Przejdź do treści

Myślenie wizualne a biznes. Magia?

Myślenie wizualne a biznes. Magia?

Podwójne doładowanie energetyczne: Garbysia Borowczyk i Kate Hobler rozmawiają o roli wizualizacji, myślenia wizualnego, flipowania w biznesie.

Obejrzyj na YT

Zapis rozmowy

Kate Hobler: Dzień dobry, cześć wszystkim, witam was serdecznie w kolejnym odcinku podcastu „Pod Wierzbą”. Dzisiaj ze mną osoba niezwykła, osoba, która nie tylko rysuje i maluje, ale też zaraża innych rysowaniem i malowaniem, pokazuje, że się da i pokazuje, że można myśleć nie tylko słowami, ale można myśleć też obrazami. Z nami jest dzisiaj Gabrysia Borowczyk. Cześć, Gabrysiu!

Gabrysia Borowczyk: Cześć, witam serdecznie. Tak, myślenie obrazami zdecydowanie. Ja zawsze lubię mówić, że sieję magię, bo jest to jakaś magia, aczkolwiek są badania, które mówią, że ta magia działa.

Kate Hobler: Działa, działa, także to jest taka magia, którą naukowo zdecydowanie da się zmierzyć. A powiedz mi, co masz w kubku, bo ja dzisiaj mam własnoręcznie ilustrowany kubek ze sobą.

Gabrysia Borowczyk: Więc tak, na kubku to ja mam sketchnotki, dlatego mi się strasznie spodobało. Kupiłam ten kubek, bo on jest taki sketchnotingowy, więc bardzo lubię ten kubek, a w środku mam wodę z miętą.

Kate Hobler: O, wiesz co, blisko, bo ja też mam wodę, tylko ja mam wodę z aromatem mango i cytryny. To jest jeden z niewielu napojów butelkowych, które kupuję, które lubię, po prostu woda aromatyzowana, więc widzę, że dzisiaj będziemy się…

Gabrysia Borowczyk: Tak jest, a ja zaparzam sobie miętę i sobie rozcieńczam potem ją, i to jest właśnie coś takiego.

Kate Hobler: No to cudownie. Kurczę, ten kubek jest takim perfekcyjnym łącznikiem, bo ja cię najpierw chciałam zapytać o myślenie wizualne. Bo mówi się o tym myśleniu wizualnym, gdzieś tam ten termin się przewija. Ludzie mówią o tym, że to jest coś, co w jakiś sposób wspiera, w jakiś sposób pomaga. A co to właściwie jest to myślenie wizualne? Jak byś to zdefiniowała, jak byś to sprzedała, żeby tak brzydko powiedzieć?

Definicja myślenia wizualnego

Gabrysia Borowczyk: Zacznijmy może od tego, że oczywiście w zależności od tego, do jakich badań amerykańskich dotrzemy, to różne są wyniki, ale zawsze mnie trochę irytuje, kiedy na przykład w tych badaniach jest, że 75% ludzi myśli wizualnie. Jak to 75%, a reszta to co, nie potrafi znaku drogowego zinterpretować? Prawda jest taka, że my wszyscy myślimy wizualnie. To jest pewna kompetencja mózgu i coś, co w nas jest tak głęboko atawistycznie zakorzenione, dlatego, że człowiek jest zwierzęciem wizualnym. Od samego początku, tak? Zielone to nie jedz, na przykład jeżeli mówimy o owoce. Nie wiem, czerwone też czasami nie jedz, czarne to jedz, to jest dojrzałe i możesz jeść. Coś jest pomarańczowego w trawie, uciekaj, bo to tygrys, tak? To są takie interpretowanie podstawowych rzeczy w myśleniu wizualnym. Zobaczcie, przecież myślenie wizualne to są znaki drogowe. To są pieniądze, to są sygnalizacja świetlna, pasy, przecież to jest myślenie wizualne. Wszystko dookoła nas jest myśleniem wizualnym. I teraz, jak ktoś mi mówi, że on nie myśli wizualnie, to dlatego nie chce mi się w to wierzyć. I co jeszcze powiem, nie odpowiadając wcale na twoje pytanie, dopiero do tego dojdę. Że robiliśmy kiedyś takie badanie razem z Politechniką Warszawską, gdzie pytaliśmy ludzi, jak sądzisz? Czy odpowiesz na większą ilość pytań dotyczących pewnej partii materiału po tekście linearnym, czy po tekście zwizualizowanym? I to, co jest ciekawe w tym badaniu, nawet ci, którzy deklarowali przed badaniem, że oni to tekst linearny, tylko i wyłącznie to jest dla nich najbardziej treściwe i w ogóle, bo tak jesteśmy przyzwyczajeni, pamiętajmy proszę, to i tak potem summa summarum mieli lepsze wyniki po tym teście wizualnym. A więc, co chcę przez to powiedzieć? To jest coś, co w nas jest głęboko zakorzenione i mimo iż ze szkoły wynosimy takie pewne myślenie linearne, takie silosowe pod tytułem otwieramy zeszyt do polskiego, zamykamy zeszyt do polskiego, pierwszy silos, otwieramy zeszyt do geografii, zamykamy zeszyt do geografii, drugi silos. Ja też w szkole się uczyłam na pamięć. Ja też do dzisiaj pamiętam wiersze i też pamiętam jakieś pasusy, których się uczyłam na pamięć nawet bez rozumienia treści, bylebym tylko się nauczyła je na pamięć. I ja też się uczyłam do testów, ja też widzę, co się dzieje dookoła, też mam dzieci co prawda już teraz na studiach, ale też przeszliśmy te wszystkie etapy edukacji. I w nas pewne rzeczy są zakodowane i nam się czasem wydaje, że nie można inaczej. A właśnie świat pokazuje, że tak można inaczej. A myślenie wizualne to jest cudowna kompetencja, ponieważ to jest to coś, co nas angażuje, co angażuje prawą i lewą półkulę. My w dalszym ciągu niewiele wiemy o tej prawej i lewej półkuli. Jedni mówią, że jest to analityczna, druga kreatywna, inni mówią, że obalają to. Nie ma znaczenia. Znaczenie jest to, żeby jak największe partie naszego mózgu pobudzać. I notatki graficzne i notatki wizualne to jest to coś, co jest po prostu tą magią. I teraz zamilknę, żeby trochę oddać też przestrzeni, bo ja bym mogła oralnie zdominować to spotkanie, a przecież nie o to chodzi.

