześniej, że powrót do tego kodu jest problematyczny.
Kate Hobler: Tak, tak. Niestety odkładanie na półkę i nie weryfikowanie tego w ogóle, czy to jest cokolwiek, albo inaczej, jak odkładamy na półkę i nie używamy tego, to prawdopodobnie nie było to tak ważne.
Sławek Bogusławski: Tak. Właśnie o to mi chodzi. Jeżeli odłożyliśmy na półkę i sobie leżało przez rok, to myślę, że to, że ktoś tam nacisnął, że to jest ważne, to jest takie… Są takie firmy. Naprawdę istnieją takie firmy na rynku, w których tak to działa, jest wszystko powolutku, spokojnie i bezstresowo, chociaż ktoś nakręca ten stres.
Kate Hobler: Właśnie. Po czym poznać dobrego programistę? Po tym, że usuwa niepotrzebne elementy. Żeby potem nie trzeba było przez nie przechodzić, rozumiejąc. Tak naprawdę przypomina mi się, w jednej firmie pracowałam, był taki wielki, ogromny, litrowej pojemności kubek, który był złoty. I ten złoty kubek był przechodni w biurze. I dostawała go osoba, która była tak zwanym kodousuwaczem miesiąca. Czyli usunęła tak dużo kodu, oczywiście nic nie rozwalając, bo to był warunek. Czyli wszystko działa tak, jak działało, ale usunęła najwięcej kodu niepotrzebnego. Bardzo fajnie to działało. Oczywiście do pewnego momentu, bo w pewnym momencie po prostu deweloperzy powiedzieli: nie ma już sensu nic usuwać, mamy generalnie dobrze wyczyszczone.
Sławek Bogusławski: Pracowałem z jednym z lepszych programistów, znaczy pracowałem z gościem, który był jednym z lepszych programistów, jakich w życiu spotkałem. I on zawsze patrzył na kod i oceniał kod. Ale ty napisałeś abstrakcję do abstrakcji. To jest bez sensu. Wywal te pośredniki, bo one ci nic nie dają. Gościu pisał naprawdę skomplikowane rzeczy w naprawdę piękny i prosty sposób. Fajnie się wpisuje w ten mechanizm, który mówi, jeżeli coś rozumiesz, to potrafisz to wyjaśnić w taki sposób, żeby było łatwe dla laika.
Kate Hobler: Mhm. I super. Słuchaj, to tym optymistycznym akcentem ja bym zakończyła.
Kate Hobler: Znowu mamy jeszcze dużo fajnych tematów. Ja pociągnęłabym jeszcze tutaj parę sznurków, ale znowu zrobimy to w kolejnym odcinku. A w tym odcinku, ponieważ jest on trochę przydługawy, to oprócz hasła na dosłuchanie myślę, że dzisiaj możemy… Ja bym najchętniej hasło na dosłuchanie oddała dzisiaj tobie. Co powiesz, jakie jest hasło na odsłuchanie?
Zakończenie, hasło na osłuchanie i KONKURS! Linki wspomniane w odcinku: 🔗 Awaria Microsoft/Crowdstrike (lipiec 2024): https://www.statnews.com/2024/07/19/microsoft-crowdstrike-outage-hospitals-cancellations/ 🔗 Robert C. Martin (Uncle Bob) - Clean Code: https://cleancoder.com/products 🔗 Awaria Knight Capital na giełdzie nowojorskiej (“Knightmare”): https://dougseven.com/2014/04/17/knightmare-a-devops-cautionary-tale/ 🔗 Efekt Kobry (Perverse Incentive): https://en.wikipedia.org/wiki/Perverse_incentive 🔗 InCampagna (wspomniane w kontekście… sprawdźcie sami 😉): https://incampagna.pl/s
Sławek Bogusławski: O masakra! O masakra! Doskonałe hasło!
Kate Hobler: Cudownie! O masakra! Ekstra! Ale oprócz hasła na dosłuchanie, to jeszcze jedną rzecz chciałam wrzucić. Ponieważ mówiliśmy właśnie o tym usuwaniu kodu, to, ponieważ ten podcast był wyjątkowo długi, to zróbmy tak, że mamy do zdania trzy kubki. Trzy kubki właśnie jest takim gagiem związanym z usuwaniem kodu. Mamy takie trzy techniczne kubki. Więc jeśli nasi kochani słuchacze dosłuchaliście do teraz, wiecie, jakie jest hasło na dosłuchanie, to napiszcie do nas, ale uwaga, skomentować jak najbardziej można, ale pierwsze trzy osoby, które napiszą do nas na kontakt@brasswillow.pl, to dostaną kubki.
Kate Hobler: Także piszcie. Mamy trzy kubki do rozdania.
Sławek Bogusławski: A kubki są fajne.
Kate Hobler: Tak, są takiej wielkości. Bardzo przyjemne, kolorowe. Można się do nich przytulić. Idealne teraz na luty i marzec.
Sławek Bogusławski: Takie trochę zimne.
Kate Hobler: I nieprzyjemne.
Kate Hobler: Także super. Ze Sławkiem się jeszcze będziemy widzieć. Ale dziękujemy bardzo za cierpliwość w wysłuchaniu.
Sławek Bogusławski: Tak, dzięki wielkie.
Kate Hobler: Do zobaczenia, cześć.
Sławek Bogusławski: Trzymajcie się, cześć.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- Applying Professional Scrum for Software Development™ (APS-SD)Scrum dla ludzi, którzy naprawdę budują oprogramowanie
- Professional Scrum™ with Kanban (PSK)Praca płynie, zamiast stać w kolejkach





