Manager w IT: co musi umieć?

Dziś gościmy Sławka Bogusławskiego - doświadczonego developera, managera i trenera, który na co dzień pracuje z programistami i uczy “świeżaków” technologii.
Razem z Kate zagłębiamy się w temat: Czy osoby zarządzające zespołami IT, liderzy, managerowie, Product Ownerzy czy Scrum Masterzy naprawdę muszą posiadać głęboką wiedzę techniczną, by efektywnie współpracować ze swoimi zespołami?
W odcinku poruszamy m.in.:
- Różnice w podejściu managerów z backgroundem technicznym i tych spoza IT.
- Pułapkę słyszenia tylko “tak, da się zrobić”, bez zrozumienia konsekwencji, ryzyka i kosztów.
- Analogia do nauki języka obcego i… japońskiej kultury mówienia “nie”.
- Czy jakość oprogramowania zawsze jest priorytetem? Przykład branży gier (Wiedźmin, Cyberpunk).
- Etyka w IT - czy można kazać programiście zrobić wszystko? Osobiste historie i trudne wybory.
- Czy IT staje się coraz bardziej skomplikowane, czy wręcz przeciwnie?
- Co jest ważniejsze od wiedzy technicznej dla managera? Kluczowa rola szczerości, przyznawania się do niewiedzy i budowania zaufania.
- Jak kultura organizacji wpływa na komunikację i rozwiązywanie problemów?
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Wprowadzenie
Kate Hobler: Cześć wszystkim, witam was serdecznie w kolejnym odcinku naszego podcastu Pod Wierzbą. Dzisiaj moim gościem jest osoba o specjalizacji, której nie często można usłyszeć tutaj w naszym podcaście, ale fajnie będzie mieć tę osobę nawet na całą serię. Mianowicie naszym gościem jest Sławek Bogusławski, developer, manager developerów, osoba, która ma ogromne doświadczenie techniczne i używa go na co dzień, a też uczy świeżaków technologicznych. Cześć, Sławek!
Sławek Bogusławski: Czemka!
Kate Hobler: Miło Cię tutaj gościć.
Sławek Bogusławski: Wzajemnie, znaczy miło być goszczonym.
Kate Hobler: Co masz dzisiaj w kubku, bo ja mam herbatę jabłkowo-gruszkową.
Sławek Bogusławski: Ja mam kawę, taką staropolską parząchę.
Kate Hobler: O, klasyk, klasyk. Super, i to nawet z łyżeczką po prostu. Oczywiście.
Sławek Bogusławski: Oczywiście. Jako mam żonę okulistkę, więc nie boję się konsekwencji.
Kate Hobler: A, no widzisz, to dlatego masz oboje oczu. Cudownie, gratuluję. Super. Słuchaj, ja bym Ci dzisiaj chciała spróbować pociągnąć trochę za język w kontekście technologii, czy właściwie znajomości technologicznej u menedżerów, liderów, u osób, które współpracują z zespołami wytwórczymi, szeroko pojętymi IT. Tak. Tam zauważyłam taki trochę podział, to znaczy są osoby, które pochodzą z IT. Jasne, jeżeli pochodzą z IT i są byłymi programistami, testerami i tak dalej jakoś, miały jakąś specjalizację, to zwykle łapią tę technologię całkiem dobrze. Chociaż wśród nich pewnie są też takie osoby, które to łapały 12 lat temu, od 11 lat już nie zrobiły komita, ale nadal uważają, że w każdych warunkach bazy relacyjne to jest najlepsza opcja.
Sławek Bogusławski: To jest… Chciałem tak powiedzieć, że to jest właśnie dokładnie ten powód, dlaczego mimo że gdzieś tam moje serducho idzie w kierunku nauki i to ludzi, w dowolnym aspekcie, tak? Zawsze jakoś gdzieś tam kochałem to robić, to jednocześnie jedną nogą zawsze chcę być programistą, żeby nie stać się akademickim mentorem.
Kate Hobler: Tak, czyli takim kimś, kto jest całkowicie oderwany od praktyki, tak?
Sławek Bogusławski: Tak, i tak to zapomniał.
Kate Hobler: Tak, w wieży z kości słoniowej i tak dalej. No właśnie. Ale abstrahując od takich, miejmy nadzieję, że będzie ich jak najmniej, znaczy inaczej, jeżeli ktoś ma przeszłość techniczną, ale przyznaje się do tego, że przez długi czas nic z nich nie robił i ufa tym, którzy teraz podejmują decyzje, to jakby nie ma żadnego problemu. Natomiast to, co widzę jako potencjalny problem, to jest ta grupa, która z tego IT nie pochodzi. I to są osoby, które niejednokrotnie są osobami decyzyjnymi. Ale problem jest taki właśnie, że oni nie łapią tej technologii. Każdy, ale wielu z nich nie łapie technologii. I potem przychodzi taki deweloper i mówi, że okej, to się da zrobić, ale to będzie miało swój koszt, tak? Będzie to miało ryzyko, będzie jakiś problem, coś skomplikuje, to ta osoba słyszy: tak, da się zrobić. Po czym potem jest taki, wiesz, taki biały szum, ewentualnie dzwonienie w uszach.
Technologia jako język obcy
Sławek Bogusławski: Chciałem powiedzieć, porównać to do nauki języka obcego. Jak złapiesz początkowe słówka w języku obcym, pojedziesz gdzieś i zazwyczaj pytasz się, czy są wolne pokoje, to jedyne, co Cię interesuje, to tak albo nie, a potem już nie słyszysz. Nie wiem, na ile to jest prawda, tutaj taka mała dygresja i tutaj bardzo proszę o pomidory, jak będziesz dygresji za dużo, bo ja jestem osobą, która bardzo lubi wchodzić w te tory.
Kate Hobler: W razie czego mam pluszowego pomidora.
Sławek Bogusławski: Doskonale. Znam to jako urban legend, nie wiem, czy to jest prawda. Natomiast w Japonii jest kultura taka, znowu, jako urban legend, bardzo mi się podoba to do tego, co mówię, to jest jakby podpowiem, że nie wolno wprost powiedzieć nie.
Kate Hobler: Rzeczywiście jest to pewna charakterystyka niejednej kultury azjatyckiej.
Sławek Bogusławski: W związku z tym oni odpowiedzą tak, ale nie w tej chwili. Ok. Jako człowiek, który jest początkujący, jest masz takie, tak, ok, reszta mnie nie interesuje, są wolne pokoje, to ja chcę. I tutaj jest dokładnie ten sam aspekt, o którym powiedziałaś, nie, czyli tak mi to dźwięczy, że da się, da się, dobra, dobra, nieważne, lecimy dalej.
