Przejdź do treści

Kobiety w IT

Kobiety w IT

Rozmawiają: Kasia Marchocka, Marek Wyszyński

Gość 11. odcinka, Kasia Marchocka

Obejrzyj na YT

Zapis rozmowy

Marek Wyszyński: Cześć, Kasiu.

Kasia Marchocka: Cześć, Marek.

Marek Wyszyński: Na samym początku chciałbym Cię poprosić o to, żebyś powiedziała kilka słów o sobie dla wszystkich słuchaczy i widzów, którzy mogli jeszcze nie mieć z Tobą styczności. Chciałbym, żebyś powiedziała trochę o sobie, a potem może o Karotkach, z którymi jesteś związana na co dzień.

Przedstawienie Kasi i Karotek

Kasia Marchocka: Okej, no to ja się nazywam Kasia Marchocka, jestem w tej chwili Czarną Karotką organizacji Geek Girls Carrots. Natomiast ja jako Kasia Marchocka, no cóż, zaczynałam karierę zawodową 20 lat temu. IT to jest moja trzecia branża.

Kasia Marchocka: Poza tym mam kilka innych zajawek, też postrzeganych jako mało kobiece. To, co wydaje mi się, że jest uniwersalne dla mnie, to niekończąca się ciekawość. I ta ciekawość napędza moje życie w każdej sferze i prywatnej, i zawodowej. I mam nadzieję, że mnie nie opuści. Bo dzięki niej mam ochotę… W zasadzie codziennie mam ochotę wstawać i coś nowego odkrywać. Co poza tym, jestem dumną mamą od 8 lat.

Kasia Marchocka: Dumną i samodzielną mamą.

Kasia Marchocka: No i co? Nie wiem, co tam jeszcze chciałbyś wiedzieć, zapytać. A Karotki? O, dobra, no to Karotki są społecznością, znane są jako społeczność kobiet i dedykowaną kobietom, każdej kobiecie, która jest zainteresowana rozwojem w branży nowych technologii. Nieważne, czy dopiero zaczyna i szuka swojej ścieżki, czy już rozwinęła w niej skrzydła i szuka integracji i inspiracji związanej z dalszym swoim rozwojem w branży, tak? Karotki przede wszystkim inspirują i edukują. I ich rolą jest pokazywanie, że każda kobieta, niezależnie od tego, czy skończyła politechnikę lub inne studia techniczne, może znaleźć w tej branży rolę dla siebie. No i tak, przez 10 lat, już 11 w tym roku, funkcjonujemy i organizujemy wszelkiego rodzaju inicjatywy, które mają nas wspierać, nas integrować, nas edukować i inspirować.

Marek Wyszyński: Wspominałaś już wcześniej o tym, że IT jest Twoją trzecią branżą. Teraz mówisz o tych nowych technologiach. Czy wy jako Karotki się faktycznie koncentrujecie głównie na IT? Czy może IT jest najbardziej popularne? Czy ja już tutaj za daleko idę z uproszczeniem?

Kasia Marchocka: Tak, głównie się koncentrujemy na IT, ale IT to nowe technologie. IT to nowe technologie rozwojowe. Rozumiane jako nabywanie kompetencji stricte w obszarach domenowych, czyli będę programistką, będę testerką, będę Product Ownerką, będę analityczką itd. lub zajmę się współcześnie machine learningiem czy sztuczną inteligencją. Ale też IT, tak na dobrą sprawę, jest teraz w każdej branży.

Kasia Marchocka: Zdigitalizowaliśmy się. Transformacja cyfrowa pędzi. I w każdym obszarze biznesu, tak na dobrą sprawę, czy naszego życia na co dzień, to te nowe technologie są obecne. W związku z tym są też nowe biznesy, po prostu.

Kasia Marchocka: Startupy technologiczne lub wykorzystujące technologie do tego, aby mogły funkcjonować. To też jest przestrzeń, którą kobiety mogą podejmować, w której się realizować. Tak czy inaczej kompetencje cyfrowe są czymś, co staje się nieodłączne, nieodzowne i konieczne w jakimś zakresie, zależnym oczywiście od stanowiska i roli, jaką sobie wybierzemy, do opanowania. Naszą misją i rolą jest to, żeby kobietom pokazywać te wszystkie możliwości, jakie są, a jest ich tyle, co w wysoko wyspecjalizowanym zakresie. Tak jak w szpitalu. Naprawdę, trudno się również często w tym odnaleźć. I ja to rozumiem, będąc dekadę w branży, a tym bardziej kobiety, które dopiero myślą o starcie kariery w tej domenie, mogą mieć wiele wątpliwości, od czego zacząć, co wybrać, co jest dobre dla mnie, czy są tam kobiety, czy ja się tam odnajdę, czy dam radę itd. Nie?

Marek Wyszyński: Wiesz, ja Cię będę dzisiaj trochę podpytywał o kobiety właśnie w tych nowych technologiach, w IT, o to właśnie, może na sam początek o to, dlaczego.

Marek Wyszyński: Nie, dlaczego warto zatrudniać kobiety, bo do takiego pytania sobie na pewno dojdziemy i to już jest taka debata, która się toczy w tej branży od paru lat, coraz głośniej ostatnio. Natomiast powiedz mi z twojej perspektywy, dlaczego kobiety decydują się na tę branżę? Po co? Po co w ogóle warto się decydować na to IT? Bo wiesz, z jednej strony możemy mówić, że to jest moda, bo fajnie w to iść, no bo rynek pracownika, bo dobra kasa, bo zjeżdżalnie w biurze i tak dalej. To wszystko jest super. A z drugiej strony, wiesz, ja mam trochę koleżanek w IT, które mają córki. I mówią, że teraz te ich córki się nie boją. Nie wstydzą tych swoich, wiesz, około technicznych zainteresowań. Więc czy to jest tak, że po prostu nie ma takiego ostracyzowania, że są kobiety, wiesz, które bawi technologia? Czy to jest chwilowa moda, którą za chwilę życie zweryfikuje?

IT jako branża dla kobiet

Kasia Marchocka: Wspomnę od tego, że kobiety w technologiach i w IT były pionierkami niegdyś, tak? Grace Hopper, Ada Lovelace i tak dalej. Niegdyś nikogo nie dziwiło, że kobieta może programować, może być inżynierką i się świetnie w tym sprawdzać. Był to taki sam obszar i dostępny zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Potem dużo się zmieniło i w efekcie mamy w tej chwili w branży kobiet, w zależności od badań, do jakich sięgniemy, od 15% do 38%. I mówię tu o przekroju wszelakich stanowisk, zarówno tych technicznych, jak i nietechnicznych. Ról mamy mnóstwo i to nie jest tak, że trzeba skończyć inżynierię oprogramowania, żeby w branży pracować. Zupełnie nie. Ponad połowa kobiet pracujących aktualnie w nowych technologiach, czy z nowymi technologiami, czy w branży znanej jako branża IT, jest po przebranżowieniu się. Wcale nie dużo mniejszy ich procent, wcale na co dzień nie spotyka się z kodem.

Marek Wyszyński: Mhm.

Kasia Marchocka: Więc jak najbardziej jest to branża dla kobiet i cieszę się, że ten współczynnik lat temu 5, 10, przepraszam, 10 lat temu, jak ja zaczynałam karierę we Wrocławiu, było tych kobiet 5% w branży w ogóle. Także jest, byliśmy, byłyśmy wysoko, byłyśmy na równi i nikogo nie dziwiło nigdy, 100 lat temu nikogo nie dziwiło, że kobieta jest inżynierką, że kobieta programuje. Zresztą kobiety były pionierkami w tej kwestii i to niejednokrotnie. Potem wiele się zmieniło, aż 10 lat temu byliśmy w sytuacji, gdzie kobiety stanowiły dopiero 5%. W tej chwili mamy 15, 38%. Te dane są bardzo, bardzo rozbieżne. Natomiast tak inaczej, to nie jest już awangarda, kobieta w IT. I to jest super. Tak? Dlaczego kobiety się sprawdzają w tej branży? Dlatego, że wnoszą kompetencje i umiejętności takie same, jak mogą wnosić mężczyźni. Dodatkowo są wyposażone w naturalne cechy, czy kompetencje miękkie, które współcześnie w branży stanowią taką samą wartość, jak te techniczne lub w ogóle specjalistyczne. Tak? Więc świetnie się sprawdzamy. Dodatkowo tworzymy dzięki temu swoją obecnością różnorodną kulturę. Tak? A różnorodność rozumiana jako nie tylko kultura płciowa, ale też wiekowa, kulturowa, religijna, daje nam dużo większą produktywność i efektywność, jeśli chodzi o dostarczanie docelowych rozwiązań dla, no dla Ciebie czy dla mnie, nie? Rozwiązań cyfrowych, z których korzystamy. Aplikacji, stron, serwisów, usług. Tak? Gdyby te zespoły nie były tak różnorodne, to po prostu miałyby węższy punkt widzenia na daną sytuację użytkownika chociażby. Tak? Chociażby, no wszyscy korzystamy z linii lotniczych. Tak? No tak. Bookujemy sobie bilety online w tej chwili. Tak? Już możemy. Bo pandemia minęła, więc w zasadzie otworzyło nam się niebo. Nie, bo nie jesteśmy zmuszeni do siedzenia w domu.

