Moc Mentoringu - Podcast Zwinnej Kawy #14

Michał Kościukiewicz dzieli się swoimi doświadczeniami zarówno jako Mentor jaki i Mentee. Opowiada o tym jak mentoring może być kluczem do szybkiej ścieżki kariery oraz jako lekarstwo na samotność lidera.
Obejrzyj na YT
Zapis rozmowy
Marek Hobler: Hej wszystkim, witajcie na Zwinnej Kawie po gaduchach. Tutaj Marek Hobler z Brass Willow. Z nami jest Michał. Cześć, witam was. Hej Michał, co masz w kubku?
Michał Kościukiewicz: Co mam w kubku? Wodę, bo już kawę pierwszą wypiłem, więc na razie woda, ale czuję, że zaraz będę potrzebował drugą. Co prawda jest dziesiąta, więc już prawie przed południe, właściwie na pewno przed południe.
Marek Hobler: Widzę, że masz na kubku alpakę, pasuje ci do twojego… Czy to lama jest?
Michał Kościukiewicz: To jest alpaka, tak samo jak na koszulce. To jest moje ulubione zwierzę. Wydaje mi się, że alpaka i ratel to są moje zwierzęta totemiczne, bym miał posłużyć takim lekkim zawłaszczeniem kulturowym. Alpaka dlatego, że one są po prostu cudowne. Jak się na nie patrzy, to jest uosobienie wspaniałości i majestatu. Natomiast ratel, czyli miodożer, to jest moim zdaniem taki najbardziej badass w królestwie zwierząt. Mam swojego ulubionego ratela, który na imię Stoffel. Kiedyś BBC nawet zrobiło o nim dokument, w którym Stoffel jakby zawodowo ucieka z miejsca, w którym na co dzień żyje. Ale nie tak, że ucieka, w ogóle ucieka, tylko trochę to robi hobbystycznie. Na zasadzie: z tego końca to ja też wam ucieknę. Są fragmenty tego na YouTube do obejrzenia. Ogólnie miodożery to są bardzo interesujące zwierzęta. Niesamowicie twarde, odporne i bardzo inteligentne.
Marek Hobler: Wow. Myślę, że mamy fajny temat teraz do pójścia głębiej. Ja wracając do kubków. Ja mam na kubku logotyp Gałgana. Gałgan jest taką nagrodą wewnątrzbrasową, która dostaje się za… Michał, za co się dostaje Gałgana u nas?
Michał Kościukiewicz: Za co się u nas dostaje Gałgana? Za różnego rodzaju stopy, zapominajki, niedorobienia rzeczy. Mamy wybrać taką zasadę, że można się mylić. I wydaje mi się, że Gałgan jest taką bardzo fajną ilustracją tego. Ponieważ nie tyle dążymy do tego, żeby popełnić błędy, ale jak nam się zdarzą, co zdarza się każdemu, to mamy szansę na to, żeby o tym opowiedzieć w zabawny sposób. Tak, żeby to zilustrować, to możesz Marek podać jakiś przykład tego, jak byłeś takim Gałganem. Bo… Dobrze będzie to pokazywać na zewnątrz dla was.
Marek Hobler: Ja myślałem o tym, czym jest instytucja Gałgana. I Gałgan to jest próba zrobienia procesu, który nagradza… W normalnej sytuacji jest tak, że jak popełniłeś jakiś błąd, no to potencjalnie grozi ci kara. A to jest próba odwrócenia tego, żebyśmy się nie bali przyznać do tego, że się mylimy, że popełniliśmy błąd. Jesteśmy ludźmi, tak? Każdy z nas jest tylko, tylko albo aż człowiekiem. Popełniamy błędy. I żebyśmy mogli jako cała instytucja, jako Brass Willow, wyciągnąć wnioski z tego, czegoś się nauczyć, to warto jest do tego, żeby przyznawać się do błędów. I tak jak jest w przemyśle lotniczym, to tam są procedury, jakby… Jak przyznasz się do błędu, to potem musisz wypełniać bardzo dużo papierkologii. Tutaj chcieliśmy zrobić z tego zabawę. Czyli… I teraz na moim własnym przykładzie. Było tak, że Kate poprosiła mnie kiedyś, żebym zamówił papier do flipchartów. Bo trenerzy potrzebują papieru. I powiedziała: zamów 10 sztuk. No i ja wtedy zamówiłem 10 sztuk po 100 bloczków. A nie po jeden bloczek. W związku z tym zamówiłem papieru na 10 lat dla całego Brass Willow. I jakby mieliśmy go tak dużo, że nie byliśmy w stanie nic z nim zrobić. W końcu podarowaliśmy go szkole, znajomym trenerom. I jakby udało nam się doprowadzić do tego, że już nie zagraca nam całego biura. Ale to było moje pierwsze oficjalne gałgaństwo. Hej, Marek zamówił 100 razy więcej papieru niż trzeba. I nie ma z nim co robić. I zagraca nam całe biuro.
Michał Kościukiewicz: Sam odbierałem część tego papieru, kiedy zacząłem pracować już dobry raz.
Marek Hobler: No. I w tym roku poszliśmy dalej z gałgaństwem. Bo… Zrobiliśmy kanał na Slacku: Jestem gałganem. I jest konkurs. Na koniec roku będziemy robić wybory na największego gałgana bądź gałgankę roku w Brass Willow. I każdy z nas się przyznaje do tych swoich rzeczy. I raczej mamy z tego zabawę, niż szef, albo brak szefa, potem wymierza karę.
Michał Kościukiewicz: To przykładem też fajnym jest… Nie wiem. Zrobienie spotkania. Znaczy wiem. Zrobienie spotkania. Zaproszenie na to całej firmy. I na przykład zapomnienie powiedzenia ludziom, że to spotkanie jest stacjonarne, a nie w online’ach. No bo… Dlaczego nie? No tak. Więc to jest właśnie nasze gałgaństwo. Różnego rodzaju gałgaństwa. Gałgaństwo. Tak. Gałgaństwo.
Marek Hobler: No. I dlatego powstał kubek Gałgan. Jakby każdy wraz go dostał swojego czasu. Michał, nie wiem. Dostałeś kubek? Czy jesteś u nas zbyt krótko?