Kate Hobler: No właśnie, bo to, że się da, nie znaczy, że się powinno, tak, bo to, że da się zrobić, o, to jest chyba dobry przykład, to, że da się zrobić najbardziej nieczytelny system na świecie, tak, czyli najbardziej nieczytelny produkt. To jest taki program na świecie i że nawet jest konkurs, tak, na najbardziej nieczytelny kod, który jest zresztą, nawiasem mówiąc, pełen instrukcji go to, kiedyś to widziałam i próbowałam rozpracować, nie ma szans, nie da się z tego nic zrozumieć, to pytanie, czy powinno się tak robić?
Sławek Bogusławski: Zresztą, no, chyba odpowiedź jest dość jasna, tak? Akademicko, jak najbardziej.
Kate Hobler: Tak, żeby udowodnić, że się da.
Sławek Bogusławski: Bo czasem wychodzą ciekawe rzeczy, jakbym tak popatrzył na to, nie, w sensie wiele rzeczy, wiele, nie wiem, odkryć tego typu jakichś dodatkowych elementów wyszło niechcący, wyszło przy okazji, więc, albo kiedyś słyszałem takie twierdzenie i mi się strasznie podobało, co Pan szuka, jak Pani powiem, czego szukam, to nie, to nie uda mi się znaleźć tego, czego nie szukam.
Kate Hobler: A, okej, rozumiem, okej.
Sławek Bogusławski: Nie? Więc czasami… Czasami warto się pobawić w rzeczy, które są bez sensu, tak, z perspektywy, ale coś innego jest pobawić się w rzeczy, które są bez sensu, albo pójść na studia i akademicko się tam nawet nie pobawić, tylko uczyć i robić różne dziwne rzeczy, a co innego jest, kiedy próbujemy coś produkcyjnie wytworzyć. Jeżeli mówimy o środowisku produkcyjnym, którym celem jest mimo wszystko w dużej mierze dostarczenie jakiegoś produktu, który ma działać, no to wtedy… Ale odpowiedź jest dość jasna, że nie powinno się pewnej rzeczy robić, mimo tego, że się da, przynajmniej z mojej perspektywy.
Kate Hobler: Tak, sztuka dla sztuki. No to teraz tak, jeśli, oczywiście wiadomo, że generalizujemy tutaj, bo nie wszyscy menadżerowie robią tak, że słyszą tylko tak, po czym zamykają uszy, tak, istnieją menadżerowie pochodzący nie z technologii, którzy bardzo chętnie słuchają, tak, odpowiadają i nawet chcieliby być partnerami do rozmowy, ale nie są. To znaczy zrozumienie deweloperów wymaga, przynajmniej tak mi się wydaje, że wymaga całkiem dużo wiedzy. I fakt, że ta wiedza nie jest powszechna, no bo, kurczę, jeżeli trzeba nad tym spędzić dobrych kilka miesięcy, jeśli nie lat, żeby to rzeczywiście dobrze opanować, tak, przynajmniej nawet w stopniu podstawowym, no to to jest zbyt duży wysiłek, tak, dla tych osób, które są tymi decydentami na najwyższym poziomie, szczególnie, że oni mają jeszcze mnóstwo innych aspektów do ogarnięcia, tak, bo jeszcze muszą znać się na zarządzaniu, zarządzaniu wyższego poziomu, na zarządzaniu ludźmi, którzy zarządzają ludźmi, na finansach, na tym, jak firma działa i tak dalej, i tak dalej. Tego jest cała masa. Ale przez to potem pojawiają się problemy związane z technologią takie, że te standardy, standard tego, że nasz software, jest słaby, to jest coś, co przyjmujemy za pewnik. Mój ulubiony przykład, który kiedyś zasłyszałam, to nie jest mój przykład, ale to, że jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że jeżeli coś nie działa, trzeba włączyć i wyłączyć, to jest efekt tego, że nasz software jest słabej jakości, bo to nie powinno się dziać. Jeżeli coś nie działa, powinniśmy być w stanie stwierdzić, co nie działa i punktowo to naprawić, a nie całkowicie wyłączać i włączać.
Jak znaleźć wspólny język z developerem
Sławek Bogusławski: Czy na pewno? W sensie, to zależy, jaki mamy cel i do czego chcemy dojść, bo ja wiem, że tutaj mamy trochę odmienne zdanie. W mojej głowie jednak, to z wcześniejszych naszych rozmów wynika, ale w mojej głowie jednak biznes jest po to, żeby zarabiać pieniądze. Dla ciebie w biznesie, jak dobrze rozumiem, pieniądze są po to, żeby biznes oddychał, one są potrzebne do oddychania, natomiast cel ma inny.
Kate Hobler: To zależy od firmy, bo firma, która ma na celu zarabianie pieniędzy, to nie jest nic złego, tak? To, że ja prowadzę firmę, która generalnie traktuje pieniądze jako tlen, a nie jako cel sam w sobie, to wcale nie znaczy, że inne firmy tak robią. Znakomita większość firm jest na rynku dlatego, żeby zarabiać pieniądze.
Sławek Bogusławski: Więc okej, dobra, fajnie. No więc pomińmy patologie, które mają inne podejście. Ale wracając do meritum, biznes jest po to, żeby zarobić pieniądze. No i teraz wytworzenie w dużej mierze oprogramowania, które jest wysokiej jakości, bardzo często kosztuje więcej. Jakość kosztuje i nie zwraca się tak dobrze.
Kate Hobler: Nie zwraca się krótkookresowo.
Sławek Bogusławski: Tak, tak, tak. Chociaż z drugiej strony, jeżeli popatrzymy na firmy, które tworzą gry komputerowe, to jest świetny przykład.
Kate Hobler: Mhm, to jest doskonały przykład.
Czy jakość zawsze się opłaca?
Sławek Bogusławski: Bo one celowo często wypuszczają produkty niegotowe. Oczywiście nigdy nie miałem tego na papierze, ale patrząc na to, na jakim poziomie wypuszczają produkty growe, w sensie gry na rynek, i jak dużo łatek jest za nimi, one są doprowadzone do sensownej, używalnej formy w większości przypadków, to jest po prostu masakra.
Kate Hobler: Mhm. No właśnie, ale dlaczego tak jest? Bo to się rzeczywiście dzieje w grach, to się dzieje w wielu innych obszarach IT. Mam kontrprzykład, ale najpierw pytanie, dlaczego tak się dzieje?