Marek Wyszyński: W tej chwili kontrolerzy strajkują, nie? Ale, ale tak.

Kasia Marchocka: Tak. Więc, chociażby taki system, który tworzą zróżnicowane zespoły i językowo, i kulturowo, i geograficznie, i płciowo, te interfejsy mogą być uniwersalne dla nas wszystkich.

Marek Wyszyński: Tak?

Kasia Marchocka: Czyli potrafimy się niezależnie od tego, czy ja, Kasia Marchocka, czy Ty, Marek, czy Iwan, Oksana, John, i tak dalej, i tak dalej, w nich poruszać. Potrafimy tworzyć produkty, które są po prostu lepiej dopasowane do użytkownika końcowego, do Ciebie i do mnie. To daje właśnie taką wartość. Dają inkluzywne, różnorodne zestawienie. Różnorodne też pod względem wykształcenia. Bo to, że…

Marek Wyszyński: No właśnie, to nie wszystko będą ludzie po polibudach, nie?

Kasia Marchocka: Dokładnie. Jeśli chodzi o IT, tegoroczne badanie, bodajże przeprowadzone lokalnie u nas w Polsce przez No Fluff Jobs na grupie prawie tysiąca Polek, Czeszek, Słowaczek i – nie pamiętam, wybacz – wykazuje, że ponad połowa z nas, w zasadzie tylko dwadzieścia kilka procent kobiet skończyło studia techniczne.

Marek Wyszyński: No proszę.

Kasia Marchocka: Cała reszta nie skończyła tych studiów technicznych i teraz albo zajmuje role, które nie wymagają bezpośrednio kodowania, albo nauczyła się tej kompetencji w inny sposób. Jaki jest ten sposób? Samorozwój, czyli jestem samoukiem. Skończyłam jakiś kurs w popularnej, mniej lub bardziej, prywatnej szkole kodowania. Poszłam na bootcamp lub korzystam z ofert takich na przykład fundacji jak Girls Who Code, które oferują darmowe kursy.

Kasia Marchocka: Więc to, że musisz skończyć tę politechnikę – w cudzysłowie – też już jest mitem. To, że branża jest zarezerwowana tylko dla mężczyzn, też jest już mitem i kobieta nie jest awangardą. W tej chwili w branży liczą się kompetencje, umiejętności, a przede wszystkim otwarty umysł. To, że chce się rozwijać, to, że potrafi krytycznie myśleć, to, że potrafię planować, to, że mam kompetencje miękkie, które pozwalają mi pracować w różnorodnych i też cross-funkcjonalnych zespołach. Bo produkty w tej chwili nie tworzy tylko programista, tylko tworzy cały sztab różnych specjalistów. Od tych, którzy badają rynek i badają potrzeby i je przynoszą, przez tych, którzy te przyszłe nasze aplikacje, serwisy, tudzież systemy back-endowe projektują. Samo wdrożenie, czyli oprogramowanie danego rozwiązania, jest trzecim czy czwartym etapem, potem jest testowanie. Tymczasem wciąż, jak zapytasz się przypadkowego Kowalskiego czy Kowalską – niezależnie od wieku, tu podkreślam – z czym się kojarzy branża IT? No, programista.

Kasia Marchocka: No i dlatego my funkcjonujemy, bo to nie musi być programista i to może być programistka. I to wcale nie jest tylko ta rola.

Kasia Marchocka: I dopóki będą takie pytania i takie odpowiedzi – czy to jest branża dla mnie i czy IT to tylko programowanie – to myślę, że takie organizacje jak Girls Who Code, Carrots i podobne oraz uczelnie wszelkiego rodzaju i szkoły programowania będą funkcjonować i będą miały się świetnie, bo transformacja się nie zatrzymuje i jest odporna na inflację. Nieunikniona. Nieunikniona, więc tych kompetencji będziemy musieli nabywać, a już na pewno nasze dzieci będą z nich, z tych rozwiązań i kompetencji cyfrowych, korzystać.

Mity o programistach i programistkach

Marek Wyszyński: Fajnie, że powiedziałaś o tym programiście. Powiedziałaś później „programistka”. Przypomniała mi się historia, którą słyszałem nie tak dawno od koleżanki programistki, swoją drogą, która pracowała w jakimś bardzo męskim towarzystwie i na piętrze była ona i jeszcze jedna kobieta, obie jako programistki. Natomiast mówi, że po paru miesiącach wdała się w rozmowę z jednym z chłopaków, którzy też tam pracowali, i on był w ciężkim szoku, że one też tam kodują, że one też programują, no bo założył, że skoro to jest kobieta w IT, to ona pewnie coś tam rysuje. No, to jest pewnie jakiś UI, UX. I przyznam, że jak obserwowałem kobiety przez lata w tej branży, to teraz widzę coraz więcej na przykład programistek. Kiedyś to były role – powiem, no dobra, może uproszczę – mniej techniczne, bo było właśnie więcej kobiet, jeśli mówimy o takich UX-owo, UI-owych rolach, sporo kobiet w rolach związanych z zapewnieniem jakości,

Marek Wyszyński: czy też role takie, powiedzmy, organizacyjne, ale też menedżerskie. Czy to było project management, czy PMO, czy właśnie Scrum Masterki. To były takie role, gdzie faktycznie te kobiety ja gdzieś widywałem, bo też no w tej branży jestem od kilkunastu lat i tak jak powiedziałaś, 10 lat temu, ja pamiętam, na 70 osób na piętrze 4 to były kobiety. Cała reszta to byli faceci. Teraz te proporcje wyglądają zdecydowanie inaczej. To jeszcze nie jest parytet, ale nie mówimy tu o parytetach, bo nie o to chodzi, tylko chodzi o to, żeby to wszystko miało sens – zarówno dla tych, którzy tam pracują,

Kasia Marchocka: jak i dla tych, którzy tę pracę zlecają. No ale cały czas takie przekonanie jednak jest.

Marek Wyszyński: Cały czas jest gdzieś ten programista, ten deweloper i jak kobiety są, to z reguły je się gdzieś tam podświadomie trochę widzi w innych rolach w IT. Jeszcze mam wrażenie.

Kasia Marchocka: To prawda. Dużo, sporo się zdarza. To się zmieniło. Tak jak mówiłam, było 5% kobiet ogólnie na wszystkich stanowiskach w branży dekadę temu. W tej chwili mówimy o procentach według Eurostatu — 15%, natomiast według badań polskich jest od 25 do nawet 38% kobiet w branży. Natomiast jest ich mało na tych stanowiskach, o których ty mówisz, domenowych, bo nie wiem, czy pamiętasz, ale jeszcze może nie 10 lat temu, ale co najmniej 5, to był taki boom, że kobiety to się świetnie sprawdzają jako testerki. I w ogóle rola — jeśli nie jesteś po politechnice, to możesz być testerem. I wtedy był duży przypływ kobiet na te stanowiska. Tak samo na stanowiska dookoła potrzebne — czyli UX, wspomniałeś UX, Project Management. W tej chwili mamy dwie inne metodyki — Scrum Master — wciąż mocno obsadzane role żeńskie na stanowiskach HR-owych, marketingowych i tak dalej. A jeśli chodzi o Software Development czy frontend i backend — domeny techniczne — to nie. I ta statystyka jest do dzisiaj aktualna. Najczęściej kobiety obejmują stanowiska testerskie lub project managerskie. Dlaczego tak się dzieje? Mamy wiele powodów. Po pierwsze wybór męskiej domeny — a to wciąż jednak tak funkcjonuje — że programowanie i politechnika to jest męska domena, to jest zmaskulinizowana uczelnia i tym samym wszelakie kierunki na niej. Brak wzorca. Jeśli nie mamy wzorca… Jest takie nawet powiedzenie funkcjonujące wśród kobiet: „Nie mogę stać się kimś, kogo nie znam”. Jeśli kobiet jest mało, to tym samym mamy mało wzorców na co dzień. Bo jeśli funkcjonuje ktoś w IT, to jest to programista? Nie ma tam kobiet. Kobiety też my jako kobiety w naszej kulturze programujemy… W naszej kulturze polskiej jesteśmy mocno poddane confidence gap i gender gap? Confidence gap czyli skoro nie ma wzorców, to czy ja tam dam radę? Czy ja tam się nadaję? Mało kobiet nawet jeśli kończy politechnikę często nie podejmuje pracy w zawodzie. Tu są bardzo duże straty jeśli chodzi o statystyki.