Michał Kościukiewicz: Ten z Gałganem? No. Jak miałem go dostać, skoro dopiero powstał?
Marek Hobler: Ten kubek ma trzy lata. Już jest taki lekko sprany.
Michał Kościukiewicz: Aaa. No to… No nie no. To jestem dwa lata niecałe. Więc czekam na mój kubek, Marek. Czekam na mój kubek. Dzięki, że mi powiedziałeś, że mogę go dostać.
Marek Hobler: Przejdźmy do tych mentoringów.
Czym jest mentoring? Relacja partnerska
Michał Kościukiewicz: No. Zacząłem od tego, że właśnie kiedy ja przekwalifikowałem się, to nie wpadłem na to, że mógłbym mieć mentora. Że mógłbym poprosić kogoś o to, żeby mnie wsparł w mojej pracy. Też niekoniecznie potrafiłem się poruszać po świecie IT, czy też po świecie związanym ze zwinnością, by sobie coś takiego zapewnić. Z dzisiejszej perspektywy myślę, że to byłoby coś, co bardzo by mi pomogło, bo mentor, mentorka, osoba, która zgodziłaby się ze mną być w tej relacji, mogłaby mnie wspierać w kontekście zdobywania wiedzy. To nie działa tylko na starcie, w momencie jakiejś takiej zmiany, reorganizacji. Wydaje mi się, że to jest coś, co pomaga właściwie cały czas. I teraz czym jest mentoring? To jest relacja między mentorem a mentee. Jak ja ją rozumiem? Uważam, że to jest relacja równościowa. To znaczy, że i mentor, i mentee powinni być w relacji takiej partnerskiej. Jeżeli ktokolwiek przychodzi do mnie dla mentoringu, to to jest jedna z pierwszych rzeczy, o których mówię, że musimy być on the same level. Musimy traktować się oboje podmiotowo i sprawczo, po to, żeby ta relacja przynosiła nam wartość.
Marek Hobler: Okej, a hierarchia dalej tam występuje, że mentor jest taki potężny, a mentee jest nisko kłaniający się i czerpiący wiedzę z podstóp?
Michał Kościukiewicz: Nie, właśnie chodzi o to, żeby spłaszczać, żeby nie być w hierarchii, tylko żeby być w partnerstwie. Dlaczego? Relacja mentor-mentee, moim zdaniem, to jest właśnie relacja, a nie funkcjonowanie w strukturach władzy. Będzie skuteczniejsza, kiedy będziemy traktować się po partnersku, ponieważ mentee powinien mieć możliwość twórczej krytyki tego, co przynosi, mówi mentor. To nie jest tak, że ja jestem jakiegoś rodzaju, nie wiem…
Marek Hobler: Omnibusem, tak?
Michał Kościukiewicz: Tak, ja też jestem z drugiej strony człowiekiem. Moim obowiązkiem jako mentora jest rzetelnie dostarczyć wartość mentee. Co to znaczy rzetelnie? Jeżeli znam coś z własnego doświadczenia i miałem okazję to przepracować, działać z tym, moim obowiązkiem jest to zaznaczyć i powiedzieć. Jeżeli znam coś tylko w ramach modelu teoretycznego, czytałem o tym, ale nigdy sam tego nie stosowałem, moim obowiązkiem jest o tym powiedzieć. Jeżeli nie wiem, nie znam odpowiedzi, moim obowiązkiem jest o tym powiedzieć. Mentee musi zawsze wiedzieć, z jakiej ja pozycji wychodzę. Po pierwsze, po to, żeby nie tworzyć takiego wrażenia, że jestem alfą i omegą i wiem wszystko. Po drugie, bo ja jestem też człowiekiem i powinienem mieć prawo nie wiedzieć. Po trzecie, pokazywanie tego, że ja jako specjalista mogę czegoś nie wiedzieć, też jest formą wsparcia do tej drugiej strony, bo pokazuje, że skoro ja mogę czegoś nie wiedzieć, to druga strona też jak najbardziej ma do tego prawo.
Obowiązki mentora i mentee
Michał Kościukiewicz: Mówimy o tym, że to jest relacja, ona działa w obie strony, więc skoro ja mam pewien zestaw obowiązków, to mentee też ma po swojej stronie zestaw obowiązków czy też odpowiedzialności, może tak. I jedną z takich rzeczy, to jest to, żeby przynosić temat. Nawet jeżeli nie wiem, o czym chciałbym porozmawiać, to też mogę o tym powiedzieć. No i w tej relacji, to jest chyba jedyna rzecz, która ją zaburza, taki stuprocentowo nierównościowy charakter, jest to, że to mentee inicjuje pewne rzeczy. On potrzebuje określonych rzeczy, więc po jego stronie, po jej stronie jest sprawczość, wywołanie kontaktu i tak dalej.
Michał Kościukiewicz: Co jest jeszcze obowiązkiem, moim zdaniem, czy też odpowiedzialnością — odpowiedzialność, to jest lepsze określenie, odpowiedzialność to jest coś, co chcemy podejmować lub nie — jest szybka pętla feedbacku. To znaczy, że jeżeli ja jako mentor przyjdę i sprzedam jakąś informację o mentee, załóżmy, że to będzie jakiegoś rodzaju model, w sytuacji, którą opisał mentee, moim zdaniem może być użyteczny. Bo jeżeli on nie zadziałał, to mentee powinien do mnie jak najszybciej z tym wrócić i powiedzieć: “Michał, to nie zadziałało”.
Michał Kościukiewicz: Powiedzieć dlaczego. Wtedy możemy się pochylić i sprawdzić, co się dzieje. Czy to jest tak, że model, czyli pewnego rodzaju narzędzie, został przeze mnie źle dobrany? Może jest tak, że on już nie działa, bo… I to mentee zapewni mi wtedy bardzo szybką pętlę zwrotną. Więc ta informacja od mentee, która jest jego odpowiedzialnością, dla mnie też jest wartością. Ponieważ dzięki mentoringowi ja mam dostęp do bardzo dużej ilości sytuacji, których samodzielnie nie byłbym w stanie wygenerować, ponieważ nie byłbym w stanie być w tylu miejscach, w ilu są moi mentee.