Kate Hobler: Ale też trochę do tego zapraszam, bo Ty fascynująco o tym wszystkim opowiadasz. Widać, że to jest Twoja pasja po prostu.

Gabrysia Borowczyk: Kocham tę robotę.

Kate Hobler: Tak już wizualnie mówiąc. Powiedziałabym, że można nawet w audio to słychać, ten uśmiech.

Gabrysia Borowczyk: Kolejny ktoś mi powiedział, że ja syczę i paruję tym, co mówię. I bardzo dobrze.

Kate Hobler: I to by się zgadzało, to by się zgadzało.

Gabrysia Borowczyk: To też jest język wizualny, to też jest to coś. To też jest to, że wymyśliliśmy SMS-y, to zaraz potem emotki się pokazały, bo nam brakowało tych emocji, żeby je przekazać. Absolutnie tak.

Kate Hobler: Tak jest. A powiedz mi w takim razie jeszcze, bo mówiłaś o tym, że ta sfera wizualna jest bardzo pobudzająca. Istnieje ten mit wzrokowca, który jest powtarzany, mimo tego, że już obalony wielokrotnie. Ale ktoś kiedyś mi powiedział coś takiego, że ludzie są przekonani, że są wzrokowcami, dlatego że jesteśmy w stanie za pomocą wzroku przetworzyć, o ile dobrze pamiętam, było 35-krotnie więcej bodźców niż którymkolwiek innym zmysłom.

Gabrysia Borowczyk: Dokończ, przepraszam, dokończ.

Kate Hobler: Chciałam się dowiedzieć, co o tym myślisz i czy to jest coś, co jest w ogóle chociażby troszeczkę prawdziwe.

Gabrysia Borowczyk: Są różne badania i rzeczywiście są badania, gdzie tam jest 30. Niektóre mówią, że 80-krotnie, no różne. Ale słuchajcie, choćbyśmy nawet nie mieli takich twardych badań, to myślę, że każdy z nas jest w stanie sam powiedzieć, że wzrokowo jest szybko w stanie ogarnąć tę sytuację. Zobaczcie. Wchodzimy do nowego pokoju. Jest taki, tak, i my już wiemy, tu stoi tamten, tu tamto, siamto, jowam, to już nasz wzrok już to konotuje. I teraz, jeżeli to jeszcze ćwiczymy, a np. ludzie, którzy, nie wiem, policjanci są ćwiczeni w tym kierunku, także wchodzą i jest taki szybki skan otoczenia. Dlaczego? Dlatego szczególnie, kiedy mówimy o akcji, to jest takie konotowanie, gdzie co jest, tak, więc tym bardziej, kiedy właśnie jesteśmy nastawieni, czyli takie radary nastawiamy na skanowanie tego otoczenia, to my więcej dostrzegamy i już mamy całą sytuację. A teraz wyobraźmy sobie, że zanim wejdziemy do takiego pokoju umownego, to dostajemy w słuchaweczce: uważaj, pokój ma 60 metrów kwadratowych, po lewej stronie stoi szafa i tak dalej, tak, to wszystko trwa. To wszystko trwa w czasie to konotowanie, tak, gdybyśmy to z tekstu mieli, a my skanujemy powierzchnię i my już wiemy, co widzimy. I to podobnie jest także w myśleniu wizualnym. Tutaj, nie bez kozery, czy nie bez przyczyny, mówimy o tym, że to nie jest taki pitch language, zawsze mówię, to jest taki podstawowy błąd ludzi, którzy myślą, że myślenie wizualne to jest tylko wszystko przedstawienie za pomocą, nie wiem, grafik. Nie, to nie do końca tak jest. Myślenie wizualne to jest łączenie w sobie pewnych elementów strony pisanej, czyli werbalnej w rozumieniu słowa, tak, i tej wizualizacji. Dlatego, że musimy minimalizować taką swobodę do domyślania się, co ja mam na myśli. Czyli ja muszę napisać takie sedno tego wszystkiego. To jest takie podsumowanie, czyli sketchnoting, notatki graficzne albo notatki wizualne. To jest taka esencja. I to jest łączenie słów, które też staramy się skrócić do równoważnika zdań, do poszczególnych fraz, do jakichś najważniejszych rzeczy, a nie linialnego całego pięknego tekstu. I do tego dodajemy wizualizację. I wizualizacja może być dosłowna, w sensie mówimy o żarówce, rysujemy żarówkę, ale możemy mówić o kreatywności i rysujemy żarówkę. I tutaj też np. humor się kłania, dlatego, że tutaj sobie łączymy jakieś ikonki. Możemy sobie narysować głowę, połowę głowy, a połowa głowy to jest doniczka, na której rosną kwiaty. I to już jest metafora, to już jest analogia i my już się dopatrujemy, że coś nam rośnie w głowie, jakiś nowy pomysł. I to są takie rzeczy, takie smaczki. I do tego też trzeba trochę się ćwiczyć, trzeba trochę też otworzyć głowę na to. I na to wszystko jeszcze, jak już zostaniemy przy tym sketchnotingu, dochodzą jeszcze takie wizualne rzeczy, które pozwalają nam pewne rzeczy wytłuścić, pewne rzeczy wydobyć na pierwszy plan, czyli hierarchizacja tekstów. Czy to jest drukowane, czy to jest pisane. Kolor, który nam coś wyróżnia, różne techniki, które pokazują, że coś na tle innego jest bardziej widoczne, czyli coś, co ma wpadać w oko. Dlatego, że myślenie wizualne to jest takie trochę podanie na tacy. No i teraz uwaga, są dwa nurty. Jedni to krytykują i mówią: no tak, już teraz wszystko podawajmy ludziom na tacy, już w ogóle nic nie muszą robić, nic nie muszą myśleć, gdzie jest to myślenie analityczne. Ja to rozumiem. I też tutaj obserwuję, że nie chcę być znowu tym takim starym brykiem, który narzeka na te młode pokolenia, bo oni nam jeszcze pokażą, co potrafią. Natomiast rzeczywiście jest tak, że u nich jest mniejsza cierpliwość do takiego czytania tekstów. Oni tak, nie wiem jak tam z Sienkiewiczem albo innymi, ale pewnie się męczą na tych lekturach, gdzie jest dużo długie są opisy i inne tego typu rzeczy. Ty jako matka też wiesz doskonale pewnie ten ból znasz, tak?