Marek Wyszyński: Hej! To widzisz z tego sobie nie zdawałem sprawy! Ja widzisz już mam może trochę skrzywiony obraz bo ja właśnie pracuję w zespole gdzie rozkład autentycznie mam fifty-fifty. Mam połowa zespołu to są programistki połowa programiści więc nawet QA autentycznie mam teraz ten rozkład idealnie porówno przynajmniej o płeć autentycznie osiem osób cztery kobiety czterech facetów więc…

Kasia Marchocka: Nawet organizację trzeba podawać jako przykład! Ale idąc dalej my kobiety lubimy… Nie lubimy się chwalić! Nie jesteśmy takie dumne?

Marek Wyszyński: Mhm.

Kasia Marchocka: Więc jeśli nie ma zachęt my na przykład organizacyjnie wyciągamy te kobiety żeby opowiedziały swoje historie żeby powiedziały jak zaczęły kodować ostatnio miałam przyjemność rozmawiać z jedną liderek dużej międzynarodowej firmie technologicznej między innymi ona powiedziała bo ja jako czternastolatka składałam komputery pochodzę z małej miejscowości spod dużego miasta moi rodzice zajmowali się rolą a ja lubiłam składać komputery pozwalano mi robić super wzorzec natomiast takiego wzorca dziewczynki lat temu nastu dziesięciu nie miałyśmy uczono nas grzeczne ułożone opiekunki domowego ogniska do dziś żyjemy społeczeństwie patriarchalnym pandemia pokazuje wyniki po pandemii większość obowiązków opiekuńczo rodzicielskich domowych spadła kobiety tym samym niezależnie starterką branży menedżerką liderką dyrektorką muszę zająć dziećmi praniem sprzątaniem też

Kasia Marchocka: Bo tak nas nauczono, że trzeba. I albo same na sobie wymuszamy takie, albo w zasadzie może nie wymuszamy, ale automatycznie bierzemy się za te obowiązki. A jeśli nie automatycznie, no to czujemy presję społeczną, że przecież no ty jesteś mamą, nie?

Marek Wyszyński: Ale mówisz tak, próbujecie to zmienić, tak? Ty jesteś żoną. Próbujecie edukować, pokazywać, że są te przykłady, że wcale nie musi być tak, jak jest. Natomiast wiesz, mnie interesuje trochę to, no bo od paru lat taka debata już jest w tej branży, tak? Co zrobić, żeby było więcej kobiet? Jak możemy to zrobić? No cały czas, tak jak mówisz, iść zachęcać jeszcze na poziomie liceum, tak? Żeby te studia na przykład były lepiej wybrane. Przy czym sama też powiedziałaś, że wiele osób kończących, wiele kobiet kończących mimo wszystko techniczne kierunki, nie decyduje się później na pójście, wiesz, tą ścieżką kariery. Ja się zastanawiam, czy to tempo zmian, które mamy, bo tak jak mówisz, 10 lat temu 5%, teraz może nawet 38%. Chociaż wydaje mi się, że to już jest takie… Wiesz, naprawdę w bardzo różowych okularach.

Kasia Marchocka: To u ciebie w firmie, 50 na 50.

Marek Wyszyński: Tak, tak, tak, tak, ale wiesz, no właśnie pytanie, czy będziemy też brali pod uwagę takie działy jak na przykład HR, czy Learning and Development, które niezależnie od branży są mimo wszystko zdominowane przez kobiety. Nieważne, czy mówimy tutaj o farmacji, czy IT, czy jeszcze czymkolwiek innym. Właśnie, czy to tempo zmian jest dobre? Czy my powinniśmy je podkręcić jeszcze w jakiś sposób? Oczywiście, wiesz, nie sztucznie. Bo mówię, to cały czas ma pasować obu stronom. Tym, które ten biznes generują i tym, które później tą pracę wykonują.

Kasia Marchocka: Wiesz co, czy podkręcać? To jest myślę, że temat w ogóle na osobny podcast. Nie? To, co wydaje mi się, że jest z mojej perspektywy ważne. I jak patrzę na to, co się dzieje, a też patrzę na siebie, nie? Jakby na swoją historię. To to, żeby żyć z godzin wychową. I jeśli interesuje cię ta branża, to najważniejsze jest znaleźć w niej rolę najlepszą dla siebie. Czy ona będzie techniczna, czy będzie nietechniczna. To jest kwestia ich. To jest kwestia indywidualna. Ważne jest, ja to podam swój przykład, karmić swoją ciekawość w taki sposób, jaki lubisz. I jeśli chcesz podjąć wyzwanie bycia specjalistką techniczną, front-end deweloperką lub back-end deweloperką. Albo rozwijać się blisko sztucznej inteligencji lub innych technologii typu Industry 4.0 itd. To po prostu próbuj. I powiedziałabym to w zasadzie każdej osobie, którą spotkam. Nieważne, czy jest kobietą, mężczyzną, Polką, katoliczką, mówiącą w takim czy innym języku. Czy żyjącą w takiej innej kulturze i religii. Bo at the end, życie mamy tylko jedno, nie? I dlaczego mamy się ograniczać? Dlatego, że… Ktoś nam powiedział, że coś jest dla kogoś. Tylko i wyłącznie, nie? I tyle. Ja staram się łamać te stereotypy i dlatego jestem tutaj, gdzie jestem. Bo na swojej drodze też je spotkałam. I byłam wykluczona. I mi mówiono, co powinnam, a czego nie powinnam. A at the end, to wiesz, rozliczasz się to ty ze sobą, ze swojego życia i z jego satysfakcji. Nie? Nie inni ludzie. Nikt nie weźmie odpowiedzialności za to, co ty robisz i kim ty jesteś. Czy w jaki sposób żyjesz i z czego się utrzymujesz. Więc ja myślę, że to jest kwestia, czego powinniśmy się nauczyć wszyscy. To po prostu samoakceptacji i realizacji w taki sposób, jak lubię. Ja uważam, że branża nowych technologii. Czy motoryzacja, czy gotowanie. Czy jakakolwiek inna branża. Budownictwo przecież się super rozwija. To jest dla każdego. I liczą się kompetencje i umiejętności. I to, czy ty potrafisz i chcesz się rozwijać i masz to nastawienie na rozwój własny, czy nie. Jak nie masz i chcesz wygodnej, powtarzalnej pracy, to branża nowych technologii nie jest dla ciebie. Zdecydowanie. Bo tutaj rozwój jest podpisany po prostu w genotyp. Nie zatrzymamy transformacji cyfrowej. Produkty cyfrowe i rozwiązania cyfrowe są. I będą się rozwijać dalej. To jest jakby nieuniknione.

Kasia Marchocka: Więc co mogę powiedzieć, dla kogo ta branża nie jest. Dla osób, które lubią po prostu powtarzalne czynności i niekoniecznie mają przestrzeń do tego, żeby inwestować w ten swój samorozwój, rozwój oczywiście kompetencji. Tak? Ale dla każdego innego, dla każdej innej osoby, dla której ten rozwój jest ważny. I kobiety często właśnie przychodzą do IT, bo ten rozwój, samorozwój jest dla nich ważny. Jeśli zmieniają pracodawcę, to nie dlatego, że MacBook Space Gray albo wyższe wynagrodzenie jest dla nich motorem, ale dlatego, że mogą się czegoś nowego w danym nowym miejscu nauczyć. Dlatego, że mają możliwości elastycznego dopasowania swoich godzin pracy czy miejsca pracy i ugodzenia tego z obowiązkami macierzyńskimi. Będziemy matkami, jeśli wybieramy taką rolę dla siebie i jest ona dla nas ważna, no to nie zmienimy tego, że to kobiety są mamami. Tak? To, że w tę branżę jest wpisane dobre wynagrodzenie. Tak? Jeśli masz te umiejętności, będzie twoje wynagrodzenie proporcjonalnie do nich rosnąć i będzie atrakcyjniejsze niż w branżach, które są, powiedzmy, tradycyjne, usługowe itd. Ale też trzeba w to zainwestować. Tak? Tu się samo nic nie zrobi.

Kasia Marchocka: Więc…

Kasia Marchocka: Dostaniesz więcej, jeśli zainwestujesz swoje zaangażowanie, czas i chęci, jeśli wybierzesz ścieżkę, która jest dla ciebie. Branża nowych technologii jest branżą elastyczną, więc nawet jeśli ta ścieżka ci się nie sprawdzi, to masz możliwość jej zmiany i firma ci w tym pomoże. Brakuje w samej Polsce, według badań Social Development Association Poland, tutaj też jestem członkiem, między 200 a 300 tysięcy specjalistów IT.