Sławek Bogusławski: Bo nawet jeśli to nie jest prawda, to co powiem, to jest wystarczająco istotne, że ludziom się wydaje, że to jest prawda. Tak? Mhm. Czyli wypuśćmy produkt niegotowy, niech nam setki tysięcy ludzi przetestuje ten produkt i my dostaniemy informacje od tych, co wyszło na tych setkach tysięcy ludzi, jest to tańsze niż testowanie lokalnie.
Kate Hobler: No, to się zgadza.
Sławek Bogusławski: Tak? I teraz, wypuścimy teraz, już na tym produkcie zarobimy, bo go sprzedaliśmy teraz, w związku z tym, jakby znowu dostaniemy zastrzyk gotówki, bo też w pewnym momencie płynność zaczyna być istotna.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Oczywiście teraz to, co mówię trochę, to jest szycie, nie? Natomiast to jest gdzieś tam moje spoko patrzenie na rzeczywistość i jakoś próbuję go zrozumieć jako osoba, która w sumie jest mało biznesowa.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Bo ja jestem takim człowiekiem z biznesu sprzed 150 lat, bardziej bym powiedział.
Kate Hobler: Wiesz, ja mam wrażenie, że jednak rozumiesz trochę więcej niż standardowy koder z tego, jak się robi biznes. Natomiast to, co mi w głowie teraz się pojawiło, to jest to, po pierwsze, wydaje mi się, że w wielu miejscach masz rację. Tak? Że wydanie takiej wersji alfa czy beta do jakiejś większej grupy pozwala zaoszczędzić na testowaniu. Rzeczywiście. Tłum przetestuje to zdecydowanie lepiej. Pytanie, w jakim stanie to wypuszczamy. Bo jest kilka, żeby tak powiedzieć, poziomów. Jeżeli wypuszczamy grę, w którą da się grać, jest spoko, ale jak w przypadku na przykład Wiedźmina trójki Płotka czasem ląduje na dachu, tak? I tam się wiesza. Spoko. Tak? Albo ktoś zauważył, że przez przypadek, że dywanik modlitewny sobie wisi w burdelu. Tak? Rzeczywiście. Tak? To jest mistake, jak to ładnie mówią.
Sławek Bogusławski: Przepraszam, że ci wejdę, bo to może być świetny przykład. Żeby nie było. Nie wiem, jak było z Wiedźminem trójką, bo nie interesowałem się nim, jak on wychodził. Zainteresowałem się nim, jak już były dwa dodatki i był śmiesznie tani wtedy, co go kupiłem. Natomiast gdzieś w oparach z tyłu głowy mam takie wrażenie, że jak wychodził Wiedźmin tuż po wyjściu, to był dramat. Dopiero po iluś łatkach było to, co mówisz, że te problemy były na poziomie długim. Że miał Płotkę lądującą na dachu.
Kate Hobler: Z tego, co rozumiem, akurat Wiedźmin miał dobry start. Oczywiście problem był z Cyberpunkiem.
Sławek Bogusławski: Ale ja słyszałem właśnie porównania, czytałem w komentarzach à propos Cyberpunka porównania do Wiedźmina, że tak samo było z Wiedźminem, jak wyszedł.
Kate Hobler: O, okej.
Sławek Bogusławski: Nie wiem, na ile to jest prawda. Jedyne, co mam, to gdzieś, wiesz, pojedyncze komentarze, gdzieś z ocen gier. Natomiast coś takiego się pojawiło u ludzi. Więc teraz pytanie, czy na przykład twoja pamięć do tego nie jest już taka, że zainteresowałaś się tym, czy poszłaś w tym kierunku, kiedy on już faktycznie, bo Wiedźmin w mojej ocenie jest wybitną grą. Jest jedną z najlepszych gier, jakie ever powstały. Mówimy oczywiście o trójce. Więc czy to nie jest już ten trochę późniejszy etap, kiedy już oni ponaprawiali te największe bugi?
Kate Hobler: Ja powiem tak, nie mam stuprocentowej pewności. Pamiętam natomiast, ja miałam okazję współpracować przez krótki czas z CD Projektem, kiedy pracowaliśmy nad dwójką. To było tuż przed tym, jak wypuścili dwójkę i potem zaczęli pracować nad trójką. Pamiętam, że byłam bardzo tym zainteresowana. I wydaje mi się, że nie było większych problemów. Ale słuchajcie, jeżeli nas słucha ktoś z CD Projektu, to bardzo serdecznie zapraszamy do komentowania. Oczywiście, o ile możecie, nie łamcie specjalnie swojego NDA, tylko dlatego, żeby skomentować wideo na YouTubie, czy komentarz. Wiem, że to NDA kosztuje co najmniej 2 miliony euro, więc nie chciałabym na to narażać nikogo. Niemniej jednak, i w tym momencie w komentarzach możemy się pokłócić, to będzie cudowne. Niemniej jednak, zakładając, że nawet jeżeli założymy, że to wyszło całkiem dobrze.
Kate Hobler: Wiem, że to jest dosyć powszechna praktyka w przypadku gier. Z drugiej strony, teraz tak, czy to jest etyczne? Możemy się zastanowić nad taką praktyką. Czy to jest etyczne, żeby wykorzystywać płacących użytkowników, żeby załatali nam czy zwrócili uwagę na dziury?
Kate Hobler: Z trzeciej strony, jakby to brzydko powiedzieć, to jest tylko gra. I nie chodzi mi o to, żeby obrazić tych, którzy grają. Absolutnie nie. Sama teraz ciupię w Hogwarts Legacy i jest mi z tym dobrze. I od czasu do czasu postacie, które mnie prowadzą, gdzieś nie chcą wskakiwać i muszę restartować misję. Niemniej…
Kate Hobler: To w porównaniu na przykład z systemami, które służą do ochrony życia, czyli tam life critical czy mission critical, tak? Czyli ten drugi, najwyższy poziom. To powiedziałabym, że jednak to, żeby człowieka nie zabić, może być trochę ważniejsze niż to, że w grze pojawi się bug. Bo od takiego czegoś, co już testujemy finalnie na użytkowniku, a co ma chronić życie, to powiedziałabym, że tutaj do etyki jest bardzo, bardzo daleko.
Sławek Bogusławski: I to jest bardzo ciekawe. Etyka — nie rozumiem pojęcia.