Kate Hobler: Sienkiewicz z zeszłym miesiącu próbowaliśmy naszego dwunastoletka przekonać.

Sketchnoting w edukacji

Gabrysia Borowczyk: Absolutnie. Rękami i nogami powiedział, że zaprze się, że nie i koniec. No i to jest to. A ja pamiętam, że ja bardzo lubiłam Sienkiewicza. Trochę mnie denerwowały te długopisy, ale pani kazała, to czytałam. No ja z takiego pokolenia jestem. Ale to nowe pokolenie tak nie myśli. Ono potrzebuje rzeczywiście mieć to podane. I teraz nie zgadzam się z tym, że my nie uczymy ich w ten sposób myśleć. Dlaczego? Dlatego, że jak mamy sketchnotkę, czyli tę notatkę wizualną, którą na przykład dziecko sobie zrobiło, bo sketchnoting wchodzi do szkół i chwała mu za to, i uwielbiam, i będę w pieśniach wychwalać wszystkich nauczycieli, którzy zaczynają te techniki stosować, dla których tablica nie jest pani idzie i pisze tak długa i długa jest tablica, tylko rzeczywiście używa tego jako powierzchnię sketchnotingową. Dlatego, że właśnie przez to, że to są równoważniki zdania, poszczególne frazy i wyrazy najważniejsze, to dziecko nie uczy się na blachę, tylko uczy się łączyć je swoimi słowami. Czyli kiedy powtarza materiał i skanuje sobie wzrokiem sketchnotkę, otwierają się klapki w mózgu i ono teraz swoimi słowami opowiada o tych równoważnikach zdań, o tych pojedynczych frazach i o tych rzeczach, które zapamiętało. A zapamiętuje tylko takie impulsy, czyli tylko najważniejsze rzeczy. I my się skupiamy na tych najważniejszych rzeczach, na sednie, na powiązaniach, na datach, na ważnych wydarzeniach, ale zobacz, dziecko myśli, żeby powiązać to wszystko i żeby wypowiedzieć to swoimi słowami. I ja się… Jest lepsze. Wystukanie na blachę i wypowiedzenie, że pani jest zachwycona, że opowiadamy to tak litym tekstem, z tego dziewięćdziesiąt procent dziecko prawdopodobnie jest poza jego świadomością, żeby klepało, czy to, że własnymi słowami, być może nie do końca te zdania są jakieś przepięknie, podrzędnie złożone, ale z drugiej strony on rozumie to, co mówi. I łączenie faktów, wyszukiwanie zależności, czyli robienie sobie sketchnotki z jakiejś partii materiału, to już jest myślenie i szukanie tych zależności. To to jest dla mnie ta kompetencja XXI wieku, o którą trzeba walczyć, tak bym powiedziała w imieniu młodego pokolenia.

Kate Hobler: Podpisuję się rękami i nogami, bo mam w domu trzech facetów. Jeden jeszcze nie umie pisać i dwóch, którzy nienawidzą pisać. Natomiast jak mają sobie szybciutko coś oznaczyć, jak mają zrobić mapę myśli, która ma dosłownie trzy słowa, to jest zupełnie inna bajka, niż jeżeli mieliby wypisywać jakieś opowiadanie czy referat. Także zdecydowanie jest to coś, co jest łatwiejsze.

Myślenie wizualne w biznesie

Gabrysia Borowczyk: A zobacz, a jeszcze wracając do map myśli, które są jakimś elementem myślenia wizualnego, dla nas sketch nerdów to jest tylko jeden z szablonów. Nie obrażajcie się, kochani mapowcy, no bo taka jest prawda. Ale zobacz, że jak ci się coś przypomni albo masz taki aha moment, nie chcesz coś dopisać, to w mapie myśli nie ma problemu, a w litym tekście to, co trzeba zrobić. No to już musiałabym mieć margines, coś muszę w środek wstawić, wcisnąć. Lity tekst jakby z natury już nie dopuszcza do tego, że mogą być jakieś korekty. A w mapach myśli w ogóle nie ma mowy o korekcie, bo dodajemy kolejną odnogę, kolejną gałąź i dopisujemy. I to jest to cudowne też w tym, bo przecież ciągle mamy takie myśli, a coś jeszcze byśmy dodali, a coś byśmy jeszcze dopisali, a tu nowa refleksja nam przychodzi do głowy. I teraz te rzeczy wchodzą na salony biznesowe, te rzeczy wchodzą na salony uczelniane i na wiele, wiele innych obszarów, o których kiedy zaczynałam pracować w tej branży, to mi się w ogóle nie zdawałam sobie sprawy. Mi się wydawało, że myślenie wizualne, czyli moja praca z flipchartem, ja przeniosłam po prostu myślenie wizualne na pracę z flipchartem, to mi się wydawało, że tylko trenerzy będą odbiorcami tej magii, którą ja tutaj sieję. A tu się okazuje, że nie, że tych grup jest bardzo dużo. I teraz mówię z takim totalnym przekonaniem, że ja nie znam branży, w której nie można byłoby zastosować elementów myślenia wizualnego dla poprawy komunikacji. Kropka. W zasadzie mogłybyśmy skończyć tę naszą rozmowę, bo nie znam branży, w której nie można byłoby tego zastosować.