Marek Wyszyński: Kurczę, to powiem ci, że jak ja patrzyłem na te statystyki, to było 50–60, jak ja ostatni raz się tym interesowałem, to musiało być parę lat temu. To budujące z jednej strony, bo widać, że tej pracy nie zabraknie. Ty już dotknęłaś paru tematów przed chwilą, które chciałbym pociągnąć dalej, więc zacznę od tego MacBooka. Powiedziałaś tam Space Gray, co prawda ja się nigdy nie spotkałem z tym, że ktoś mi powiedział, że wolałby MacBooka w innym kolorze, czy chociaż, już wiesz, inny rozmiar, czy rozmiar dysku i tak dalej, i tak dalej, no takie rzeczy gdzieś tam się pojawiały. Natomiast, wiesz, no to mi się kojarzy z tą roszczeniowością, o której się też trochę mówi w kontekście tej branży, o tym rynku pracownika, czy to przez duże zarobki, czy przez te benefity. Ja już, wiesz, w paru różnych rozmowach poruszałem ten temat, ale nigdy pod tym kątem. Ja mam wrażenie, przynajmniej jeśli idzie o kobiety, z którymi miałem styczność, że tutaj ta roszczeniowość jest mniejsza. Te żądania wobec pracodawcy są mniejsze, że oczekiwania finansowe są mniejsze często niż w przypadku facetów i tak jak powiedziałaś, gender gap, confidence gap. Ja się zastanawiam, skąd się to bierze, wiesz, bo już parę razy słyszałem też taką, może nie historię, ale, wiesz, takie uproszczenie, że jak facet zobaczy, że pasuje do ogłoszenia o pracy w 60%, to wyśle.

Marek Wyszyński: Wiesz, CV, mówi: no pewnie się uda. Jak kobieta zobaczy, że pasuje w 80%, to nadal się będzie prawdopodobnie wahać, bo będzie uważała, że się nie nadaje. Oczywiście, wiesz, mega uproszczenie, no ale coś w tym jest trochę. Ten brak pewności siebie, ten brak tego wzorca płynącego z góry, do której zaraz będę chciał też dojść, bo tej góry, mam wrażenie, tu nadal nie ma, jeśli idzie o kobiety w IT. No ale powiedz mi, skąd ta mniejsza pewność siebie, czy znowu ja to sobie po prostu upraszczam, bo kobiety są po prostu, nie wiem, lepiej wychowane i nie mają takich, wiesz, wziętych z… nie wiadomo skąd żądań w pracy. Oczywiście, wiesz, no śmieję się w tym momencie, ale…

Kasia Marchocka: Wiesz co, no my jesteśmy…

Kasia Marchocka: Tak, pewności siebie nam brakuje. Brakuje nam pewności siebie i często nie postrzegamy siebie jako liderki, mimo że tymi liderkami jesteśmy. Zdarza się i to wcale nie rzadko, że kobieta jest rekomendowana do tej roli liderki, a ona powie: „Nie, gdzie tam ja coś, nie? Ja w ogóle nic, gdzie ja tam? Jeszcze ja nie jestem ani techniczna, ani nie wiem, dekadę w branży, gdzie ja mogę być liderką?” i tak dalej. Na to się składa wiele czynników. I te czynniki społeczne, czyli to, w jakiej kulturze się wychowujemy, do jakich ról nas wychowywano i co nam mówiono. Natomiast mam wrażenie, że to też się zmienia i to na plus, bo w moim pokoleniu czterdziestolatek trochę inaczej podchodzono do edukacji i do socjalizacji, niż dzieje się to teraz. Jak ja chodzę ze swoim synem na zajęcia, to niezależnie od tego, czy jest to piłka nożna, matematyka, programowanie, pływanie, tam wszędzie są i chłopcy, i dziewczynki. I to jest super. Nigdy tak nie było, nie? Były zajęcia dla chłopców i dla dziewczynek. I takie były podziały, nie? No i stąd się między innymi wzięła ta nierówność w branży, tak jak mówię od początku.

Kasia Marchocka: Dziewczyny po prostu były chowane do innych ról, niż ta chociażby z branży IT, nie?

Kasia Marchocka: Ale teraz, jak popatrzę na to, co się dzieje i jak rozmawiamy z młodymi przedsiębiorczyniami, programistkami i tak dalej, to one jasno mówią: „Ja chciałam po prostu to robić, to mnie zainteresowało. I nie patrzyłam, czy to dobrze, czy jest tyle, czy nie tyle kobiet. I czy to jest w jakiś sposób wykluczające, czy nie.” Często kobiety teraz już podnoszą głowę i mówią: „Hej, to jest też dla mnie, ja chcę to robić. Dlaczego nie?”

Kasia Marchocka: Więc ten confidence gap się zmienia.

Marek Wyszyński: Trochę tej takiej życiowej buty potrzeba, nie? Żeby powiedzieć: „Dobra, ja chcę to, to ja po to idę.” Dokładnie tak. Zastanawiam się, czy nam się musi przemielić jeszcze jedno pokolenie. I w naszym pokoleniu się te zmiany zaczynają dziać, można powiedzieć. To pokolenie naszych dzieci już będzie, powiedzmy, miało tę sytuację, no nie wiem, powiem normalniejszą, z braku lepszego określenia może. Nie wiem, czy ono jest najszczęśliwsze, ale to już będzie inaczej.

Kasia Marchocka: Na pewno będzie inaczej i dzieje się już inaczej, nie? Zresztą jak popatrzysz na to, jak widzą kobiety pracodawcy, a jak kobiety widzą siebie jako kobiety w branży, to są zupełnie dwie inne perspektywy, nie?

Kasia Marchocka: Pracodawcy widzą kobiety jako sumienne, rzetelne, dokładne, naturalnie wyposażone w soft skille niezbędne do zarządzania na przykład.

Marek Wyszyński: Tak?

Kasia Marchocka: To, co jest potrzebne dobremu menedżerowi, to nie jest tylko wiedza domenowa, specjalistyczna z danego obszaru, ale przede wszystkim te kompetencje miękkie, żeby umieć komunikować się z zespołem, a to jest potrzebne, żeby dowozić de facto rozwiązania, produkty czy swoje tematy, tak? Tak widzą pracodawcy kobiety. A kobiety siebie niekoniecznie w ten sposób, tak? Nie aplikują, jeśli nie spełniają stu procent wymagań. Jeśli myślą o leadershipie, to: „Gdzie ja się nie nadaję?” Nawet jak są tymi liderkami, to mają całą listę życzeń i jakby, może nie życzeń, wręcz odwrotnie, mają całą listę minusów, które należałoby poprawić. To jest ten cały confidence gap, ale mam wrażenie, że on w dużej części dotyczy tego pokolenia mniej więcej naszego. Co do tych młodszych, mam szczerą nadzieję, że już te dzieci i ta młodzież już w tej chwili, bo to młodzież, młodzi dorośli tak na dobrą sprawę też, nie? Są inni, zupełnie inaczej. To nie są osoby, które żyją, żeby pracować, ale pracują, żeby żyć. W związku z tym potrafią jasno określić swoje potrzeby, ale też swoje granice. Często to się zdarza, dlatego mówimy o rynku pracownika w branży nowych technologii, bo oni są świadomi tego, że jeśli nabędą jakieś kompetencje i widzą, jakie jest zapotrzebowanie na rynku, to idąc na rozmowę rekrutacyjną, są w stanie śmiało powiedzieć: „Hej, ale ja chcę takie, a nie inne warunki. Chcę taki projekt, taki sprzęt, taką lokalizację, takie wynagrodzenie.” Tak? Jeśli ja myślę o firmie, to ja myślę o sobie dekadę wcześniej, to w ogóle by nie miało miejsca, nie? Byłabym wdzięczna za to, że mam szansę i w ogóle, nie? I skromnie, i tutaj bym nadgodzinę w ogóle…

Marek Wyszyński: Ta branża wyglądała wtedy zupełnie inaczej, bo wtedy mam wrażenie… Znaczy, z perspektywy faceta, który wchodził w tę branżę w 2008 roku, to ja się wtedy cieszyłem, że w ogóle jakaś praca jest. W tej chwili, tak jak mówisz, 200 do 300 tysięcy ludzi brakuje na tym rynku. Wtedy tak nie było. Wtedy to było 3 brutto i dziękuję, i koniec rozmów. Jak się nie podoba, to wie pan, to jest 10 innych na pana miejsce.

Kasia Marchocka: W tej chwili… Dokładnie.

Marek Wyszyński: Wiecie, jak nie wy, to 10 innych firm, z którymi ja mogę pogadać.