Marek Hobler: Czyli taki mentee musi być dla ciebie szczery, tak naprawdę. I nawet jeżeli komuś nie poszło, to warto, żeby ci o tym powiedział.
Michał Kościukiewicz: Tak, musimy być w zaufaniu i w takiej gotowości do tego, żeby mówić sobie transparentnie zarówno o tym, czego potrzebujemy, ale też co wyszło z naszej interakcji. Czy to, co dana osoba dostała, było przydatne, czy nie.
Michał Kościukiewicz: Czy mogła tego użyć? Jeżeli tak, to dlaczego? Jeżeli nie, to dlaczego? Jeżeli zastanawiacie się, czy być mentorem i zastanawiacie się, jaka z tego płynie wartość, moim zdaniem największą wartością jest to, że mamy dostęp jako mentorzy do sytuacji, z którymi mierzą się nasi mentee. I możemy ciągle właściwie sprawdzać, czy nasza wiedza jest ciągle użyteczna. Czy rozwiązania, które proponujemy, na pewno działają. Ponieważ mentee przyjdzie — taka jest moja zawsze nadzieja — i powie nam bez ogródek: “Hej, to nie zadziałało”. Mamy bardzo szybką pętlę weryfikacji naszych informacji i dzięki temu możemy być lepsi też. Więc ta wymiana wiedzy, chociaż jest na różnych poziomach, bo to mentor jest raczej osobą dającą, mentee jest osobą biorącą, ale przepływ wartości jest równomierny, bo o ile mentee dostaje od nas jakiegoś rodzaju wiedzę, rozwiązanie, możliwość porozmawiania, to my dostajemy od mentee możliwość sprawdzenia, czy to, co wiemy, mówimy, jest nadal aktualne. Więc w tym zakresie to jest relacja równych i wymiany.
Wartość mentoringu dla obu stron
Marek Hobler: To złapałeś jedno z moich kolejnych pytań, które chciałem zadać, bo właśnie chciałem się zapytać, czy ten przepływ wartości płynie tylko w jedną stronę. Słyszę, że to płynie w dwie strony, czyli nie tylko warto być mentee, bo wtedy masz akcelerację wzrostu i szybciej rośniesz, i wzrastasz, może nie rośniesz, i rozwijasz się tam, gdzie byś chciał, chciała, ale też jako mentor też wzrastasz, tak? Tak, też się rozwijasz. Więc opłaca się być i mentee, i mentorem.
Michał Kościukiewicz: Tak, ja zacząłem o tym, że przydałoby mi się to bardzo, kiedy zaczynałem swoją drogę pracy w IT, ale moje przekonanie jest takie, że przydaje mi się to cały czas. To nie jest tylko w momencie, w którym chcemy nabyć nową wiedzę, ale to jest przydatne w ogóle w trakcie naszej pracy, żeby mieć kogoś, od kogo możemy bezpiecznie odbić rzeczy, które się dzieją. Usiąść i zastanowić się w bezpiecznej dla nas atmosferze, jak mam rozwiązać jakiś problem. Mieć osobę, która odbije nam w sposób krytyczny, nie bojąc się z nami rozmawiać, nasze pomysły, rozkminy, sposoby pracy. Dlaczego o tym mówię? Ponieważ część moich mentee to są osoby, które są na C-levelu i one bardzo często — może inaczej, to jest moje doświadczenie w ramach pracy, a nie z takimi ludźmi. Więc to jest dowód anegdotyczny, nie fakt.
Michał Kościukiewicz: Jest takie, że oni są często samotni, ponieważ mają mało osób wokół siebie, które mogą kontestować ich sposób pracy. A nie na zasadzie “a, to jest bez sensu, nie róbmy tego”, tylko w sposób twórczy, po to, żeby zrobić “sprawdzam”. Zapytać ich o rzeczy, które być może ich pracownicy, osoby, które są w najbliższym ich otoczeniu, albo funkcjonują w hierarchii zależności z nimi, nie są w stanie, nie chcą, boją się lub nie mają narzędzi do tego, żeby zadać. Albo nawet nie mają czasu, żeby być w interakcji z tym człowiekiem.
Michał Kościukiewicz: Często mówi się o tym, że liderzy są samotni. Mentoring jest jedną z odpowiedzi na to, co zrobić z tą samotnością. Bo można sobie znaleźć partnerów, partnerki, które współdzielą z nami tę samą odpowiedzialność. Ale to będzie trochę inna relacja, moment, w którym będziemy bardziej rozmawiać o tym, co, kto, jak pracuje na co dzień. Natomiast w relacji mentor–mentee mamy tę możliwość wzajemnego uczenia się od siebie, w której my przychodzimy jako mentee po to, żeby czerpać, my przychodzimy jako mentor po to, żeby dawać.
Marek Hobler: Ja jestem w takiej szczęśliwej sytuacji, w której jestem co-CEO i mam partnerkę, która jest też co-CEO i jakby nikt z nas nie jest bardziej, ale przyznam szczerze, że to nam powoduje, że nie jesteśmy samotni, ale głównie nasze rozmowy są o codzienności, o tej bieżączce. Mam wrażenie z tego, co z Tobą rozmawiam, że mentoring pozwala wejść na poziom meta wyżej. Czyli zacząć się reflektować nie tylko, co dzisiaj się dzieje w firmie, co się działo w zeszłym tygodniu, ale popatrzeć na to szerzej.