Sławek Bogusławski: A poważnie… Na pewno jest tak, że konsekwencje, jakie błędy będą niosły za sobą, powodują, jak bardzo przetestowane musimy wypuścić nasze oprogramowanie. Tak? Zauważ, że nie było tego problemu z grami, kiedy gry były offline’owe.
Kate Hobler: Tak, racja. Tak.
Sławek Bogusławski: Abstrahując od tego, że były w większości dużo prostsze — bo to też jest istotny element w całości — no bo ciężko się pomylić w programie Hello World.
Kate Hobler: Da się…
Sławek Bogusławski: Ale generalnie tak. Można powiedzieć, że każdy program Hello World jest idealnie napisany albo prawie idealnie.
Sławek Bogusławski: Dla niewtajemniczonych: Hello World to jest pierwszy program, który się pisze jak się uczy danego języka. To zawsze jest Hello World — uruchomienie programu który wypisuje na konsoli “Hello World”.
Kate Hobler: W tym świecie.
Sławek Bogusławski: Więc mamy aspekt tego że gry były prostsze. No ale dalej: jak wychodziły kiedyś gry w zdecydowanej większości były lepszej jakości i dlaczego? Bo koszt naprawy błędu był dużo większy.
Kate Hobler: Tak. Nie było możliwości naprawienia post factum.
Sławek Bogusławski: Nie można było patcha wypuścić który po prostu naprawiał. Jak chcieliśmy patcha wypuszczać to musieliśmy kombinować nie wiadomo co: wypuszczać kolejną wersję gry albo cokolwiek.
Kate Hobler: Tak ugadywać się z czasopismami żeby na swoich dyskach CD wypuściły patcha do danej gry.
Sławek Bogusławski: Więc jest ten mechanizm takiej konsekwencji naprawy błędu. Dodatkowo jeszcze mechanizm jeżeli chodzi o gry jest taki że dzisiaj gry tworzy się na silnikach; bardzo rzadko pisze się grę od zera myślę że w ogóle się tego już nie robi.
Kate Hobler: No rzeczywiście nawet nasz trzynastolatek który pisał ostatnio gry też właśnie pisze wszystko na Godocie.
Sławek Bogusławski: I teraz zaczynamy mieć deweloperów silników którzy już nie wchodzą w głąb silnika i jeżeli ten silnik ma nie wiem system nawigacji…
Sławek Bogusławski: …w którym na przykład właśnie w Godocie ja się ostatnio trochę męczę też bo stwierdziłem że pobawię tym Godotem i zobaczę co i gdzie w trawie piszczy…
Sławek Bogusławski: …to ja robię wszystko według dokumentacji a jednocześnie on nie działa tak jakbym sobie tego życzył ale ja już nie chodzę w bebech silnika.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: I programiści którzy piszą duże gry i jest jakiś błąd w silniku to ten błąd jest powielany.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: Nawet nie błąd tylko to też może być tak że twórca tego silnika założył że daną rzecz robi się w prawo…
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: …jakiś mechanizm i wtedy dobrze działa; jak się zrobi on trochę inaczej od innej strony podejdzie a bardzo często tak można…
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: …to zaczyna być takie corner case’y które ciężko rozgryźć.
Kate Hobler: Mhm. To jest bardzo ciekawe, co mówisz, bo to bardzo ładnie pokazuje poziom skomplikowania IT jako dyscypliny. Ja to spróbuję trochę przyłożyć do medycyny, bo wiele jest takich porównań związanych z tym, że praca w IT i praca w medycynie są do siebie bardzo podobne. Oczywiście nie jest to dokładnie to samo, ale podobno schematy myślenia są podobne. Widziałam kiedyś ciekawe badanie, w którym sprawdzono programistów i lekarzy i w jaki sposób rozwiązują problemy. Okazało się, że na funkcjonalnym rezonansie magnetycznym są nie do odróżnienia. Także taka ciekawostka. To też pokazuje, że powszechność rodzin lekarsko-informatycznych jest dosyć duża. Sam jesteś, ty sam tworzysz taką rodzinę, tak?
Sławek Bogusławski: Tak. Ja mam wykształcenie techniczne i pochodzę z lekarskiej rodziny, więc jakby wokół nas się to szerzy.
Podobieństwa IT do medycyny
Kate Hobler: Kiedyś było też tak, że przychodzisz do lekarza i ten lekarz robił wszystko, tak? To był jeden lekarz, który robił absolutnie wszystko. Zbierał zioła, suszył, ubijał, tworzył z tego lekarstwa, napary i tym podobne rzeczy. Ten sam lekarz przeprowadzał jakieś zabiegi, operacje i tym podobne, i tym podobne. Teraz jest chirurg, który opiera się na tym, co mówi kardiolog, który opiera się na tym, co produkuje producent leku.
Kate Hobler: Więc są też takie łańcuchy, są takie klocki, żeby tak brzydko powiedzieć. Ten, oczywiście, specjalista najwyższego poziomu te klocki musi umiejętnie połączyć, ale są klocki. Tych klocków już nie robisz. I to się specjalizuje, komplikuje. Też bardzo fajnie to widać w mnogości specjalizacji. Ja pamiętam, kiedy ja zaczynałam swoją edukację, w 2003 roku rozpoczęłam studia, to w 2003 roku było tak, że generalnie specjalizacje na kierunku informatyka były trzy. Było programowanie, były sieci i potem było jeszcze projektowanie systemów, ale to właściwie był rodzaj programowania. I w takiej sytuacji to były jedyne opcje. Teraz w projektowaniu systemów można by było wyróżnić ileś specjalizacji, bo będzie architektura, będzie UX, będzie to, w jaki sposób ten system będzie się komunikował, jakiś rodzaj komunikacji rozproszonej, jakiś rodzaj przetwarzania. Więc tego jest cała masa, to się robi coraz bardziej skomplikowane. I teraz pytanie, czy to, że dziedzina robi się coraz bardziej skomplikowana, sprawia, że menedżerowie przestają się interesować szczegółami tym, co tam się dzieje? Taka dziwna myśl się pojawiła, z przydługim wywodem.
Sławek Bogusławski: Ja chyba nie zgodzę się z tezą, że dziedzina staje się coraz bardziej skomplikowana.
Kate Hobler: O! To ja jestem ciekawa, bo jesteś chyba pierwszą osobą, która mówi, że się z tym nie zgadza.
Sławek Bogusławski: Ja nie jestem pewien, czy się z tym nie zgadzam. Ja po prostu coś wymyślę.
Kate Hobler: Dobra.