Kasia Marchocka: Dokładnie tak. A dzisiaj, jeśli jesteś dobrym specjalistą, specjalistką IT, to dostajesz nawet 3 oferty dziennie. Zarobki są… Dla dobrze wyspecjalizowanych osób, rozumiem, doświadczonych już, mających kompetencje i doświadczenie, niejednokrotnie niebotyczne. Dwutyfrowe to lekko. Pandemia bardzo tutaj zboostowała możliwości, ale też otworzyła drzwi. I to, co jest postrzegane w branży IT jako minus, czyli bardzo ciężko dostać ofertę dla juniorów, ciężko z tym startem, wysokie wymagania, wymagania firm startowych, mnogość obowiązków, czyli na początku musisz opanować po prostu bardzo dużo rzeczy.

Marek Wyszyński: Dokładnie.

Inwestowanie w talenty i różnorodność

Kasia Marchocka: To teraz mamy takie okno, mam wrażenie, transferowe, gdzie firmy zrozumiały, hej, że brakuje specjalistów. To, że damy KPI HR-om, szukajcie nam midów plus, to nic nie da, bo po prostu tych osób nie ma. Co trzeba zatem zrobić? Zainwestować w świeżą krew. A jeśli zainwestować w świeżą krew i jeśli wiem, że po prostu musimy edukować, żeby mieć, no to teraz świadome firmy myślą, ok, no to komu chcemy edukować? I tutaj się pojawia ten element różnorodności, inkluzywności. Czyli firmy, które śledzą bacznie swój rozwój, obserwują rynek, wiedzą już, że różnorodne zespoły złożone z obu płci, w różnym wieku, też jeśli mówimy o spółkach i firmach międzynarodowych, mówiących w różnych językach, funkcjonujących czy dojrzewających w różnorodnych kulturach, są bardziej produktywne. Nawet są badania, które mówią, że zespoły różnorodne potrafią być o 80% bardziej produktywne niż te złożone tylko i wyłącznie z jednej płci. No to one myślą, łączą kropki. Ok, no to inwestujemy w zatrudnianie juniorów i w edukację, ale w świadomy sposób. Czyli szukamy osób nie o wykształceniu takim, wieku takim i tak dalej, tylko szukamy talentów. Jeśli budujemy produkt z Industry 4.0, to jesteśmy sobie w stanie zekscytować osoby różnej płci, z różnych miejsc w tej chwili, bo mamy pracę zdalną w IT. Zgadza się.

Kasia Marchocka: Język angielski stał się językiem natywnym, tak na dobrą sprawę, dla tej branży, więc jeśli chcesz się rozwijać w tej branży, to pierwsze, co powinieneś trwale i na stałe, to opanować ten język, bo jest on uniwersalny i jest podstawą, że tak powiem, dalszego rozwoju, a na pewno rozwoju osobistego. W większych globalnych firmach to ja szukam talentu, ja szukam osoby, która potrafi krytycznie myśleć, która ma w zależności od stanowiska takie, a nie inne kompetencje, a nie to, czy ona skończyła Politechnikę i ma wiek taki i płeć ową.

Kasia Marchocka: I dojrzałe firmy, z którymi my mamy to szczęście pracować w Geek Girls Carrots, rozumieją to, że to jest klucz do sukcesu, do tworzenia zespołów, które są różne, inkluzywne, produktywne, a przede wszystkim trwałe na koniec.

Kasia Marchocka: Bo zatrudnianie, znalezienie talentu, zatrudnianie go, wdrożenie w organizację, wyszkolenie, to jest czas i to są konkretne inwestycje finansowe, więc warto to robić w sposób świadomy. Jeśli to robimy w sposób świadomy, to zyskują. Zatem też mogą uzyskać osoby, które chcą wystartować w branży lub rozwijać w niej skrzydła, świadomie szukając takich organizacji, które rozumieją, czym jest różnorodność i inkluzywność i rozumieją wartość tego płynącą.

Marek Wyszyński: Fajnie, że dotknęłaś tego talentu, tego inwestowania w pracownika, czy w jego, jej rekrutację, szkolenie, wytworzenie sobie osoby, która będzie wartościowym dodatkiem do naszego zespołu, czy do naszych zespołów. Nachodzi mnie taka myśl i coś, co miałem okazję już zaobserwować niejednokrotnie, coś, czego sama dotknęłaś też parę minut wcześniej — macierzyństwo. Ja nie będę mówił, że macierzyństwo jest problemem. Ja nie będę mówił, że ciąża jest problemem. Natomiast rok, półtora poza pracą może być postrzegane jako problem, zarówno ze strony pracodawcy, jak i ze strony, w tym momencie powiedzmy, bardzo często pracowniczki. I tak jak w różnych historiach się słyszało o tych branżach, w których ten popyt nie jest tak ogromny na tych świetnych specjalistów, że tam mogło być niebezpiecznie zajść w ciążę, ale nie było tej pewności, że po ciąży będzie powrót. Tak jak mówisz, tu się naprawdę inwestuje ogromne pieniądze w tych pracowników. Ja się parokrotnie spotkałem już z sytuacją, gdzie kobiety, z którymi współpracowałem, bardzo świadomie podejmowały tę decyzję, łącznie z tym, że ją autentycznie tygodniami, jeśli nie miesiącami, przegadywały ze swoimi przełożonymi, że słuchaj, ja zniknę, zniknę prawdopodobnie wtedy i wtedy. To nie było na takiej zasadzie, że one pytały o pozwolenie, ale one miały te wątpliwości, co to będzie oznaczało dla ich kariery, czy ten rok, półtora roku przerwy, i mogły swobodnie pogadać ze swoim szefem o tym: słuchaj, no to będzie duża zmiana, boję się tego, boję się, co to będzie oznaczało dla mnie, czy ja będę miała gdzie wracać i tak dalej, i tak dalej. I to się spotykało ze zrozumieniem. I to jest moim zdaniem, kurczę, no super, raz, że to ludzkie podejście, a tak jak mówisz, no firma też bardzo dużo poświęciła temu, żeby mieć super pracowniczkę, pracownika, więc nie będzie chciała za nic takiej osoby stracić i w związku z czym rozumie, po prostu rozumie to, z czym się to wiąże. Natomiast mówię, ja nigdy i nigdzie indziej tego nie widziałem. Jeśli słyszałem historie o ciąży, czy macierzyństwie w kontekście biznesu, to one zawsze jednak miały ten taki gorzki wydźwięk. A mówię, a w IT, oczywiście nie chcę kolorować w tym momencie i mówić, jak to jest cudownie, ale jednak parę razy się z taką sytuacją zetknąłem, gdzie, no mówię, po prostu to było normalnie po ludzku potraktowane, nawet po prostu te obawy, które się pojawiały gdzieś po drodze.

Macierzyństwo a kariera w IT

Kasia Marchocka: No to na pewno wrócę do tego sabotowania się i myśląc, konstatując karierę kontra macierzyństwo, lubimy, będąc świadomymi pracownikami branży IT, od razu tutaj sabotować sytuację. No jak wrócę, to już w ogóle, czy ja wrócę, czy będzie dla mnie miejsce, czy będzie moje stanowisko i tak dalej. I tutaj znowu odwołuję się do organizacji, które są dojrzałe i świadome. Jeśli dobrze sobie wybierzemy organizację, z którą chcemy się związać i w której chcemy się rozwijać i którą chcemy rozwijać, bo to może być nasza własna organizacja, to projektując w odpowiedni sposób kulturę, jej kulturę, jesteśmy w stanie te lęki minimalizować. Sposobów jest co najmniej kilka, zaczynając od transparentności przez przejrzyste i zrozumiałe ścieżki kariery, kończąc na programach, które mają na celu umożliwić kobiecie, czy też ojcu, bo to też jest rola, tacierzyński też funkcjonuje i rola opiekuńczo-wychowawcza dzieli się po połowie, dzielić się tymi obowiązkami i tym czasem. Czyli jasne, no to kobieta będzie w ciąży, to kobieta będzie przez jakiś okres na urlopie macierzyńskim. Natomiast jesteśmy w stanie, po pierwsze, między sobą się wspierać.

Kasia Marchocka: dzieląc obowiązki. My tu o roli mamy i roli taty. Jako organizacja jesteśmy w stanie umieć zareagować na daną sytuację. Czyli jeśli mamy kulturę otwartą, transparentną, zwinną, też mamy w tej chwili różne metodyki zarządzania organizacjami. Już nie mamy struktur i hierarchii tylko i wyłącznie wyniosłych z korporacji, ale mamy też organizacje turkusowe, holokratyczne, na wszelkiego rodzaju inne, gdzie już nie mamy tych struktur. Czyli jeśli pracujemy transparentnie, zwinnie, to widzimy wszyscy naszą tablicę zadań, wiemy, jakie mamy role, jakie mamy obowiązki płynące. Jeśli planuję dłuższy urlop macierzyński, ale to wcale nie musi być urlop macierzyński, to może być po prostu urlop od pracy, bo ja się wypaliłam. Zgadza się. To mogę w fajnej firmie powiedzieć: hej,

Kasia Marchocka: chcę zaplanować urlop i on nie będzie standardowo tygodniowy czy dwutygodniowy, tylko on będzie półroczny, roczny albo dwuletni. Potrzebuję tego i, że tak powiem, nic wam do tego w pewnym zakresie. I dobra firma, która ceni mnie za to, jaka ja jestem, jaką ja wartość wnoszę do organizacji, jaką wniosłam, jaki mam potencjał, to powie: okej, no to spróbujmy to zaplanować tak, żeby było dla ciebie i dla nas w porządku.