Michał Kościukiewicz: Tak. W zależności od tego, jaki stawiamy problem, tak możemy się zastanowić w różnych perspektywach. Na przykład jakiś czas temu pracowałem w kontekście zwalniania osób w zespole. Co to znaczy, w jaki sposób ja, jako osoba, która będzie zwalniać, mam się zachować, o co i o kogo powinienem się zatroszczyć, co zrobić, jeżeli muszę zwolnić więcej niż jedną osobę, czyli na przykład 10% stanu osobowego firmy, co może oznaczać na przykład 100 osób. Jak poradzić sobie z taką decyzją? Jak w ogóle zorganizować ten proces? Jakie będą tego konsekwencje? I to jest coś, na co w kontekście mentoringu możemy spojrzeć, jakby wychodząc z sytuacji, w której na przykład ty, jako CEO, byłbyś zanurzony, ponieważ to jest problem, z którym się mierzysz, trochę popatrzeć na to, jak wyglądało to w twojej firmie historycznie, bo ja cię o to będę pytał. Potem mogę ciebie zapytać o to, jak chciałbyś, żeby to wyglądało. Możemy porozmawiać o tym, jakie będą tego ryzyka. Teraz ja jestem osobą, która jest wyciągnięta z twojej organizacji, nie funkcjonuje w niej na co dzień, w tym przykładzie. W związku z tym będę pytał o rzeczy, o których nie wiem realnie. I one mogą być na tyle istotne, albo już dla ciebie przezroczyste, że sam byś na to nie wpadł. Nie dlatego, że czegokolwiek ci brakuje, tylko dlatego, że funkcjonujesz w tym na co dzień, więc to już stało się dla ciebie czymś, o czym świadomie nie reflektujesz.
Marek Hobler: Trochę podobnie, jak w tym takim narzędziu, którym spróbujesz wytłumaczyć mi twój problem, gdybym był pięciolatkiem, tak? Albo żółtą kaczuszką. Taki mentor może zacząć zadawać bardzo podstawowe pytania. Why? I zmusić cię do zmiany z punktu widzenia.
Mentoring a coaching – różnice
Michał Kościukiewicz: Nie tyle zmusić, co dać ci możliwość. Bo czym się różni mentoring od coachingu? To też może warto powiedzieć. Aby te metody rozwiązać, to jest proces, z czego coaching jest procesem nastawionym na to, żeby coachee, czyli osoba, która przychodzi do coacha, mogła samodzielnie rozwiązać swój problem. Odpowiedzialnością takiego dobrego coacha jest stworzenie sytuacji procesu, w której ty możesz sam reflektować. Teraz coach nie dostarczy ci rozwiązań. On musi się wręcz od tego powstrzymywać, ponieważ proces coachingu polega między innymi i teraz jakiekolwiek coach, który będzie nas słuchał, proszę, żeby mnie poprawić swobodnie.
Michał Kościukiewicz: Bo coaching dla mnie to jest coś, czego cały czas się uczę i to nie jest coś, w czym czuję się mocny. Ale, jakby jest nawias, jest też transparentność, więc coaching polega na tym, żeby utrzymać ten proces, w którym to coachee sam odnajduje odpowiedź albo zatrzymuje się w momencie, w którym nie jest już sam dalej w stanie się posunąć w kontekście pewnego procesu. Natomiast mentoring to jest proces, w którym mentor dostarczy odpowiedzi. Przekazuje swoje hinty, ale nie na zasadzie: tak, zrób, bo to na pewno zadziała, a raczej z informacją, przynajmniej ja w ten sposób pracuję, że dobra, chcesz informację, jak ja bym to rozwiązał? To na podstawie informacji, które od ciebie mam, czyli to, to i to, moim zdaniem mogłoby sprawdzić się to. Proponowałbym to zrobić w taki i taki sposób, najlepiej jako na przykład eksperyment. To są warunki brzegowe, które mogą zadziałać. Zobaczmy, czy to będzie okej dla ciebie. I później jest pytanie o to, czy chciałbyś teraz taki eksperyment zaprojektować, jeżeli w tę stronę pójdziemy. Jako mentor dostarczam też odpowiedzi.
Marek Hobler: Czyli mentoring to taki coaching na sterydach, tak? Nie, nie, nie.
Michał Kościukiewicz: To są dwa zupełnie oddzielne procesy, bo jeden jest nastawiony na to, żeby wytworzyć sytuację, w której osoba coachowana sama odnajdzie przyczynę swojego problemu. To jest bardziej taka praca na zasadzie pytań pogłębiających i szukania realnej przyczyny danego problemu. Natomiast mentoring w tym kontekście to będzie praca, która będzie nastawiona na znalezienie rozwiązania wspólnie z mentorem albo rozwiązania, które zaproponuje mentor dla menti danego problemu. Więc o ile w coachingu, jeżeli byłbyś moim coachee, to właściwie ja wprowadzę cię, żebyś sam znalazł odpowiedź. Natomiast w mentoringu moim obowiązkiem jest dostarczyć ci propozycję rozwiązania w którymś momencie. Nie wiem, czy to jest… Nie wiem, czy byłbym komunikatywny, jeżeli chodzi o tę różnicę.
Marek Hobler: Kusi mnie, żeby pójść trochę dalej i zastanowić się, kiedy wybrać coaching, a kiedy mentoring. Ale chciałbym pójść w inną stronę. Mówiłeś o tym, że mentoring to jest relacja. Czy w takim razie… Wyobrażam sobie, że sens, największy efekt jest wtedy, kiedy będziesz miał ciąg tych mentoringów. Czyli nie jeden mentoring, jedno spotkanie: rozwiązałem problem, w zasadzie już cię więcej nie potrzebuję, drogi mentorze. Tylko mieć jakieś systematyczne spotkanie. Jak to zorganizować najlepiej, żeby mieć jak najlepszy efekt?
Formy mentoringu: ad hoc, regularny, celowy
Michał Kościukiewicz: To zależy, czego potrzebujemy. Mentoring ma też kilka form, w których możemy pracować. Możemy mieć mentoring ad hoc, czyli coś się zdarza, odzywasz się do swojego mentora, jeżeli go masz, lub też szukasz kogoś, kto pomoże ci w bardzo konkretnej sytuacji. Możemy powiedzieć, że to jest jednorazowy event w dużym uproszczeniu. Później możemy mieć mentoring, który odbywa się regularnie, ale nie ma celu. Jego formułą jest to, że spotykamy się raz na tydzień albo na dwa tygodnie na godzinę. Ja z reguły zalecam na początku przynajmniej raz na tydzień, na to, żeby się spotkać i porozmawiać o tym, co się u ciebie dzieje, może masz jakiś konkretny problem, albo zrobić przegląd tygodnia, który się wydarzył w kontekście pracy. On nie tyle ma jakiś przewodni temat, on jest regularny. Odbywa się w jakichś ramach czasowych. Mamy też mentoring celowy, który może być nastawiony na bardzo konkretny temat, zestaw umiejętności. On powinien być i regularny, i celowy. Każde takie spotkanie będzie nas albo wprowadzać do realizacji jednego dużego celu, albo będzie się składać na szereg następujących po sobie konkretnych zagadnień, które zostały wcześniej sprecyzowane. Z menti można też ulec zmianie w czasie, bo potrzeby zmieniają się w czasie.