Sławek Bogusławski: Bo… Pamiętam, jak ja zaczynałem się interesować programowaniem, to były moje pierwsze jakieś takie podrygi. To była szósta klasa podstawówki. Programiści uchodzili za osoby specjalne, że tak się wyrażę, tak? Delikatnie mówiąc. Ci w piwnicy, tak? W flanelowych koszulach, tak? Jak ktoś był programistą, to już był, wiesz, prawie że maskiem, nie? I to były takie czasy, że to tak trochę wyglądało. I z każdym rokiem do tej grupy programistów trafiali coraz bardziej normalni ludzie.
Kate Hobler: Jak to strasznie brzmi, ale naprawdę rozumiem, o co ci chodzi. Tak, znaczy ja jestem osobą, która w ogóle bardzo często lubi porównywać, mieć takie głupie porównania i tak troszkę śmiać się z pewnych takich standardów czy ludzkiego podejścia. Jeżeli kogoś wyrażam, to bardzo przepraszam, nie jest to moim celem. Raczej takie myślenie z boku, troszkę prześmiewcze, ale takie, żeby każdy łatwo zrozumiał, o co mi chodzi.
Sławek Bogusławski: I skoro ludzie coraz bardziej normalni, nie chcę powiedzieć coraz mniej inteligentni, ale bez takiej smykałki do technologii, są w stanie wejść w tę branżę, no bo też trochę się tym zajmuję, tak? Czyli zajmuję się tym, żeby, jak ja to mówię, od zera do bohatera. Czyli ludzie, którzy nie umieją programować, w ciągu jakiegoś czasu przekształcić w ludzi, którzy programują i znajdą pracę w zawodzie, to znaczy, że to musi być łatwiejsze niż wtedy, kiedy ja się tego podejmowałem. To jest jakby moja pewna teza, że teraz łatwiej w to wejść. To, że jest podział na tak wiele specjalizacji, powoduje, że ja mogę wejść, nauczyć się tej wąskiej specjalizacji i coś sobie działać w tym IT. Nie muszę rozumieć całego innego, tak? Nie muszę być data scientistem, powiedzmy, przyjdę, nauczę się Pandasa w Pythonie, znajdę robotę. Nie muszę umieć składać kodu, żeby był produkcyjny bardzo często. Nie muszę wiedzieć, jak działają sieci, jak działają systemy operacyjne, w jaki sposób to wszystko zarządza się pamięcią. Python powoduje, że ja w ogóle nie muszę zajmować się pamięcią. Nie muszę w ogóle zastanawiać się, jaka jest różnica między stosem a stertą, i tak dalej, i tak dalej, i tak dalej. A to były rzeczy, które były konieczne i wymagane, kiedy ja kończyłem studia. Bo ok, jak ja kończyłem studia, to już pojawiały się języki, było trochę języków już takich wysokopoziomowych, z garbage collectorem, który zajmował się tymi wszystkimi rzeczami. Ale gdzieś tam to zrozumienie było jeszcze bardzo istotne. W tej chwili, bez takiego niskopoziomowego zrozumienia zarządzania pamięcią, świetnie sobie poradzisz.
Kate Hobler: To w takim razie, co musi umieć menadżer lub osoba funkcyjna? Tutaj mówimy o Scrum Masterach, Project Managerach, Product Ownerach, Product Managerach. Czyli tych wszystkich osobach, które pracują z szeroko pojętym IT. Czy to będą zespoły, czy to będą całe departamenty. Co taka osoba potrzebuje wiedzieć, żeby efektywnie stanowić takiego kogoś, kto wspiera tę swoją organizację? Bo oczywiście, wiadomo, można być twardogłowym, kimś, kto nie ma zielonego pojęcia i próbować kierować. Jasne, ale tutaj nie o to chodzi. Żeby być takim partnerem, kimś, kto zrozumie to, co się dzieje, może nawet zadać czasem dobre, celne pytanie. Co taki człowiek musi mieć w dzisiejszych czasach, żeby tak brzydko powiedzieć?
Co musi umieć Manager w IT?
Sławek Bogusławski: Przedstawić mu problem w prostszy sposób, może nie dokładnie, no bo często jest tak, że pewne rzeczy nie da się przedstawić idealnie w prostszy sposób, ale da się przedstawić bardzo skomplikowane zagadnienia na tyle przystępny sposób, że każdy laik to zrozumie, który chce to zrozumieć. Oczywiście zakładam pewien poziom, może inaczej, bo to jest znowu, może mnie ktoś spali na stosie, uznaję, że coś takiego jest jak inteligencja i są ludzie, którzy są w zdarzeniu większą, są ludzie, którzy są w zdarzeniu mniejszą, więc trzeba mieć jakiś poziom pewnej takiej kognitywnej inteligencji, żeby pewne tematy zrozumieć. No ja nie pojmuję wyższej matematyki, żeby nie było, chociaż skończyłem informatykę matematyczną, jakbym poszedł na matmę, to bym tam wiecie umarł chyba. I myślę, że 99% populacji nie jest w stanie po prostu wejść w ogóle w tematy te i sobie wyobrazić, jak to tam działa. Natomiast musi być osoba, która ma pewien poziom inteligencji, żeby przeskoczyć pewien temat, ale jednocześnie musi być na tyle świadoma, że on powie: sorry, ja tego nie kumam. To jestem w stanie ci naprawdę dość skomplikowane zagadnienie techniczne przedstawić dość prosto i żeby to było ciekawiej, to też leży bardzo mocno wina po stronie programistów czy zespołu, bo ten zespół musi chcieć to przedstawić prosto albo musi mieć kogoś, kto to potrafi zrobić, powiedzieć po ludzku.
Kate Hobler: OK, to znowu to pociągnę to troszeczkę jeszcze. To jak myślisz, dlaczego dzieją się takie rzeczy, że nawet jeżeli mamy zespół czy grupę zespołów, która ma takie osoby, które potrafią prosto wytłumaczyć, to w takich nawet w takich zespołach zdarza się, że programiści mówią tak albo nie i to by było na tyle, albo tak zrobimy albo nie, nie da się i w nic więcej nie wchodzą, mimo że potrafią.
Mechanizmy obronne developerów
Sławek Bogusławski: Ludzka natura jest taka, że jak się sparzy 5 razy, to potem wchodzi w inny mechanizm. Czyli dla przykładu, jako początkujący programista przychodzę i mówię: „To zajmie tyle czasu, potrzebujemy 2 tygodnie na zrobienie tych funkcjonalności”. Czemu 2 tygodnie? No bo tam 4 dni na zrobienie tego, tu trzeba wymyślić to, potem jeszcze będziemy 5 dni pisać testy. Więc gościu mi mówi: „Nie, nie, testów nie piszcie, ja nie potrzebuję”. Jako początkujący programista powiem: „Dobra, no spokojnie, nie chcesz to nie chcesz”. Powiedziałaś, że przyjmiesz na klatę wszelkie babole, które wynikają z testów. Bo sam jako początkujący programista często nie rozumiem potrzeby pisania testów. W sensie jakby to przychodzi z czasem trochę.