Kasia Marchocka: Jeśli jesteśmy w komfortowej sytuacji, że możemy zaplanować, bo nie zawsze jesteśmy w stanie zaplanować dłuższą nieobecność, czy to wynikającą z ciąży i macierzyństwa, czy to chociażby z choroby. Ale jeśli mamy taką sytuację, no to w fajnej organizacji jesteśmy w stanie iść i pogadać z naszymi przełożonymi o tego typu wyzwaniach. I na pewno spotkamy się tutaj z wszelkiego rodzaju propozycjami, a jest ich co najmniej kilka możliwych do wdrożenia. I takich, które będą stopniowo przyjmować nasze role, żebyśmy mogły iść na ten dłuższy urlop, czy też opcje, które pozwolą nam z niego wrócić i wdrożyć się na nowo w organizację. Bo często dłuższy urlop to jest w przypadku obowiązków zawodowych i technicznych nowy framework, nowa technologia, nowy zespół, nowy klient i tak dalej. To jest stres, bo jest to zmiana. Zmiana zawsze jest stresem po prostu i lękiem, czy mamy prawo odczuwać. Bo jest to jedna z sześciu podstawowych emocji, w które człowiek w ogóle jest wyposażony. I organizacja dojrzała będzie nas wspierała w tym procesie i onboardingu tymczasowym, i onboardingu po dłuższym powrocie.

Kasia Marchocka: Organizacja, która jest niedojrzała i nie rozumie tego typu wyzwań, nie rozumie, że wartością firmy są ludzie, nie będzie miała tego typu rozwiązań. Co możemy zrobić, żeby się zabezpieczyć przed nieprzyjemnymi, niespodzianymi wyzwaniami? Jeśli szukamy pracodawcy, pytać o tego typu rozwiązania i praktyki.

Kasia Marchocka: I wtedy świadomie podejmować decyzje, że jeśli ja się decyduję na współpracę z firmą, która nie ma żadnych praktyk w tym zakresie, która nawet jeśli nie była w tego typu podobnej sytuacji, to jednak ma jakieś podejście, no to wtedy muszę liczyć się też z konsekwencjami ewentualnych problemów. No ale to jakby, wiesz, Marek, w każdej branży, w każdej firmie…

Marek Wyszyński: Zgadza się, zgadza się, no po prostu ta jest nam najbliższa. Także się zastanawiam, czy tutaj to, wiesz, wygląda inaczej. No mówię, ja po prostu tę branżę obserwuję od nastu lat, więc tu widzę, że nawet tutaj pewne zmiany zaszły. Ale powiedziałaś o tych takich fajnych organizacjach, o tych dojrzałych organizacjach takich, które rozumieją te problemy. I wiesz, to mnie prowadzi do mojego następnego, już jednego, powiedzmy, z ostatnich pytań i też tematu, który dotknęłaś wcześniej. Czy organizacja, która nie ma w tych wysokich warstwach kobiet, a jednak w IT, mam wrażenie, tych kobiet na tym tak zwanym C-level i tak dalej, jest bardzo mało, czy takie organizacje faktycznie będą to rozumiały? Czy to faktycznie będzie tam działało? Wiesz, może ja to oczywiście upraszczam w tym momencie, ale to jest jakby też kolejny problem, który ja widzę, bo ze wszystkich firm, w których pracowałem, jedna miała faktycznie CEO kobietę, a większość nawet w obrębie zarządu czy tego, wiesz, executive boardu, tam w ogóle nie było kobiet. To byli sami faceci, sami starzy faceci. Okej, starzy, można powiedzieć, doświadczeni, którzy już, wiesz, swoje przeżyli.

Kasia Marchocka: Stereotypizujmy.

Marek Wyszyński: Tak, ale wiesz, tak to było. Średnia wieku w okolicach zarządu czy tej warstwy takiej, powiedzmy, wykonawczej, no to było 50–60 plus na przykład, nie? A kobiet tam było bardzo mało. Mówię znowu, ja mam bardzo ograniczony wycinek tego, co widziałem w tej swojej karierze, więc może mam błędny obraz, ale coś mi się wydaje, że chyba nie, że tych kobiet na takich wysokich warstwach, i to były pytania, które się bardzo często na olchęcach pojawiały, dlaczego nie ma kobiet w tej świecie?

Brak kobiet na stanowiskach liderskich

Kasia Marchocka: Bo nie to pokolenie jeszcze, no po prostu nie to pokolenie. My jako kobiety rzadko kiedy decydujemy się na stanowiska liderskie z kilku powodów. Jedna jest właśnie to, że żyjemy w społeczeństwie u nas w Polsce patriarchalnym, gdzie większość obowiązków opiekuńczo-wychowawczych spoczywa na ramionach kobiet.

Kasia Marchocka: To się kłóci z byciem liderem. To jest obowiązki razy dwa, a doba jest jedna. I stres z tym związany, bo chcesz być i dobrą mamą, i dobrym liderem, i jeszcze mieć czas na siebie. No work-life balance, zachowanie tego jest super trudne. Badania post-pandemiczne pokazały, że kobiety bardzo dotknęła pandemia, jeśli chodzi o tę sferę. Nasz rozwój zawodowy został zahamowany, nasze poczucie równowagi pomiędzy pracą a życiem prywatnym w zasadzie nie istnieje.

Kasia Marchocka: Zrobiłyśmy tutaj kilka kroków w tył, jak my zrobiłyśmy jako kobiety. Czemu tak się dzieje? No bo jesteśmy w takim społeczeństwie, a nie innym. Niesiemy bagaż doświadczeń, schematów, stereotypów, które funkcjonowały przez lata i dekady. Jeśli nie mówię i nie powiedzieć stulecia, mógłby tak się szczepiać szczegółowo, nie?

Kasia Marchocka: Stereotypowo postrzegamy branżę.

Kasia Marchocka: To jest kolejny argument.

Kasia Marchocka: Agile cały, tak? Że ta branża, no to tak dla młodych już jest, nie? Dla wybranych i programistów. No. Dyskryminacja płacowa i płciowa wciąż jednak funkcjonuje. To oczywiście jest nagłaśniane i coraz częściej spotykamy się z głośnym sprzeciwem. Natomiast ja tej dyskryminacji sama doświadczyłam, a wydaje się, że to moja trzecia branża, jestem w średnim wieku i nie brakuje mi pewności siebie. To jednak doświadczyłam i byłam jednostką w tłumie. To działała psychologia tłumu.

Kasia Marchocka: Zdarzyło się, zdarza. Będzie zdarzać. To też będzie się zdarzać w innych branżach. Więc tych powodów, dla których kobiety nie stają się liderkami, jest co najmniej kilka i jednym chyba i wydaje mi się, że najbardziej kluczowym z mojej perspektywy jest to, że to, co nas przyciąga na początku, to to, że możemy się rozwijać w tej branży, zmieniać ścieżki. Cały czas się zmienia technologia, rozwiązania.

Kasia Marchocka: Duża ilość, że tak powiem, elastycznego wyboru, tak? Nie jesteś w stanie się znudzić tą branżą, no bo sobie przeskoczysz z tej roli na tamtą. No tak. Raz się zajmiesz Industry 4.0, potem może w Automotive, teraz Mental Health cały, tak? Bardzo mocno się rozwija w ogóle healthcare, rozwiązania, technologia dla healthcare’u. Zrównoważony rozwój, ECO, bo czeka nas przecież za chwilę też kryzys klimatyczny. Naprawdę jest dużo możliwych ścieżek, ale… rozwoju, tak? Ale w pewnym etapie życia każdego człowieka i kobiety, i mężczyzny przychodzi etap, że no masz karierę zawodową, ale masz też zobowiązania. I ta ciągła zmiana zaczyna cię męczyć. Kobiety, które są bardziej jednak zobligowane społecznie lub też same przez siebie, no bo jesteśmy swoimi najlepszymi, najlepszymi krytykami.

Kasia Marchocka: I kochamy się sabotować. Ja uważam, że kobiety są naprawdę bardzo dobre w samosabotowaniu się.