Marek Hobler: Próbuję znaleźć sobie taki cel. Gdybym chciał zostać rozpoznawany w moim miejscu pracy jako lider albo przejść, mieć jakiś rodzaj awansu, czyli szykuję się do awansu, wiem, że teraz jestem liderem dla 10 osób, potem będę dla 100, 1000, czegoś takiego, to wtedy, czy to jest dobry cel?
Michał Kościukiewicz: To może być dobry cel. Możemy wtedy się nad nim pochylić i go sprawdzić. Przyjrzeć się mu i zobaczyć na przykład, czy jest SMART, czy przepuścić go przez jeden z frameworków, ale możemy też przede wszystkim przyjrzeć się temu, co to dla Ciebie oznacza, jakie są kryteria sukcesu. Skoro będziemy już to mieli, to możemy się zastanowić, na ile otoczenie, załóżmy, że to będzie awans, na ile Twoja firma posiada pewnego rodzaju kryteria formalne, które pozwalają na to, żeby ten awans się odbył. Możemy to później, ja pewnie bym to zwizualizował, zaczął budować pewnego rodzaju matrycę z Tobą tego, co potrzebujesz zrobić po to, żeby odnaleźć, nie tyle sformułować sam cel, ale odnaleźć też elementy, które będą do niego prowadzić. Potem pewnie byśmy sprawdzili to z celem, czy wszystkie elementy, które tam są, są OK. Gdybyśmy to mieli, to moglibyśmy się pokłócić na przykład o roadmapę tego, w jaki sposób będziemy do tego dochodzić. Na tej podstawie
Marek Hobler: moglibyśmy sobie zaplanować, jak często
Michał Kościukiewicz: musielibyśmy się widzieć, po to, żeby być w stanie to zrealizować. Bo na przykład, powiedzmy, że ten awans byłby za trzy miesiące. Teraz warto byłoby wtedy sprawdzić, które elementy są dla Ciebie już dostępne i są niskim kosztem, które to są te rzeczy, na których musimy się mocno skupić, które to są takie, które w ogóle są poza Twoim zasięgiem i nie ma sensu może się na nich fiksować, bo można wybrać coś innego. W zależności od tego, co by nam wyszło, projektowalibyśmy dalsze działania.
Marek Hobler: Ja się uśmiecham, bo już wyobraziłem sobie taski w Jirze i wykres Gantta. Tak, żeby też w trzech miesiącach się zmieścić.
Michał Kościukiewicz: Pewnie dałoby się to zrobić. Pytanie tylko, czy warto byłoby wkładać właśnie w coś takiego wysiłek, czy nie lepiej byłoby włożyć rzeczy, które przynoszą natychmiastową nową wartość. Może właśnie byłoby tak, że to jest jedna z kompetencji, którą powinniśmy zdobyć. Teraz nigdy nie miałeś okazji tego robić, ale można pokazać, że potrafisz wykonać taką pracę w odniesieniu na przykład do projektu awans Marka. To już jest wartość, która jest sensowna do sprawdzenia. W sensie ja mogę zapytać Ciebie, czy uważasz, że to byłoby dobre, ponieważ wspominałeś, że załóżmy na potrzeby tej rozmowy, nigdy nie miałeś okazji robić, nie wiem, tabelek w Excelu, które można później przełożyć na wykres Gantta. Gantt charta nigdy nie miałeś okazji zrobić, więc moglibyśmy go zrobić w takim kontekście. Moglibyśmy na tej podstawie na przykład przygotować jakiegoś rodzaju wykresy, które pokazywałyby, jak pewne zadania są realizowane i pokazać od razu pewne trudności, które pewnie by wystąpiły. No i mielibyśmy pewnego rodzaju gotowy finalny produkt po, powiedzmy, cyklu sześciu mentoringów, który byłby dla Ciebie funkcjonalny, a jednocześnie zbierałby całe doświadczenie, które nabyłeś w ramach takiego mentoringu. Po nim miałbyś właściwie gotowe narzędzie do tego, żeby spotkać się ze swoim pracodawcą i pokazać: hej, chciałbym być tym i tym, tutaj i tutaj zdobyłem kompetencje, tutaj i tutaj pracowałem w taki i taki sposób. Nie miałem nigdy okazji tego zrobić w naszych projektach, ale zobaczcie, to jest Gantt, którego zrobiłem na potrzeby mojej pracy nad naszym awansem, nad moim awansem w naszej organizacji.
Marek Hobler: Wow, fajne. To Michał, podsumowując, warto zrobić mentoring jednorazowy, po prostu masz wydarzenie, potrzebujesz, warto mówić…
Michał Kościukiewicz: Zatrzymam Cię, bo mentoring opiera się na relacji, więc nawet jeżeli on jest ad hoc, to musimy w jakąś zainwestować albo gdzieś zbudować tę relację. I mentor i mentee muszą sprawdzić, czy jak oni ze sobą pracują, to jest ta przysłowiowa chemia. To jest coś, co jest bardzo trudno uchwytne. Teraz może być tak, że mamy jednorazowy mentoring, ale nam nie zagra. Nie dlatego, że my jesteśmy, nie wiem, źli, straszni, albo że mentor jest zły, straszny, tylko nie mamy tego wspólnego języka, albo nie mieliśmy okazji zbudować sobie relacji. W związku z tym to nie będzie
Michał Kościukiewicz: Tak wartościowe, jak moment, w którym mamy tę relację. Mentoring to jest też coś, co trzeba zainwestować, nawet jeżeli on jest ad hoc. Zresztą moje doświadczenie jest takie, że on często może się zacząć od jakiegoś rodzaju takich spotkań ad hoc, gdzieś w zasadzie śpisz z kimś na konferencji, chwilę pogadasz, masz problem, zrobicie taki szybki mentoring, nawet tego w ten sposób nie nazwiecie, to się wydarzy kilka razy, po czym nagle okazuje się, że w sumie jakbyśmy to sformalizowali sobie, w sensie nazwali to, co się dzieje, to moglibyśmy powiedzieć, że to jest właśnie mentoring.