Sławek Bogusławski: I potem taki Product Owner — ja nie mówię, że oczywiście wszyscy tacy są — ale zdarzy się taki. A to wystarczy, że się zdarzy. Tak? Powie: „Ale ja nie mówiłem o braku testów”, jak potem okazuje się, że to jest niskiej jakości.
Kate Hobler: I kopie w tyłek.
Sławek Bogusławski: I ląduje to na barkach programistów i dochodzi do takiej sytuacji. Jeżeli was opatrujesz jakimś takim trochę toksycznym corpo, w którym jest taka spekologia: „To nie mój problem, to wasz problem. To wy popełniliście błąd”, w której im mniej informacji przekażę, tym mniejsza szansa, że ktoś się do mnie przyczepi. Więc myślę, że to może być jeden z mechanizmów obronnych jednej i drugiej strony.
Kate Hobler: Tak, tak. Powiem ci, że ja mam podobną opinię na ten temat. Tutaj znowu wracamy do tego, jak nasza organizacja jest skonstruowana, jaką ma kulturę. Tak? Bo to wszystko niestety wszystko wraca do tego tematu.
Sławek Bogusławski: Albo na przykład właśnie znowu to jest to samo tak naprawdę. To powiem tylko od jednej strony — znaczy niezależnie od tego w którą stronę pójdę — jeżeli coś pójdzie nie tak. Na przykład okazuje się, że temat był wyestymowany źle. No bo to jest estymata — są rzeczy których się nie da zobaczyć. Tak? Nie wiem bug który miał być zrobiony w ciągu dwóch dni bo wydawał się prosty okazał się cholernie skomplikowany i trzeba przepisać pół systemu zajmuje dwa tygodnie tak? Albo błąd… To jest moje prywatne doświadczenie miałem sytuację w której miałem napisać prostą funkcję która dostaje na wejście plik z danymi przetwarza te dane i na podstawie tych każdych odczytów zwraca jakieś tam wartości nieważne nie chcę wchodzić w szczegóły nie chcę zwracać o firmie nie chcę mówić i tak dalej dwa tygodnie się męczyłem i połowałem z tym i ciągle miałem błąd miałem wrażenie że jest jakiś strzał z boku że dane wyjściowe nie są takie poprawne bo miałem… A to też jest w sumie może warte… Miałem stary system nowy system i miałem przenieść funkcję ze starego systemu do nowego więc ja mogłem te dane puścić na starym systemie dostać wyniki i potem puścić na nowym systemie i porównać wyniki i tych wyników były setki tysięcy setki tysięcy to jest taki że pre-wyjściowy miał tam osiem mega dziesięć mega samych pojedynczych wpisów linijki tam odczytów czy czujnika.
Sławek Bogusławski: I wszystko było idealnie do tam dziesiątego miejsca po przecinku tak samo do tam odczytu 2015 i potem wyskakiwało i był już inny wynik o i nie wiedziałem o co chodzi przeszukiwałem wszystko myślałem że w systemie tym oryginalnym który jest przed trzydziestu czterdziestu lat jest jakieś z boku zarządzanie pamięcią jakiś strzał cokolwiek nie miałem pomysłu w ogóle okazało się że parsując dane wejściowe sparsowałem je i popełniłem drobny błąd.
Kate Hobler: I przecinek był nie w tym miejscu.
Sławek Bogusławski: Trzeba… W jednej z linijek w jedynej linijce tam dwutysięcznej którejś linijce ja poprosiłem kumpla żeby mi pomógł bo już nie miałem pomysłu to on to zrobił i mówi ale co ci chodzi przecież działa wszystko działa wszystko dobrze idealne masz wyniki bo on wziął surowe pliki i nie popełnił tego błędu przy parsowaniu i takie rzeczy się zdarzają czy tutaj można by powiedzieć mogłem szybciej poprosić o pomoc na pewno mogły zachować się lepiej jakby nie czekać dwóch tygodni ale jakby jesteśmy ludźmi popełniamy błędy też możemy pojawić się coś środku kodzie czego nie jesteśmy stanie przewidzieć
Kate Hobler: Tak i zatrzyma pracę dłuższy czas
Sławek Bogusławski: Tak, i teraz jeżeli mamy taką sytuację, no i przychodzimy do człowieka i powiedzieć: okej, do naszego szefa i powiedzieć: kurde, mam taką sytuację, mogę pójść w prawo albo mogę pójść w lewo.
Kate Hobler: Mhm.
Sławek Bogusławski: I jeżeli on ci mówi: masz iść w prawo, czy iść w prawo, dobra, iść w prawo, trudno, idziemy w prawo.
Sławek Bogusławski: Okej, podajesz mu jakieś konsekwencje, jaki z tego wynik, to niech… jakby może to jest tak, że chcesz trochę odpowiedzialność za podjęcie decyzji zwalić na szefa, ale trochę po to jest szef, przynajmniej w głowie, w mojej głowie podaje jakby…
Odpowiedzialność
Sławek Bogusławski: No, długo można by było też pogadać na ten temat, ale gdzieś jest taki moment, kiedy poniekąd dlatego on więcej zarabia, bo bierze na siebie pewną odpowiedzialność, której ty nie masz. Jeżeli potem masz sytuację, w której szef powiedział: „Idziemy w prawo”, a potem pyta się ciebie, dlaczego nie poszedłeś w lewo, jak w prawo wybuchło, no to znowu się parzysz. I to jest dokładnie to, o czym mówiliśmy też wcześniej, o tej kulturze organizacji, czyli braku zaufania do tego, że ja mogę powiedzieć, że czegoś nie umiem, że nie wiem, jak coś zrobić, że to jest coś dla mnie trudnego. I to z jednej i z drugiej strony, że ja muszę stawiać się na piedestale za każdym razem i pokazywać: „Jestem Bogiem, wiem wszystko”.
Sławek Bogusławski: I myślę, że to jest największy problem tego typu porozumiewania z tą kwestią.