Kasia Marchocka: No to zaczyna po prostu ze sobą kolidować. Dlatego nie ma tych kobiet na stanowiskach liderskich. Natomiast to tak jak rozmawialiśmy wcześniej, się zmienia. Rośnie i rozwija nam się pokolenie, które potrafi stawiać granice, że świadomie i nie w schematyczny, oczekiwany przez resztę sposób planuje i buduje swoje życie. Czyli wiesz, już nie muszą być studia takie, potem praca zawodowa, ślub, dzieci itd., itd. To wcale nie musi tego zrobić. Mogę być mamą? Nie muszę być mamą. Mogę być w związku małżeńskim? Nie muszę. Mogę brać kredyt na dom, ale mogę też sobie

Kasia Marchocka: zostać freelancerem, podróżować po całym świecie.

Kasia Marchocka: To się zmienia, w związku z tym za tym pójdą zmiany, jeśli chodzi o rolę w różnych branżach i na różnych szczeblach. Natomiast na ten moment, dopóki jednak na stanowiskach liderskich funkcjonują w dużych organizacjach, też w spółkach technologicznych branży, która jest zmaskulinizowana wciąż, panowie, ciężko.

Kasia Marchocka: Na przykład mówimy o wiarygodnym mówieniu o różnorodności i inkluzywności. Bo ten przykład powinien iść z góry.

Kasia Marchocka: Moim zdaniem, czyli dopóki na te szczeble wyższe i do głosu nie są dopuszczane albo nie funkcjonują na tych szczeblach kobiety, to, wiesz, pick all didn’t happen. No i tutaj nie ma pick. Co możemy robić? Możemy, że tak powiem, budować taką kulturę organizacyjną złożoną z takich osób, wyposażonych w takie cechy i talenty, które będą zgodne, że my chcemy takich, a nie innych zespołów. Że my chcemy tę różnorodność. Że my chcemy mieć możliwość wyborów. Że my chcemy tworzyć programy, które niezależnie od tego, czy ty jesteś kobietą, mężczyzną, wieku X, Y, religii takiej czy innej,

Kasia Marchocka: czuć się po prostu dobrze w organizacji. A jeśli ty się będziesz czuła dobrze w organizacji, a kobiety w IT według badań czują się bardzo dobrze w swoich organizacjach, ponad 70%, wiesz, nie cierpi z tego powodu, że jest poniedziałek.

Marek Wyszyński: To dobrze. Ale wiesz, dotknęłaś tutaj całej masy tematów, w tym momencie tak naprawdę. Mówisz z jednej strony, kobiety czują się bardzo dobrze, co jest super. Ale pojawił się też temat dyskryminacji. Pojawił się temat tego, że to jest zmaskulinizowane środowisko. Że musi się nam trochę to pokolenie przemielić. I wiesz, ja sobie śledzę od dawna branżę gamingową. Wcześniej to było w branży filmowej. Wszyscy kojarzymy niestety Harveya Weinsteina.

Marek Wyszyński: Ja nie będę mówił, że to są, wiesz, nieodpowiednie zachowania w miejscu pracy, bo mówimy w tej chwili o przestępstwach. Mówimy o molestowaniu. Mówimy o, nawet w paru przypadkach mówiło się o gwałtach. I coś, co wyszło w branży, dla mnie bardzo pokrewne jest IT. No bo to jest gamedev. Mówimy bardzo mocno o amerykańskim gamedevie, który zaczął się trochę wcześniej niż ten nasz. Bo u nas to jest kwestia ostatnich kilku, kilkunastu lat. Tam to jest od lat 80. Tam jest taka kultura, która pozwala na pewne, przyzwala na pewne zachowania wobec kobiet, które są, no mówię, po prostu kwalifikują się jako ordynarne przestępstwa. I szambo w tych filmach zaczęło wybijać. I wiesz, ja się tak zastanawiam, bo ja nigdy nie słyszałem o takich przypadkach w naszym kraju. I nie wiem, czy wy jako Karotki może słyszałyście, a może nie. Może u nas, kurczę, może u nas to wygląda lepiej. Może u nas wcale takich kreatur, jakie trafiły się gdzieś w Stanach, nie ma i nie ma takich przypadków aż tak potwornych zachowań wobec kobiet. Zresztą nie tylko wobec kobiet, ale no,

Marek Wyszyński: bardzo często to właśnie taką formę przybiera, nie?

Przemoc psychiczna i stereotypy w branży

Kasia Marchocka: Ja nie słyszałam u nas o takich

Kasia Marchocka: sytuacjach, a jeśli wypłynęły, to pewnie w formie no-name’a w różnych programach zajmujących się tego typu naruszeniami cielesnymi, tak? My, jeśli mówimy o branży IT, to raczej są to,

Kasia Marchocka: jest to mobbing taki

Kasia Marchocka: psychologiczny, nie?

Kasia Marchocka: Słowny, naruszający twoje poczucie własnej wartości związane z kompetencjami, umiejętnościami. To są te stereotypy, o których mówimy, tak? Czyli niegdyś porównanie, że program jest jak świnka, jest jak świnka wąska i tak dalej, i tak dalej. Do dzisiaj i w zasadzie do wczoraj nawet, ja spotkałam na różnych grupach internetowych i spotykam odcinki w stylu, no, że kobiety do IT to w ogóle pomyliły się, nie? Zawsze się znajdzie taki ktoś. Natomiast to jest tak czy inaczej przemoc psychologiczna, nie fizyczna. Jeśli pojawiłaby się taka i w ogóle jeśli się pojawia, to szybko wypływa na GoWorku lub tego typu innych portalach, które służą ocenie pracodawców.

Kasia Marchocka: Więc mam nadzieję, że w Polsce nie ma takich, takich sytuacji, jeśli chodzi o rynek pracodawców. Wiem, że tego typu sytuacje i stereotypowe podejście do kobiet funkcjonowało na różnego rodzaju uczelniach, nie? No i nośnikiem byli nie tyle koledzy z roku czy

Kasia Marchocka: wydziału, wykładowcy, co często kadra wykładowca, tak. I do dzisiaj to niekiedy ja myślę, że na każdej uczelni jest coś pod dywanem tego typu, ale też myślę, że niezależnie od kierunku podmiotu kształtującego czy podmiotu zatrudniającego w branży, zawsze coś będzie. To, co jest ważne, to jak my na to reagujemy. Nie? I dopóki nie nauczymy się głośno mówić o tym, że tak nie, tak nie wolno, no to będziemy mieli problem, nie? Mam nadzieję, że w naszej branży na tyle głośno o tym już mówimy, że to jest branża dla każdego, dla każdej, że takie sytuacje nie będą występować, a na pewno my jako organizacje, ja reprezentując Karoczy, to, co mogę robić i co robię, to uświadamiać, że każda domena, czy gamedev, czy frontend, czy UI, czy leadership, czy chociażby marketing i human resources jest dla każdego, dla każdej. Na pewno dla każdej. I jest to taka sama branża jak każda inna i nie przerzucamy tutaj worków z cementem, żeby różnica była w sile mięśnia, tylko to są kompetencje i umiejętności, których możemy się nauczyć.

Marek Wyszyński: Kasiu, to ja mam do ciebie tak naprawdę ostatnie pytanie.

Kasia Marchocka: Tak, Marku.

Kasia Marchocka: Dajesz.

Marek Wyszyński: Co my możemy zrobić? Czy my jeszcze możemy coś zrobić? Czy my powinniśmy coś zrobić? Mówię, my jako osoby, które są w tej branży w tej chwili, już nie mówię konkretnie o facetach, mężczyznach. Czy my musimy po prostu poczekać na tę zmianę pokoleniową, bo ona się i tak zadzieje? Czy jest coś, co my możemy zrobić, żeby mieć pewność, że ona pójdzie w dobrą stronę?

Co możemy zrobić dla zmiany?

Kasia Marchocka: Marku, nic się samemu nie zadzieje.