Kate Hobler: Tutaj bardzo wiele takich elementów się łączy. Mi tutaj w głowie się pojawia Gutenberg, który zrobił elastyczną prasę, elastyczny druk, który można było zmienić.

Gabrysia Borowczyk: On świat zmienił, on rewolucję tak naprawdę wprowadził.

Kate Hobler: Zgadza się. I element tak naprawdę sztuki plakatu, bo tam mamy napisy, tam mamy rzeczy, które ściągają wzrok. Zresztą ta polska szkoła plakatu, coś pięknego. Jeszcze coś do przemyślenia, ten ukryty sens troszkę w tym, to, że jest pod spodem. W ogóle bardzo zachęcam, jeżeli ktoś ze słuchaczy nie zapoznał się jeszcze z tak zwaną Polską Szkołą Plakatu, bardzo polecam te plakaty, takie klasyczne, które powstawały szczególnie w latach osiemdziesiątych, dziewięćdziesiątych, siedemdziesiątych też. To jest coś pięknego.

Gabrysia Borowczyk: Andrzej Pągowski, to dla mnie taka ikona też. „Papierosy są do dupy”. Kto nie zna tego plakatu, niech sobie wrzuci w Google: Andrzej Pągowski, „Papierosy są do dupy”. Tak?

Kate Hobler: Tak, tak. To jest klasyk, ale też polskie plakaty bardzo znanych filmów, tak? Od osiemdziesiątych i początków lat dziewięćdziesiątych. One są, jakby porównać z plakatami, które teraz się pojawiają, to tamte są niezwykle kreatywne i ciekawe.

Gabrysia Borowczyk: Bardzo mi się podoba, jak oglądamy amerykańskie filmy, czasami jak zwrócimy uwagę, to w tle, w dekoracji wnętrz bardzo często wiszą polskie plakaty i tylko my ich nie zauważamy. Znaczy, kto zna, to zauważa właśnie. Naprawdę w wielu filmach gdzieś w tle, jako element aranżacji wnętrza, wiszą te nasze polskie plakaty. To jest cudowne po prostu.

Kate Hobler: Tak. Dlaczego wiszą? No bo właśnie mają to coś, tak? Mają to coś. Firmy, które zajmują się odrestaurowywaniem i naprawianiem papierowych dzieł sztuki, w dużej mierze przetwarzają polskie plakaty. Także taka ciekawostka.

Gabrysia Borowczyk: A z drugiej strony, jak rozmawiasz na przykład z… Ja nie prowadzę tak zwanego, nie robię tak zwanego graphic recordingu, czyli tego wielkoformatowego zapisu graficznego w trakcie konferencji. Ale moje zacne koleżanki to robią i mówią, że bardzo często jest tak, że ten papier firma chce zachować. Ona go sobie gdzieś oprawia, utrwala, wiesza w jakiejś przestrzeni, gdzie ludzie są. Bo na przykład jeżeli to jest zapisane, nie wiem, podsumowanie naszego roku, albo jakaś strategia, albo jakaś konferencja, albo coś mówimy o naszym nowym produkcie, to to jest w tak ciekawy i smaczny sposób podane, że to po prostu wisi tam w tej firmie. I to jest też kolejny dowód na to, że to jest takie coś, co chcemy zachować, bo to się przydaje, bo patrzymy na to i mówimy: tak, o to chodzi. Kiedyś Rafał Żak, którego tutaj pozdrawiamy, TED speaker, powiedział mi, że on często jest rysowany, jak to on ujął to słowo, i mówi, że jak po swoim wystąpieniu podchodzi do takiego zapisu graficznego i patrzy, i mówi: dokładnie to chciałem powiedzieć. I to jest największa pochwała, jaka może być dla graphic recordera, bo to jest ta umiejętność wychwycenia tego sedna, tak. Jeszcze tym bardziej, jeżeli to się odbywa bez briefingów częściej, czyli graphic recorder nie wie, co będzie rysował. I potem podchodzi taki speaker i mówi: tak, to jest to sedno, to jest to, co chciałem przekazać, to są te najważniejsze rzeczy, które chciałem, żeby ludzie zapamiętali. I to jest piękne. Ekstra.

Kate Hobler: No teraz inny aspekt, bo to wszystko pisanie, układanie tego, design, narzędzia, w ogóle samo rysowanie, wielu osobom jest przerażające. No bo przecież, no bo przecież ja nie umiem rysować. Słyszę to od tylu osób. Ja sama byłam przez wiele lat przekonana o tym, że absolutnie nie potrafię rysować i że na pewno sobie nie poradzę. I tutaj nagle okazuje się, że jak narysuję literkę M, to nad tym trzy kółeczka, to wychodzi mi zespół. Tak. To czemu ci ludzie się tak boją?

Proste techniki rysowania

Gabrysia Borowczyk: Ja myślę, że to wynika trochę, trochę pokutuje ze szkoły. Wszystko zależy od tego, na kogo trafiliśmy w szkole, naszej głównie podstawowej, bo rodzice nas chwalili: mówi, o jaki super rysuneczek, fajny, śliczny, o jaki ładny ludzik i tak dalej. A przychodzimy do szkoły, a pan albo pani od plastyki patrzy i mówi: no trzy minus. Martwa natura z jabłkiem, no nie do końca ci to wyszło, bo jabłko, nie wiem, proporcjonalnie nie jest takie jak dzbanek. I ja pamiętam, że też miałam kłopoty z takim rysowaniem w proporcjach, z tą martwą naturą i tak dalej. Ale na Boga, są różne techniki. I naprawdę chwała