Kate Hobler: Całkowicie się zgadzam, że to jest kwestia tej kultury, że nie można przyznać się do błędu, bo nieprzyznanie się do błędu sprawia, że mamy ten terror sukcesu i tego, że wszystko musi wyjść, no bo przecież błędy popełniają tylko ci, którzy zawalają rzeczy. I to jest rzeczywiście poważny problem. Z drugiej strony, gdyby popatrzeć na to, gdzie leży odpowiedzialność, to jest sytuacja z Volkswagenem. Nie wiem, czy pamiętasz kwestię fałszowania wyników tam spalania i tak dalej.
Kate Hobler: Nie siedzą menedżerowie, znaczy też siedzą w tym momencie w więzieniu, ale siedzą też deweloperzy, którzy nie powiedzieli „nie” i zakodowali, wiedząc, co to jest. Więc teraz pytanie, czy to rzeczywiście jest tak, że ten ktoś, kto podejmuje decyzję, jest rzeczywiście bardziej odpowiedzialny?
Sławek Bogusławski: Nie, no w mojej ocenie jest, bo też jest… no to jest klasyczny, jakby, taki problem: „Ja tylko słuchałem rozkazów”. No co innego jest „ja tylko słuchałem rozkazów” i robić coś nieetycznego, czyli no rozkazali mi rozstrzelać kobiety i dzieci, no to rozstrzelałem, nie zastanawiałem się. To jest trochę co innego. Jest taki moment, kiedy nawet w wojsku możesz powiedzieć „nie”, tak, kiedy wiesz, że rozkaz jest ludobójstwem na przykład. Tak, ja tam znowu na prawie wojskowym się nie znam, ale gdzieś tam obiły mi się o uszy jakieś takie informacje. Znowu, jak ktoś się na tym zna, to możemy poprawić, jeżeli jest tak.
Kate Hobler: Zapraszamy do komentarzy.
Sławek Bogusławski: Więc jest pewien mechanizm, w którym moment, w którym ty jako osoba musisz stanąć na wysokości zadania i powiedzieć „nie”, po prostu. Jakby taka personalna odpowiedzialność nigdy nie zostanie zwolniona, jeżeli robisz… szef każe zrobić coś nieetycznego, tak.
Sławek Bogusławski: Miałem osobiście, znowu, podobną sytuację. To znaczy, klient podczas pracy na systemie stwierdził, że system pracuje za wolno i chętnie zapłaci za optymalizację tego systemu.
Sławek Bogusławski: „Ale to będzie naprawmy tylko babole, naprawmy wszystkie błędy, które są istotne i chętnie zapłacę za tę optymalizację”. I podczas szukania baboli okazało się, że jednym z błędów, który był spowodowany starszą wersją, że błąd był jakby w sterowniku do baz danych. Więc zaktualizowaliśmy sterownik, błąd już przestał występować, ale jednocześnie to ten sterownik, ten stary sterownik z błędem powodował te opóźnienia, więc automatycznie cały system zaczął działać szybko. Okej. No więc mój szef kazał mi wstawić sleepy w kodzie, czyli opóźnić go tak, czyli spowodować, że kod będzie stał w miejscach, gdzie stał wcześniej, po to, żeby klient dalej był chętny kupić… do kupienia tego upgrade’u, który tak naprawdę w żaden sposób się nie napracowaliśmy. Tutaj można by było gadać, czy to jest etyczne, czy nie, bo klient chciał przecież… ja to zrobiłem. To, że mnie to kosztowało zero pracy, w mojej ocenie jest to nieetyczne. I w mojej ocenie, jakby nie było to w porządku, następnego dnia złożyłem wypowiedzenie. Nie powiedziałem, że tego nie zrobię, chyba nawet to zrobiłem, szczerze powiedziawszy, z czego się teraz wstydzę. Natomiast jakby stwierdziłem, że nie chcę tam pracować, że to mi nie odpowiada. Nie pamiętam, jak to się skończyło, to była jedna z moich pierwszych prac w życiu.
Sławek Bogusławski: Więc jakby ciężko mi jest jednoznacznie przypomnieć sobie, jak się wtedy zachowałem, ale pamiętam ten aspekt, że tak bardzo mnie to mierziło, że stwierdziłem, że nie chcę tam dłużej pracować. Tam były jeszcze tona innych problemów związanych ze wszystkim, natomiast to przelało do takiego stopnia, że nikt w życiu…
Sławek Bogusławski: To był taki pomysł, że płaci się przede wszystkim za wiedzę i pracę, ale to jakby temat zupełnie inny podcast, zupełnie inną rozmowę, moglibyśmy tutaj popływać.
Kate Hobler: I paradoks pracy, szybciej rozliczeń godzinowych i tym podobnych, tam jest rzeczywiście dużo.
Sławek Bogusławski: Nie, nie, nie, ja wejdę w ten temat, to umrę. Z tej odpowiedzialności, że nikt mnie nie znajdzie, że ja to wrzuciłem albo nie wrzuciłem do kodu, ja się z tym zgadzam. Ale z drugiej strony, jeżeli mam w kodzie i mówię: „Pójdziemy w prawo, będzie szybciej, zrobię to na wczoraj tak naprawdę”, ale konsekwencją tego jest to, że nie będzie testów i wypuścimy coś, za co trzeba będzie jakby spłacić dług techniczny potem, czyli będziemy musieli popracować nad tym kodem później, żeby go doszlifować, ale już dzisiaj go wypuścimy. Albo pójdziemy w lewo, wypuścimy go za dwa tygodnie, ale jednak dopracowanego. Wybierz. I tutaj, jeżeli pójdziemy w prawo i coś się stanie dziwnego, to w mojej ocenie jakby to ściąga z twoich barków odpowiedzialność do pewnego stopnia, oczywiście. Ale jeszcze jeden element, tak powiem, jest transparentność i uczciwość w stosunku do tego, co mówisz. Czyli jeżeli wiesz, że kod nie nadaje się do wypuszczenia, to to powiedz, bo tak też może być. Ale jeżeli kod został ręcznie przetestowany, wygląda w porządku i działa super, może coś wybuchnąć, bo przy testach zazwyczaj coś wybucha, ale mimo wszystko jest to w miarę rzetelnie zrobione, no to jest jakby inna sprawa. Jakby tutaj nie wchodzę w taką… Ja jeszcze jedna ważna rzecz: zawsze zakładam dobrą wolę, jeżeli chodzi o tego typu rzeczy, bo jeżeli jest zła wola, to w większości przypadków nie mamy o czym rozmawiać, tak?
Kate Hobler: Ale to się też zdarza niezmiernie rzadko, z mojego doświadczenia.