Marek Hobler: Czyli hej Michał, dobrze nam się gada w zasadzie. Ostatnio trzy kawy przegadaliśmy i mieliśmy dobry, fajny efekt dla każdego z nas. Ja się czegoś nauczyłem, ty się czegoś nauczyłeś. Zróbmy z tego prawdziwy mentoring po prostu. Sformalizujmy to.
Michał Kościukiewicz: Jeżeli czujemy, że to jest właśnie taka relacja mentor-mentee, czyli ktoś, kto ma więcej wiedzy, doświadczenia, które może się z nami podzielić, jak najbardziej. To jest też taka dość subtelna różnica między tym, jak pracujemy z kimś, kto jest po prostu dla nas kolegą, koleżanką w kontekście na przykład pewnej wspólnoty doświadczeń, bo tam przychodzimy po inne rzeczy, niż w momencie, w którym przychodzimy do mentora po pewne rzeczy. On powinien w naszych oczach być też rozpoznany jako ta figura, która jest nam w stanie dostarczyć wartość. Albo do takiej współpracy między osobami, które nie chcą być w relacji mentor-mentee, są inne formaty, które świetnie się sprawdzają, na przykład grupa mastermindowa, grupy dyskusyjne,
Marek Hobler: spotkania różnego rodzaju community.
Michał Kościukiewicz: Relacja mentor-mentee zakłada, że my rozpoznajemy kogoś w figurze mentora i chcemy, żeby dla nas był tym mentorem. Ta druga strona jest gotowa nas rozpoznać jako mentee i ona chce być też z nami w tej relacji. Czyli nie jest to
Marek Hobler: relacja władzy, ale jest to relacja ekspercka. Czyli jest ktoś, kto się na czymś zna, ma doświadczenie bądź wiedzę, i druga osoba, która chce to chłonąć.
Michał Kościukiewicz: Jeżeli wzięlibyśmy model relacji władzy, to ja bym powiedział, że to jest władza relacyjna połączona z władzą ekspercką. Czyli model realizacji to jest relacja, natomiast to, po co przychodzimy do tej drugiej osoby, to jest właśnie jej eksperckość.
Marek Hobler: Okej, dzięki. Czyli wracając jeszcze raz. Można zrobić pojedynczy event mentoring, tylko trzeba mieć świadomość tego, że jeżeli będziemy mieli godzinę mentoringu, to pewnie 40 minut z tego to jest nawiązanie relacji. Więc ta efektywność będzie taka nie za duża. Można mieć systematyczne spotkania co tydzień albo co dwa, albo jakkolwiek byśmy to sobie nie poukładali. I można też mieć celowy mentoring. Czyli chcemy osiągnąć jakiś cel, on się skończy wtedy, kiedy go osiągniemy bądź porzucimy działalność.
Michał Kościukiewicz: Tak. Myślę, że pewnie można byłoby to jeszcze pogłębić. Najtrudniejszy jest ten przykład z tym mentoringiem jednorazowym, ponieważ nie jest łatwo zrobić jednorazowy mentoring i jednocześnie zadbać o relację. Teraz to, jak wygląda proporcja i co z tego wyniesiemy, to tu jest odpowiedzialność mentee, na ile on, ona jest w stanie wejść z zaufaniem w taką relację i na ile sobie jest w stanie pozwolić po to, żeby mentor, mentorka mieli narzędzia do pracy z tą drugą osobą.
Jak znaleźć mentora i budować relację
Marek Hobler: To Michał, skąd wziąć mentora? Załóżmy, że się przekwalifikowuję albo czuję, że chciałbym się rozwijać szybciej, albo że słabo idzie mi nauka samemu. Rozpoznajemy
Michał Kościukiewicz: kogoś, kto jest dla nas taką figurą, o tak, tego człowieka tak chcę posłuchać, mądrze gada i możemy do niego napisać, na przykład na LinkedInie, albo zapytać na konferencji albo na jakimś meetupie, hej, nie chciałbyś być moim mentorem, albo hej, szukam kogoś, kto. Powiedzieć, w jaki sposób rozumiemy tę relację i zapytać, czy ta druga strona jest zainteresowana. Do mnie na przykład moja ostatnia mentee trafiła z polecenia jeszcze innej osoby
Michał Kościukiewicz: i zostałem polecany jako mentor. Na przykład tak trafiła do mnie ostatnia mentee. Jednego z moich mentee poznałem w ramach Zwinnej Kawy. Zaczęliśmy rozmawiać i w którymś momencie ja doszedłem do wniosku, że w sumie tak zaczyna wyglądać ta relacja. W związku z tym zapytałem tę drugą osobę, czy też tak to widzi i czy zostajemy w tym, w ten sposób mówić. Może będzie nam trochę łatwiej. Więc na przykład tak. Można też
Michał Kościukiewicz: trafić do takiej firmy jak nasza i poprosić na przykład Kate: „A czy zostaniesz moją mentorką?”, czyli zrobić to, co ja zrobiłem. No i tak Kate została moją mentorką.
Marek Hobler: Okej, to ja tylko przypomnę, że Zwinna Kawa to są takie wydarzenia zdalne na Zoomie, które odbywają się cyklicznie w każdy wtorek od ósmej do dziewiątej. I są to takie spotkania związane ze zwinnością, Agilem, Kanbanem.
Marek Hobler: I spotkania są na Zoomie i tam można spotkać właśnie takich ludzi jak Michał i dowiedzieć się, spotkać przyszłego mentora, tak?