Kolor i kodowanie informacji

Gabrysia Borowczyk: tym nauczycielom, którzy pozwalają dziecku odnaleźć taką swoją technikę. Dlatego uważam, że skryptometrik powinien być uczony w szkołach jako jedna z technik. I teraz przecież są rzeźbiarze, którzy są złymi rysownikami, są rysownicy, którzy są złymi rzeźbiarzami. A wydawało mi się, że to wszystko powinno być takie proste. A są ludzie, którzy mają tak zdolne ręce, że potrafią robić na szydełku, a inny potrafi, nie wiem, coś jeszcze. Ja znam dentystę, artystę, że tak powiem, no bo coś w tym jest. To jest ta zdolność rąk. I teraz trzeba odnaleźć, trzeba być w czymś dobrym. Ja kiedyś słyszałam, jestem w ogóle wielkim zwolennikiem tego, żeby dzieciom dać, pozwalać napróbować na wiele rzeczy, bo ono musi znaleźć to coś, w czym jest dobre. I teraz mamy różne techniki. Jeżeli wprowadzamy bardzo proste, tak jak właśnie powiedziałaś, no wręcz takie ikonograficzne, że tak powiem, myślenie wizualne, to pokazujemy dzieciom też pewne techniki, no bo wszystkiego można nauczyć, to są techniki, ja zawsze powiadam, no to się okazuje, że ono się uczy. Właśnie robimy sobie takie trzy, jak powiedziałaś, literkę M, dodajemy dwie główki, już mamy parę ludziczków. Jak zrobimy dwie literki M, to już mamy grupę czteroosobową i tak dalej, i tak dalej. I to jest niesamowite, żeby zdjąć z ludzi taką trochę taką potrzebę tego, że ja muszę rysować jak Leonardo da Vinci, bo nie muszę. Co więcej, co do badania, otóż wizualizacja w biznesie, w technologii, gdziekolwiek jest wspierająca, dopóki jest prosta. Jak przegniemy, jak zacznie być za piękna, zbyt wieloelementowa, zbyt taka, wiesz, piętnaście cieni, szesnaście tam różnych, tam wiatr, szum, wiatr, inne tego typu rzeczy, to się okazuje, że ona się staje dystraktorem. Dlaczego? Dlatego, że wtedy jest zbyt dużo elementów i odwracamy od sedna uwagę. Ja jestem wielkim zwolennikiem takiego podstawowego, koszernego, sketch notingu. Do naszej branży wchodzą ludzie, którzy mają albo background artystyczny skończyli, nie daj Boże, Akademię Sztuk Pięknych, mówię to z pełną odpowiedzialnością, dlatego, że jest im trudno. Oni mają dużo trudniej. Dlatego, że mają przymus takiego rysowania ala Akademia Sztuk Pięknych. Co by powiedział pan profesor na Akademii Sztuk Pięknych? A mnie nie obchodzi, co by powiedział profesor na Akademii Sztuk Pięknych, bo to nie jest tego typu sztuka. I absolutnie tak, to są takie proste rzeczy. Strzałki, dymki, chmurki. I jak pokaże się ludziom takie rzeczy na warsztacie, to jest to piękniejszy moment, kiedy ktoś przegląda np. nie około obiadu, przegląda swoje notatki sprzed godziny, ostatniej i dwóch i nagle mówi, jakby ktoś rano powiedział, że ja to narysuję, to bym nie uwierzył. Co warsztat się to powtarza. No i teraz ja zawsze mówię, bo to magia. Ale tak naprawdę, słuchajcie, to są proste techniki. To jest pokazanie człowiekowi prostej rzeczy i powiedzenie, yes you can. Natomiast kiedy bym rzeczywiście narysowała, ten wiecz, że orła z skrzydłami, ze szumem i w ogóle tam nie wiadomo co, to bym się okazała, że on tego nie umie narysować. Ja tego nawet nie umiem narysować. Ale prostego ptaka, proszę bardzo, mogę narysować. I o to też w tym wszystkim chodzi. No tak, prosty ptak to dwa łuki. No i już mamy lecącą mewę. Więc dajmy trochę też pola wyobraźni i z drugiej strony to jest też tak, że mamy te podstawowe kolorki, mamy kilka mazaczków. I tak naprawdę jednym mazaczkiem i dwoma, trzema kolorkami jesteśmy w stanie czynić już magię. Wcale nie potrzebujemy do tego nie wiadomo jakich sprzętów, tylko proste rzeczy. Nawet czarnym mazakiem można tylko i wyłącznie porobić parę rzeczy. Szary jak dodamy, to już w ogóle jest magia, nie? A jak dodamy jeszcze do tego trochę kolorku, to kolor też ma swoje znaczenie. I tu znowu na przykład, o kolejna rzecz muszę, bo się uduszę powiedzieć, tak? Zaszkoły takie trochę wynosimy, czasami przekonanie, że jak w piorniczku mamy 15 kredeczek, to wszystkie trzeba umieć. użyć. A to niestety tak nie jest, tak? Im więcej kolorów, tym więcej dystrakcji. Monochromatyczne rzeczy albo kod kolorystyczny, który jest z zamysłem stosowany, kod kolorystyczny, który pozwala nam grupować informacje, który mówi o tym siły sprzyjające, siły przeszkadzające. I już mamy do pracy z grupą, do omówienia sobie czegoś na przykład na, nie wiem, jakimś spotkaniu kreatywnym, czy na sesji problem solvingowej, kiedy sobie omawiamy jakiś produkt, jakiś proces, coś takiego i sobie mówimy, aha, to na czerwono sobie zaznaczmy siły, które są przeszkadzające, torpedujące, zjawiska, które gdzieś z tymi musimy się męczyć i co to oznaczało, a na zielono albo na niebiesko oznaczmy sobie siły, które nas wspomagają, wspierają, powodują, że produkt się sprzedaje, że proces się rozwija i tak dalej, i tak dalej. Już mamy to grupowanie, proste rzeczy, ale jeszcze raz powtórzę, bo jak pokazuje ludziom te proste techniki, te proste szablony, to mówią, boże, jakie to proste, tylko to jest takie trochę jajko Kolumba, tak? Trzeba na to wpaść. A jak ci ktoś pokaże, palcem i powie, do czego to możesz użyć, to się okazuje, że dostałeś niesamowitą magię, którą możesz stosować.