Kasia Marchocka: To zaczynając od samego początku. Żeby zmiana nastąpiła, to musi wystąpić konkretne i różne działania. I to w wielu warstwach i na wielu płaszczyznach. Od tej indywidualnej, a w zasadzie od tej z kołyski w zasadzie zaczynającej się, czyli my musimy, wychowując naszych potomnych, zmieniać punkt widzenia i przeciwdziałać stereotypizacji, powielaniu mitów, które są niepotrzebne. Więc to jest edukacja, obserwacja, interpretacja i wdrażanie. W zasadzie można byłoby to tak na cykl tworzenia oprogramowania obrócić, no ale już nie będziemy się bawić o tej porze. Natomiast to jest proces. Żeby coś uległo zmianie, to musi zajść kilka czynników na wielu płaszczyznach. Z jednej strony indywidualnie my sami ze sobą powinniśmy przełamywać własne bariery i te mentalne. Tak zwanie otwierać sobie klapki czy myśleć outside the box. Pielęgnować sobie ciekawość. I myśleć w kategorii, co ja chcę zrobić lub chcę robić, żeby czuć się w porządku at the end of the day. To jest praca indywidualna. To jest praca na bazie edukacji. Czyli tutaj się wyzbywamy wszelkiego rodzaju podziałów i wykluczeń. I to od samego początku zaczynając. Kiedy dzieci zaczynają się edukować i socjalizować w przedszkolnym wieku, to w zasadzie górnej granicy nie ma. Jeśli chodzi o branżę nowych technologii i myślę, że mam nadzieję, że docelowo każdą inną branżę, powinniśmy funkcjonować w przeświadczeniu, że jeśli chcę coś zmienić, to mogę. I tutaj wiek, mój wiek nie ma znaczenia. Mam dostęp do edukacji, mam dostęp do organizacji wspierających, mam dostęp do osób, które mogą mi podpowiedzieć, ile co można zrobić. Mogę z tego korzystać. To, czy jestem kobietą w takim innym wieku, z tego kraju, innej kultury religijnej, nie powinno mieć znaczenia. To, co my możemy jako organizacje robić, to promować nowe wzorce i je pokazywać. I to jest, jakie są możliwe opcje, jakie to są ścieżki, jakie kompetencje za tym idą, co jest dla kogo, a co niekoniecznie. Mówisz o tym transparentnie, szczerze, świadomie. Pokazywać możliwe opcje. To wszystko jest procesem. Te wszystkie rzeczy, czyli i związane z pracą indywidualną nad sobą, i z pracą w sferze edukacji, czyli systemów całych. Że to nie tylko uczelnie, szczególnie ta branża to jest nauka na całe życie. I praca instytucji i firm, które ten ekosystem tworzą. Takich fundacji jak ja na samym początku gdzieś przez firmy, które docelowo dostarczają nam coraz to nowe rozwiązania cyfrowe.

Kasia Marchocka: To jest taki ekosystem, który jak będzie działał sprawnie i razem, to spowoduje, że, mam nadzieję, dojdziemy do momentu, w którym wszyscy będziemy nie na 70% szczęśliwi z tego, że pracujemy w danej branży i na danym stanowisku, tylko na 100%. To jest taki ideał work-life balansu. Mówi się, że jeśli robisz to, co lubisz, to nie przepracujesz ani jednego dnia. Jeśli robisz to, co lubisz w otoczeniu, które cię wspiera, rozumie, to jesteś w stanie chyba przepracować wszystkie dni i jeden z więcej, jak to idą do Owsiaka. To jest jakieś marzenie pewnie, o którym teraz mówimy. Ale wiesz co, nawet jak…

Marek Wyszyński: Tak było, że nawet jak mnie coś tam bolało w firmie czy bolało mnie coś czasami w samej pracy, ale otoczenie było dobre, a mnie to mimo wszystko sprawiało frajdę, to mimo tego, że ileś rzeczy mogło nie grać w danej organizacji, to ja i tak tam byłem, bo ja się tam czułem dobrze, fajnie, komfortowo i wiem, że nie byłem jedyny. To działało. I zależnie od tego, jaki się miało ten, mówiąc po staropolsku ładnie, background, to jednak to mega pomagało. To czucie się dobrze w pracy na wszystkich możliwych płaszczyznach.

Kasia Marchocka: No dokładnie. Firmy tworzą ludzie i my jesteśmy ludźmi. I stworzenie sobie środowiska, w którym czujemy się komfortowo i rozumiemy to, że każdy z nas jest inny i niesie ze sobą też różne bagaże — traumy, lęki, wyzwania, słabości. Każdy z nas jest indywidualnie wyposażony w talenty. Nie jesteśmy tacy sami. I to, że nie jesteśmy tacy sami, daje w zasadzie piękno i potencjał tego, co możemy tworzyć. Kwestia jest tego rozumienia i to z obydwu stron — tego, co jest fajne i jest okej, i tego, co jest niekoniecznie fajne. I firmy, które podchodzą do tego w ten sposób, są w stanie tak postulować zespoły, żeby te talenty się uzupełniały, a tym samym słabości nie dominowały. Jeśli to się uda, to tym samym masz de facto fajny, produktywny, zgrany zespół, który niezależnie od tego, czy dowiezie sprint, czy nie dowiezie tego sprintu, to jest razem, a na pewno stara się zawsze zrobić wszystko najlepiej, jak się da. Z pełnym zrozumieniem i transparencją dla różnych sytuacji — tego, że ja mogę mieć gorszy dzień, że ja mogę zachorować, że ja mogę zaplanować na danym okresie mojego życia rodzinę, ale niezależnie od wszystkiego mogę wrócić, wciąż jestem i jeśli moja motywacja do rozwoju jest okej, to nic nie powinno stać mi na przeszkodzie. Nie żyjemy już w czasach, w których praca stanowi najwyższą wartość.

Marek Wyszyński: Ona jest po prostu potrzebna do wielu innych rzeczy.

Kasia Marchocka: Dokładnie. Nie żyjemy dla pracy. Teraz czasy się zmieniły i to pokolenie, i my jesteśmy, mam wrażenie, że po pandemii inni i rozumiemy, że praca jest ważna, stanowi większą część naszego dnia, natomiast też chcemy żyć. I to powinno gdzieś się fajnie balansować. Firmy, które są dojrzałe i świadome, potrafią w taki sposób dbać o rozwój pracownika i wszystko to, co jest dookoła, w ogóle swoją kulturę organizacyjną tak skonstruować, żeby chodzenie w poniedziałek do roboty nie było przykrą przyjemnością. I takim organizacjom i takiemu podejściu powinniśmy celebrować. Oprócz tego oczywiście robić to, co się powinno, czyli na co dzień dawać dobry wzór — naszym znajomym dookoła, naszym dzieciom tłumaczyć, chociaż to trudne, wytłumaczyć rodzicom, czym się zajmujesz zawodowo. Ale na pewno jeśli nie próbujesz, to nie masz efektów. Uczymy się przez edukowanie. Jeśli nie próbujemy, jeśli nie doświadczamy, to nie nabywamy nowych kompetencji. Praktyka czyni mistrza — stare i wciąż funkcjonujące, to dobre przysłowie. Tak samo jeśli chodzi o kobiety w nowych technologiach. Boisz się? Masz prawo się bać, ale próbuj. Bój się i rób. Po prostu bój się i rób. Bo ta branża w tej chwili stoi przed kobietami otworem. Rok 2021 był określony rokiem kobiet. Organizacje zrozumiały po dekadzie pięknej transformacji, że kobiety są cennym elementem ich organizacji. Pomimo swoich naturalnych stron, tego, że chodzimy na macierzyńskie, że mamy gorsze, słabsze dni, to jednak uzupełniamy zespoły o kompetencje jedności i o różnorodność w taki sposób, że dowozimy lepsze produkty i jesteśmy lepszymi zespołami. Możemy w tej branży tak samo jak każdy inny realizować swoje talenty i one nie mają płci.

Kasia Marchocka: Więc jeśli wszystko stoi otworem i branża się rozwija, to tylko, wiesz, motywacja cię ogranicza. Własna. I nad nią pracujmy i obmacniajmy.

Marek Wyszyński: Nam jej nigdy nie brakło.

Kasia Marchocka: Dokładnie tak.

Marek Wyszyński: Kasiu, ogromne dzięki za to fantastyczne podsumowanie i za to prawie półtorej godziny, które razem spędziliśmy. No ale wiesz, po pół roku umawiania się no to te pół godzinki więcej można, powiedzmy.

Kasia Marchocka: Cała przyjemność po mojej stronie. Jeśli chociaż tylko jednej osobie się uda zainspirować, to ja będę przeszczęśliwa. I pamiętajcie, branża IT jest fajna, ale to powinien być wybór świadomy. Ja próbowałam w IT, próbowałam w programowaniu, próbowałam UX-a i UI-a i at the end okazało się, że ja po prostu jestem dobra w ludzi, dobra w inspiracje, dobra w robienie strategii i innych rzeczy. I to, że sama niegdyś jako dziecko, jako osoba, jako nastolatka, jako osoba dorosła, pracująca zostałam wykluczona, pozwala mi się realizować teraz to w tym miejscu, w którym jestem i de facto połączyłam wszystko, co lubię. Lubię nowe technologie, lubię kobiety, pielęgnuję ciekawość i mogę robić rzeczy, które służą innym ludziom. Realizuję się? Ja bardzo. Jeśli ktoś zrealizuje się w IT na stanowisku, jakie znajdzie dla siebie, będę przeszczęśliwa. Na pewno jeśli będzie to kobieta, to będę jej bardzo kibicować.

Marek Wyszyński: I tego wszystkim kobietom w IT życzymy. Dzięki.

Kasia Marchocka: Dzięki, Marek. Cześć. Hej, hej.

Podziel się wpisem:

Chcesz pójść dalej?

Zobacz również

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Czytaj więcej »
Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Czytaj więcej »
Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czytaj więcej »
Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Czytaj więcej »
Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Czytaj więcej »
Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Czytaj więcej »

Zarezerwuj miejsce