Michał Kościukiewicz: Tak. Jeżeli chodzi o to, jeszcze nawiążę: Magda Walczak, pozdrawiam Cię, gdybyś nas oglądała bądź słuchała, to Magda właśnie poleciła mnie jako mentora, więc dzięki Magda za to, bo z mojej perspektywy to też jest dowód zaufania drugiego człowieka. Możemy kogoś po prostu polecić jako mentora, jeżeli uważamy, że ta osoba z naszej perspektywy, w naszym doświadczeniu odnalazłaby się w tej roli. Ale nigdy nie jesteśmy w stanie powiedzieć, czy to będzie na pewno dla tego drugiego człowieka dobry wybór, bo to już może mocno zależeć od interakcji z nimi. Też jakiś czas temu na przykład był program, w którym nie pamiętam już kto, ale była taka mocna akcja, w której jakaś firma, organizacja przygotowała program, w którym łączyła mentorów z mentee i to była świetna sprawa, więc można się przyglądać też, czy czegoś takiego nie ma dostępnego na rynku. Są też różnego rodzaju staże, które mogą zawierać to, ale co jest moją ulubioną formą: można w naszej firmie, w której jesteśmy, mieć na przykład swojego przełożonego, którego możemy pójść i zapytać, czy nie chciałby, nie chciałaby zostać naszym mentorem, ponieważ to jest osoba, która być może jest dla nas najbliżej dostępna, która może mieć ogromną wiedzę o organizacji, może bardzo nam pomóc w naszym rozwoju, a jednocześnie może nigdy o to nie poprosił i dla niej to też może być bardzo ciekawe doświadczenie, wyzwanie, możliwość też realizacji siebie. Ja mam ogromną frajdę z byciem mentorem, to jest też niesamowicie rozwojowe dla mnie, trochę o tym mówiłem, że mentee mają problemy do rozwiązania, rozkminy, do których sam nie miałbym dostępu, bo na przykład nie jestem w stanie pracować w czterech, pięciu firmach na raz, to jest bardzo rozwojowe dla mentora. Też ta pętla zwrotna, którą mamy, też jest niesamowita.
Marek Hobler: Dobra, to jak już znajdziesz takiego mentora i go poprosisz, jakby odważysz się go poprosić, on się zgodzi, zrobicie pierwsze mentoringi, to skąd masz wiedzieć, czy to jest dla ciebie mentor? Bo rozumiem, to jest tak, że nie każdy mentor jest dla każdego mentee.
Michał Kościukiewicz: Tak. No, to jest bardzo indywidualna sprawa. Też nie każdy mentee jest dla każdego mentora, ponieważ obie strony w tej relacji mogą powiedzieć „nie”. To nie jest informacja przeciwko temu człowiekowi, tylko raczej informacja o tym, że hej, trudno mi jest z tobą, nie wiem, cokolwiek. Albo nie czuję tego, nie? To może być nawet na takim poziomie. I to nie jest informacja, załóżmy, że ja bym sobie poprosił o to, żebyś został moim mentorem, nie? Spotkalibyśmy się kilka razy, ale ogólnie czułbyś, że nie ma w tym chemii. Twoim obowiązkiem jest powiedzieć mi, że hej, Michał, nie? I tutaj podać, co się dzieje, też transparentnie. I to jest wspaniała dla nas informacja, to znaczy, że tutaj nie wyszło, możemy poszukać kogoś innego, nie? Możemy w takiej sytuacji na przykład zapytać, czy osoba, którą chcieliśmy, żeby została naszym mentorem, ale która nam odmówiła, może kogoś innego polecić.
Michał Kościukiewicz: I wtedy możemy poszukać, bo tu chodzi o to, żeby obie strony czuły, że to działa, a jednocześnie rozpoznawały się w tej relacji mentor-mentee, czyli że jedna przychodzi po coś, a druga daje tej osobie, która przychodzi, określone rzeczy.
Marek Hobler: To nie mogę się powstrzymać i muszę powiedzieć, że od razu widzę dużo podobieństw pomiędzy szukaniem mentora a szukaniem partnera życiowego. Michał, może powinniśmy zrobić Tindera dla mentorów?
Michał Kościukiewicz: Tak, tylko to pewnie musiałoby być coś więcej niż przesuwanie w lewo, w prawo. Ale może byłaby to ciekawa opcja, żeby poszukać, właściwie propagować sam ten model pracy, rozwoju, bo wydaje mi się, że mentor przydałby się nam każdemu bez względu na grupę zawodową, w której jesteśmy, bo mentor to nie jest zawsze tylko i wyłącznie
Michał Kościukiewicz: Wiedza. To jest czasami możliwość wygadania się o pewnych rzeczach, które nigdzie indziej nie miałyby na przykład możliwości zadziania się. No i tutaj później jest praca mentora, żeby rozpoznać, czy to jest moment, w którym ktoś potrzebuje po prostu powiedzieć rzeczy na zewnątrz, że to jest dla niego jedyna dostępna przestrzeń i zapytać: chcesz, żebym cię wysłuchał, czy chcesz, żebym coś ci o tym powiedział, co ja sądzę. Ja jako mentor zawsze dążę do tego drugiego, czyli żeby po tym, jak wpadnie jakaś informacja, pytać moich menti, czy chcą info ode mnie, propozycje, co można byłoby zrobić w tej sytuacji.
Jak zostać mentorem i unikać pułapek
Marek Hobler: Michał, jakby to odwrócić w drugą stronę. Ktoś do mnie przyszedł i poprosił mnie, żebym był jego mentorem, a ja nigdy nie byłem. To co zrobić? Poza tym, że zgodzić się, tak? Bo to jakby przygoda.