Kate Hobler: Tak. I ja niejednokrotnie, tworząc jakieś — czy rysując coś, bo jak ilustruję Scrum Guide’a i nie tylko Scrum Guide’a, to tam czasem właśnie coś wychodzi. Ja tego nie umiem narysować. Ja sobie googluję w tym momencie ikonkę, która przedstawia coś, i nagle patrzę, jak tam idą linie. Aha, to tak ma wyglądać.

Gabrysia Borowczyk: Jest ta strona, którą zna każdy informatyk, czyli Flat Icon, nie? Tak. Ja nie rysuję na Flat Icon dlatego, że kocham Flat Icon za to, że tam są szalenie proste ikonki. Ja sobie wchodzę i mówię na przykład: how to draw coś tam, nie? Znaczy tę ikoneczkę sobie i wyskakuje coś tam. Ja: jakie to proste. Ja sobie ją rysuję w taki sposób, jak to jest narysowane, i szukam tam inspiracji. No bo to też nie jest tak, że ja zawsze wiem, co narysować. Ja też mam swój bank ikon. Oczywiście są ikonki, które często rysuję, więc ja już z zamkniętymi oczami o piątej nad ranem potrafię je narysować. Ale czasami na przykład jest ikonka, którą kiedyś wiem, że fajnie rysowałam. Jak to szło? Potrzebuję zerknąć, mówię: aha, już wiem, tak? I tak każdy ma z twojej pracy — pewnie w specyfice konkretnego zawodu czy konkretnego kontekstu, w którym ludzie pracują — są takie właśnie ikoneczki, które zawsze się przydają, taki sztandarowy zestaw. Ale tak jak mówisz, a potem szukasz sobie. Tylko trzeba wiedzieć, jak szukać, gdzie szukać i nie znowu jakaś przepiękna, rozbudowana ikonka z pięćdziesięcioma elementami, tylko ta najprostsza ikonka jest najfajniejsza, bo my to jeszcze musimy narysować. Tak jak te ludziki, tak? Ja pewnie mogłabym przez tyle lat pracy już sobie wypracować jakiegoś — tak jak każdy grafik decor ma jakiegoś swojego typu ludzika wypracowany, specyficzny, charakterystyczny. On jest ciekawy: tu ma grzyweczkę, tu ma koszuleczkę i tak dalej. A ja nie idę w tym kierunku dlatego, że ja uczę ludzi prosto. Czyli ja też muszę pokazywać im, że ja rysuję prosto. I czasami ktoś może powiedzieć: no po tylu latach ty w dalszym ciągu rysujesz proste ludziczki? Tak, z premedytacją rysuję proste ludziczki, żeby pokazać ludziom, z którymi pracuję, że takimi prostymi pacynkami też można — a nawet trzeba. A jeżeli ktoś dalej będzie chciał się rozwijać w kierunku Akademii Sztuk Pięknych, to już jest jego decyzja, tak? Ja uczę koszernej facylitacji graficznej spotkań — że tak powiem — prostej.

Kate Hobler: Tak. Dla tych, którzy nas nie widzą — tylko słyszą — Gabrysia w tle ma zestaw rysowanych… i tak nawiasem mówiąc, to jest prawdziwe tło, to nie jest wirtualne.

Gabrysia Borowczyk: Tak.

Kate Hobler: To jest pianka właśnie.

Gabrysia Borowczyk: Narysowałam sobie w pandemii jako ściankę do webinarów — bo różne rzeczy były tam z tyłu; były łącznie z praniem — i doszłam do wniosku, że zanim tam te tła wirtualne zaczęły być modne, to ja sobie kupiłam taką płytę M20x70 i narysowałam sobie na niej ikoneczki. I ona jest cudowna dlatego że tło wirtualne — wiecie — czasami nam ucho zniknie albo tam inna część ciała… A tutaj nie jest tło wirtualne; tylko ona jest z tyłu za mną. No i ja sobie właśnie taką z ikoneczkami… Taką specjalnie czarno-białą żeby pasowała do każdego tematu i do każdego koloru! Uwielbiam tę moją ścianeczkę! No i proszę bardzo: pandemia do czegoś się przydała.

Kate Hobler: Tak! I widzę też że chyba najtrudniejszy element który tutaj jest namalowany to jest mnogość okien w Pałacu Kultury…

Gabrysia Borowczyk: Ale zauważ proszę, że to są kreski. Że to są proste kreski po prostu, takie długie, długie okna. No i też już tam upraszczałam pewne rzeczy. Nie wchodzę, bo architektonicznie on tam ma… czyli upraszczamy też pewne rzeczy. Ale właśnie zobacz, to jest to tutaj. Wszyscy z daleka widzą, że to jest Pałac Kultury. Ale to tak naprawdę, ponieważ zachowuje taką minimalną kreskę po to, żebyś tytułowo rozpoznała te budowle. Podobnie wieżę Eiffla ma też… że my rozpoznajemy po konkretnym charakterystycznym kształcie. No i tak samo są inne rzeczy. Czy to będzie oko, czy to będzie komputer, czy to będzie cokolwiek innego. O, to są te ludki, o których ty mówiłaś tutaj. Mamy proste po prostu i dodajemy główeczki. I proszę bardzo, ludziczki solniczki, najprostsze na świecie. Tak naprawdę w nich jest niesamowita magia. Absolutnie takie rzeczy można robić. No i o, tutaj też odsłonię dla tych, którzy widzą parę rzeczy. O, post-ity rysujemy też jako pole tekstowe ciekawe, bo przykuwa uwagę. Oj, można było długo… no można było długo.

Kate Hobler: Zgadza się. A tak naprawdę ja tak patrzę się… przyglądam się tym rzeczom i czekaj. Ten Pałac Kultury jest krzywy.

Gabrysia Borowczyk: No i co? No i co? No bo tak miało być. No właśnie. Bo mi tak się machnęło.