Sławek Bogusławski: W mojej historii zdarzyło się półtora raza.
Kate Hobler: Półtora raza? Okej, to ja cię muszę zapytać, co to jest to pół?
Sławek Bogusławski: Ciężko mi jest ocenić, czy to była zła wola, czy totalna bezmyślność i brak umiejętności jakiejkolwiek.
Kate Hobler: No właśnie, jakby to jest w tym przypadku ciężko mi ocenić.
Sławek Bogusławski: W jednym przypadek, który ciężko mi ocenić. Drugi przypadek był skrajny, bo chłopak dostał zadanie: „Napraw funkcję walidującą dane, bo wysypuje się tam, żeby się nie wysypywała. Celem jest niewysypowanie się funkcji”. No i co zrobił? Wywalił całe ciało funkcji.
Kate Hobler: No to rzeczywiście się nie wysypywała.
Sławek Bogusławski: Tak, i testy wszystkie przechodziły.
Kate Hobler: Doskonałe. Czyli krótko mówiąc, usunął cały kod, więc wszystko…
Sławek Bogusławski: Testy były wybrakowane, bo powinny być testy, które celowo wrzucają złe dane, żeby je zwalidować, a tego zabrakło. Natomiast no tak zrobił i to był jedyny przypadek, w którym widziałem, że ktoś jest zwolniony dyscyplinarnie z firmy.
Kate Hobler: No tak, dobre testy są trudne, nie? No kurczę, to jest… Czyli tak podsumowując, żeby być partnerem dla zespołów technicznych, trzeba być gotowym na to, żeby się przyznać do tego, że nie wiemy. Trzeba z nimi porozmawiać, doprowadzić też do otwarcia, ponieważ jeżeli przez lata byli karani za to, że coś zrobili nie tak, to w tym momencie trzeba ich otworzyć i powiedzieć: „Hej, to, że coś zrobiliście nie tak, to jest po prostu część pracy, to jest OK, bo rzeczy się zdarzają”. I w tym momencie możemy mieć partnerów do rozmowy, niezależnie od tego, czy mamy background techniczny, czy dobrze to rozumiemy, czy nie. Dobrze cię rozumiem?
Podsumowanie Czekamy na komentarze z hasłem odsłuchania :)
Sławek Bogusławski: Tak, tak, zdecydowanie tak. To jest pierwszy krok i to tak naprawdę nie jest kwestia zespołów technicznych, to jest kwestia po prostu posiadania zespołu. Czy ja pracuję w Lidlu jako manager zmiany i ktoś mi powie: „Stary, coś się wysypało, coś mi nie działa, coś spieprzyłem”, bo no, bo… Więc pracuję na takim poziomie, bardzo absolutnie nie mam żadnego aspektu, że to jest zła praca. Szczerze, sam bym poszedł do tej pracy, gdybym nie mógł zarabiać lepiej, że tak się wyrażę. Nie wiem, co powiedzieć, nie mam w tym aspekcie żadnym tym, tylko chodzi mi o to, że tam w ogóle nie ma aspektu technicznego, tak, stąd ten przykład.
Sławek Bogusławski: Poprawność polityczna ze mną jest na bakier. Nie, nie, nie, to nie działa.
Sławek Bogusławski: Czy pewna dyplomacja, no ale nie ważne. I mamy sytuację, w której uczciwie mówimy, jakie mamy problemy, to osoba, która nami zarządza, może nam pomóc rozwiązać te problemy. Ona wie o nich i może coś z tym zrobić. Im szybciej wie, tym lepiej jest w stanie coś z tym zrobić. A jeżeli zaczniemy zamiatać to pod dywan i mówić nieprawdę, niezależnie od tego, znowu, w którą stronę to działa, no to jest trud i potem to posprzątać. To tak zawsze jest ze wszystkim, to jest po prostu życie.
Kate Hobler: Tak, niby takie proste, a takie trudne, dlatego że też nasza edukacja nas dosyć mocno przygotowała na to, że chodzi tylko i wyłącznie o wynik końcowy.
Sławek Bogusławski: Ale żeby było śmieszniej, to trochę tak jest. No trochę tak. Z drugiej strony, jeżeli zawsze będziesz zawalać, nigdy nie dostarczysz niczego, no to sorry, ale jako szef czy lider zespołu powiem: „No wiesz, nie mogę na tobie polegać, nigdy, nigdy nie dostarczyłaś, ciągle masz problem”.
Kate Hobler: Tak, kwestia uczenia się na własnych błędach, a nie tylko i wyłącznie używanie tego jako wytrychu.
Sławek Bogusławski: Tak, jako wymówki na zasadzie: „To ja, to mój błąd, przyznaję się, dobra, idziemy dalej. O, znowu mój błąd, przyznaję się, idziemy dalej”.
Kate Hobler: No zgadza się, także to nie to.
Sławek Bogusławski: Więc tak, no dobra.
Kate Hobler: To ja bym cię jeszcze bardzo chętnie zapytała o jedną bardzo ważną rzecz, mianowicie o kwestie jakości i długu technicznego, ale zrobię bardzo perfidny cliffhanger i powiem, że to będzie w następnym odcinku, ponieważ to jest dosyć duży temat. Więc porozmawiajmy sobie o zachowaniu jakości, co to w ogóle jest dług techniczny, jak to się w ogóle mierzy, czy jak to można rozpoznać i jak do tego nie doprowadzić, albo jak to wyleczyć i w ogóle jak się zachowuje jakość w produktach technologicznych, w produktach software’owych. Ale to następnym razem. Dzięki, Sławek. Myślę, że fajne rzeczy tutaj się dzisiaj pojawiły. Znowu mamy hasło na dosłuchanie, tym razem hasło na dosłuchanie to będzie „pomidor”.
Kate Hobler: Także zapraszamy do pomidorowania w komentarzach. Dla tych, którzy nie wiedzą, jak się dosłuchało, to hasło można skomentować.
Kate Hobler: Tak.
Kate Hobler: To będzie hasło na dosłuchanie dzisiejsze: „pomidor”.
Kate Hobler: Także dzięki, Sławek, za dzisiaj, no i do zobaczenia w kolejnym odcinku. Na razie, cześć, cześć.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- Professional Agile Leadership™ – Essentials (PAL-E)Liderzy, którzy rozwijają zespół, zamiast go ograniczać
- OrgScapes LeadershipPrzywództwo jest trudne i samotne. Nie musi być
- Liderski narzędziownikKilkanaście narzędzi lidera. Zabierasz te, które pasują do Ciebie