Michał Kościukiewicz: Po pierwsze, powiedzieć o tym swojemu menti potencjalnemu, że hej, nigdy nie byłem. Potem zakontraktować się na to, jak do czego rozumiemy tę relację. To też taki ważny dysklamer. Mentoring w kontekście pracy to nie jest terapia. Chyba że ktoś z nas ma uprawnienia, jest psychologiem, terapeutą, psychiatrą, psychoterapeutą i tak dalej. Mentoring to nie jest forma terapeutyczna. On może mieć takie działanie, ale to nie jest jego celem. To też nie jest działanie zastępcze. Mentoring jest relacją wymiany wiedzy. Tam mogą się pewne rzeczy pojawiać, takie wspierające i tak dalej, ale to nie jest jego główne zadanie. Mentor też nigdy nie jest terapeutą, więc jeżeli rozpoznajemy jako mentor określone rzeczy, to naszym obowiązkiem jest powiedzieć stop i nie działać w tę stronę. Mnie się to od czasu do czasu przydarza. Też zawsze mówimy czytelnie, transparentnie. Jeżeli właśnie nigdy nie byłem mentorem, to warto o tym powiedzieć menti i zobaczyć, w jaki sposób rozumiemy, co znaczy być mentorem, a co znaczy być w relacji mentor-menti i upewnić się, że na pewno obie strony rozumieją to tak samo. Jeżeli tak, to możemy się wtedy zakontraktować. Najlepiej, żeby to był jakiś artefakt, nawet na zasadzie, nie wiem, maila, co oboje rozumiemy przez to. Tak, żeby mieć punkt wspólny, pewnego rodzaju ramę, w której możemy się poruszać, bo ona pozwoli nam się skutecznie organizować. Ale tak, też spróbować, bo jeżeli ktoś nas rozpoznaje jako mentora, to ja polecam spróbować, żeby przekonać się, czy my w tej figurze jesteśmy. Kontynuujemy to. Kolejną rzeczą, którą polecam, to poczytać o tym, co znaczy być mentorem. Zacząć nawet od artykułu na Wikipedii. Dlaczego nie? A później sobie to zweryfikować i zobaczyć, czy ta odpowiedzialność to jest coś, na co jestem gotów, czy chcę ją podjąć, bo bycie mentorem to jest duża odpowiedzialność. Bo odpowiadamy za to, co przekazujemy temu drugiemu człowiekowi i zaczynamy od tego, w jakiej formie to robimy. A w naszej kulturze łatwo też jest popaść w rzeczy związane mocno z transferem władzy, ponieważ nasze, może inaczej, moje doświadczenie edukacyjne bardzo często w momencie, w którym miałem osobę, która wiedziała więcej, ustawiała to w takiej klasycznej sytuacji uczeń-nauczyciel, gdzie nauczyciel miał nade mną władzę. Dlatego, że ja tę władzę oddałem, on miał prawo mnie oceniać i tak dalej. Rozumiem relację mentor-menti nie jako relację władzy, tylko właśnie partnerstwo, w której staramy się dostarczyć sobie maksymalną wartość po obu stronach, że ta wartość różnie wygląda.
Marek Hobler: I zawsze można też wziąć, znaleźć sobie mentora z tego, jak robić celowego, żebyśmy byli lepszym mentorem.
Michał Kościukiewicz: Tak, jak najbardziej. Można.
Michał Kościukiewicz: Znaleźć osobę, która specjalizuje się w mentoringach po to, żeby ona nas przygotowała do bycia mentorem, mentorką. W kontekście naszej szkoły mieliśmy jeden zjazd, który był z tym związany, jeżeli dobrze pamiętam. Szkoły Scrum Masterów i Agile Coaches, tak? Tak, tak, tak. W trzeciej edycji teraz. No i też jakby szkoła też daje możliwość mentoringu, więc to jest jakieś tam miejsce, punkt zaczepienia, w którym można kogoś o to podpytać. Też dużo osób oferuje mentoring jako usługę i temu też warto się przyjrzeć i można zapytać, kto, co, jak przez to rozumie, co oferuje i tak dalej. Więc jest miejsce na research, zarówno jeżeli mielibyśmy być mentorem, albo chcielibyśmy spróbować być mentorem, jak i kiedy szukamy mentora jako menti. Jest też dużo dobrej literatury, która opisuje to. Jest trochę też fajnych artykułów. Ja polecam Medium do przeszukania jako anglojęzyczne źródło, ale też jest tego trochę po polsku, ale z głowy nie przypomnę sobie teraz jakichś źródeł.
Podsumowanie i zachęta do spróbowania
Marek Hobler: Dobra. Jakbyś kiedyś trafił, to podnoś linki, bo my gdzieś podczepimy. Michał, ja powoli czuję, że mój kubek zaczyna wysychać. Powoli też dobijamy do godziny naszego czasu, które zaplanowaliśmy sobie na to spotkanie. Czy coś jeszcze powinniśmy jako słuchacze albo ja jako swój współrozmówca wiedzieć o mentoringach? Dowiedzieliśmy się, czym są mentoringi, jakie tam są relacje, jak zacząć?
Michał Kościukiewicz: Jak być mentorem? Dowiedzieliśmy się, jak ja to rozumiem, więc warto sobie sprawdzić inne rozumienia. Zobaczyć, jak inne osoby konstruują tę relację, jak też to wygląda w kontekście literatury. Po prostu sprawdzić sobie zagadnienia. To jest raz. A dwa, spróbować. Warto spróbować. I kiedy mam na myśli spróbować, to nie mówię o jednorazowym evencie, tylko żeby spróbować sobie przynajmniej trzy razy i zobaczyć, czy mentoring realizuje nam wartość, której potrzebujemy. I tę wartość, której potrzebujemy, warto ujawnić w tej relacji jak najszybciej, bo to daje szansę na to, żeby ona została zrealizowana.
Marek Hobler: Okej. To co? Dziękuję ci bardzo.
Michał Kościukiewicz: Nie ma sprawy.
Marek Hobler: Do usłyszenia, Michał. Bardzo ci dziękuję. I do usłyszenia pewnie wkrótce.
Michał Kościukiewicz: No, do zobaczenia i do usłyszenia. Hej.
Michał Kościukiewicz: Cześć.
Podziel się wpisem:
Chcesz pójść dalej?
- Mentoring i coaching systemowy dla liderów ITMentoring dla liderów, którzy nie mają z kim tego przegadać
- Professional Agile Leadership™ – Essentials (PAL-E)Liderzy, którzy rozwijają zespół, zamiast go ograniczać
- OrgScapes LeadershipPrzywództwo jest trudne i samotne. Nie musi być