Perfekcjonizm w rysowaniu

Gabrysia Borowczyk: Absolutnie odradzam ludziom rysowanie od linijki. I ja nawet jak rysuję na tablecie graficznym, gdzie jest funkcja wygładzania kresek — mogę przytrzymać tam, mam piękną kreseczkę — to ja staram się tego unikać dlatego, że chcę, żeby w dalszym ciągu to było pokazane, że to jest ręcznie robione. Ja nie jestem grafikiem komputerowym. Ja jestem sketchnoterem i to jest ręczna robota. I na flipie też jest tak, że czasami nam się trochę ręka zadrży, czasami coś nam wyjdzie krzywo. Czasami coś nam wyjdzie nie tak. I tak miało być. To jest takie moje… jest taka moja fraza, którą ja lubię powtarzać na warsztatach dlatego, żeby trochę zdjąć z ludzi taką potrzebę perfekcyjności. Oczywiście, że ciągle się rozwijamy i chcemy, żeby te rzeczy były estetyczne i dbamy o pewne rzeczy, ale nie dajmy się Boże zwariować, żebyśmy nie dążyli do takiego niepotrzebnego perfekcjonizmu. Co więcej, bardzo często robiłam różne testy na Facebooku, pytałam ludzi i tak dalej. Ludzie mówią, że jak to jest takie ręczne — czyli widać, że to jest takie ręczne — czyli z takim delikatnym błędem — to oni bardziej to cenią, bo rzeczywiście wiedzą, że to jest ręczne. To jest tak jak kiedyś na filmie… nie pamiętam jak się nazywał ten film… ale świętej pamięci Robin Williams…

Kate Hobler: Robin Williams? Zgadza się.

Gabrysia Borowczyk: Robin Williams grał takiego niby robota czy…

Gabrysia Borowczyk: …nie nieważne! W każdym bądź razie chodziło o to, że było zbliżenie twarzy i było… że jego twórca powiedział: „Właśnie on jest tym zaawansowanym”, bo widać asymetrię twarzy; widać nierówności; on nie jest idealny; tylko on jest taki prawdziwy jak człowiek! I to zrobiło na mnie ogromne wrażenie! Czyli najwyższy stopień rozwoju to jest taki: że jest nieidealny bo prawdziwy a nie wygładzony! I TO JEST TO CO W DODATKACH WIZUALNYCH! I dlatego też natychmiast możemy poznać styl – jak patrzysz na prace – już ludzie których z daleka poznajesz PO KRESCE BO TO ICH CHARAKTERYSTYCZNY CIEKAWY SPECYFICZNY STYL DOBÓR KOLORÓW TAKŻE KRESKA KSZTAŁT LITER ABSOLUTNIE TAK NIE DAJMY SIĘ ZWARIOWAĆ DLATEGO ŻE ZOBACZ JESTEŚ W CZASIE JAKIEGOŚ SPOTKANIA GDZIE COŚ W FERWORZE EMOCJI SOBIE OMAWIACIE CZY TY TERAZ JAKO MODERATOR TEGO SPOTKANIA CHCESZ WYSKOCZYĆ Z TEGO FLOW W KTÓRYM JESTEŚ BO TY JESTEŚ W TYM PROBLEMIE NP PROWADZĄC SWOJĄ GRUPĘ I TERAZ STAJESZ PRZED FLIPEM I BĘDZIESZ SIĘ BLOKOWAĆ MÓWIĄC O JEZU ŻE MI SIĘ TYLKO KRZYWA ŻE MI SIĘ TYLKO PROSTA KRESKA WYSZŁA TO JEST ZABURZENIE FLOW A WIĘC NIECH CI WYJDZIE TA KRESKA KRZYWA ALE TA KRESKA MA SWOJE ZADANIE BO TU W TYCH EMOCJACH W TEJ DYSKUSJI Z GRUPĄ ONA MA ODEGRAĆ SWOJĄ ROLĘ BO TO BĘDZIE OŚ CZASU NA KTÓREJ CHCESZ COŚ NP ROZRYSOWAĆ I CO Z TEGO ŻE ONA JEST KRZYWA

Gabrysia Borowczyk: I to jest to, co ja uwielbiam. Dlatego mówię, nie bójcie się rysować przy ludziach. Nie bójcie się. A jak coś wyjdzie nie halo, to mówcie, że tak miało być. Albo to zawsze mówię, dodaję trochę humoru. I powiedzieć na przykład, ja zawsze moje ulubione opowiedzonko, jak wam w ludziku jedna nóżka wyjdzie krótsza, a druga dłuższa, to zawsze powiedzcie: Pan Bóg sprawiedliwy, jak dał jedną krótszą, to drugą dał dłuższą. Zawsze jakimś żarcikiem, czyli takie spuszczenie z siebie. I też zawsze mówię facylitatorem graficznym: nigdy, never, jamais, kiedy jesteście w ferworze walki, tutaj coś robicie, nie przepraszajcie ludzi: „O, ja was przepraszam bardzo, tak mi krzywo tutaj wyszło”. Bo sobie robisz krzywdę, dlatego że obniżasz sobie status i przekierowujesz uwagę nie na to, co jest sensem tego spotkania. Natomiast kiedy ty masz dystans i kiedy ty potrafisz powiedzieć: „O, tak miało być, to mi wyszła krzywa kreska, a tu zobaczcie, Boże, taka trójkątna głowa mi wyszła, niezamierzenie, nie wiem co”. Jeżeli masz do tego dystans, a nawet to śmiejesz się powiedzieć: „No tak, no tysiąc trójkątogłowych, ci są kwadratogłowi, no proszę bardzo, jak oni się mają dogadać, nie?”. Czyli wiesz, taki flow w tym takim nawet żartowaniu z tego, co wyszło, no to to ludzie zapamiętują, tak? I ten słynny mój fuckup management, tak? Ludzie się z tego śmieją, ale to jest jedna z największych kompetencji. Czyli jak coś nam gdzieś nie wyjdzie, no to właśnie albo to obśmiejemy, albo nadamy temu jakiś sens, albo powiemy, że, pokażemy, że na przykład powinniśmy błękit, pach, pach, trzy klaseczki, nie wiem, słynna klasy, tylko mamy ciałko tego naszego solniczki i główka nam za bardzo odskoczyła, jest taka przerwa za długa i co tam wstawić. No i oczywiście cały wypełniacz typu szaliczek rysuję, tak? I szaliczek już od razu wypełnia tę niepotrzebną czy rażącą w oko przerwę pomiędzy główką i ciałkiem. I to jest ten właśnie ten polot, ta taka inteligencja wizualna, taka może nawet błyskotliwość wizualna, żeby takie rzeczy umieć sobie robić. Natomiast nigdy na nie nie wpadniemy, jak będziemy zblokowani i będziemy stali z dialogami wewnętrznymi pod tytułem: „O Boże, o Boże, żeby było prosto, co oni powiedzą, no tak, no tak, oni od razu widzą, że ja krzywo rysuję”. No nie, tak? To właśnie ma być zabawa tą kreską, tak? Nie bez kozery mówimy, że jest doodling, że jest takie bazgroły wręcz, to jest technika bazgrolenia, żeby trochę pozbyć się tych oporów. Tak miało być, albo fuckup management, albo obśmiewamy te rzeczy, no na Boga, no. Przecież to jest ręczna robota, tu, tu.

Kate Hobler: Tak jest. I ja na swoich szkoleniach też, szczególnie jeżeli fizycznie siedzimy, to mam zawsze coś kolorowego, żeby można było, żeby można było sobie bazgrolić. Mam jakieś karteczki i tym podobne, żeby jeżeli ktoś, nawet jeżeli ktoś nie lubi, nie lubi rysować, to niech poskłada origami, tak, z karteczek.

Bazgroły poprawiają pamięć

Gabrysia Borowczyk: Jest takie badanie, kurczę, nie chcę się znowu na amerykańskich naukowców, ale naprawdę jest takie badanie, gdzie dwie grupy testowe, dawano im do odsłuchania pewne rozmowy telefoniczne, nieważne. I w pierwszej grupie kazano tylko tak grzecznie słuchać, nic w ogóle nie mogli robić, tylko mieli się skupiać na tych rozmowach, a drugiej pozwalano na bazgroły. Nie mogli notować, tylko wiesz, takie jak my, kratki rysujemy, tam esy-floresy, jakieś tam takie różne bazgrołki. I ta grupa, która mogła bazgrolić, zapamiętywała do 30% więcej niż ta, która nie mogła bazgrolić.

Kate Hobler: No właśnie, im więcej mamy, im więcej mamy zmysłów zaangażowanych w uczenie się,

Gabrysia Borowczyk: Po prostu zaangażowanych, dotyk papieru, mazaka, to wszystko też wpływa na to, że są badania, które mówią, że na Kindlu jednak zdecydowanie mniej zapamiętujemy tekst z książki czytanej, niż kiedy ją dotykamy, przewracamy kartki, czyli te wszystkie nasze zmysłowe doświadczenia. No jest coś w tym. Jesteśmy zwierzętami dotykowymi, zwierzętami stadnymi, czyli funkcjonujemy w stadzie, potrzebujemy tego stada. No i też taka nasza potrzeba tego właśnie, żeby coś tutaj narysować, żeby tu sobie coś wytatuować, żeby sobie zrobić jakąś, tutaj coś sobie ulepić, bo jest ładne. To u nas jest, słuchaj.

Kate Hobler: Tak jest. Wystarczy popatrzeć na takie pięcio-, sześciolatki, co przynoszą z przedszkola czy z zerówki, tak? Ile tych prac jest, ile tych ciekawych rzeczy.

Gabrysia Borowczyk: Te glutki, tu plastelinki, tu tamto, tu owanto, tu siamto, tak? I to jest, zobaczcie, to jest takie właśnie, nie? Zresztą mówi się, że jak masz dziecko nawet kilkumiesięczne, dawaj mu różne faktury do pomiętolenia, do dotknięcia, tak? Te takie maty edukacyjne, gdzie są różne śliskie, zimne, ciepłe, nie? Zimne, tego typu rzeczy. No właśnie, bo im więcej tego typu doświadczeń, tym więcej takich śladów pamięciowych, tak? Nas wszystko poszerza i nasze horyzonty i rozwija. Absolutnie tak, nie? I z jednej strony mamy PowerPointa, zobacz, czyli każdy z nas jest dzieckiem PowerPointa, przynajmniej niektórzy kanwę teraz kochają i tak dalej, ale z drugiej strony też taki przesyt takiego tylko patrzenia, bez takiego zaangażowania też nie do końca się teraz sprawdza. I ludzie, którzy w biznesie bardzo często mają tylko i wyłącznie PowerPointy, żeby była pewna jasność, absolutnie nie jestem przeciwnikiem, jestem przeciwnikiem złych PowerPointów, ale dobrych PowerPointów wcale nie jestem przeciwnikiem, ale jednak, Kate, ty też potwierdzasz, na warsztatach lepiej działa flipchart. No pewnie, że tak. Zdecydowanie lepiej działa flipchart. Jest większa motywacja, skupienie, zaangażowanie, ludzie patrzą, ja zawsze mówię, że uwaga odbiorcy skupiają się na tobie albo na końcu twojego mazaka. Ty masz naprawdę władzę, tak? Ta końcówka mazaka, to ona naprawdę dużo może, o tu postawmy kropkę.

Warsztaty online i wizualizacja

Kate Hobler: Tak, tak naprawdę jeżeli wchodzimy w interakcję z czymś, nawet wirtualnym tak naprawdę, w ogóle bardzo ciekawa rzecz zdarzyła się z początkiem pandemii, bo kiedy wszyscy mówili, a jak warsztaty zaczniemy wszystkie przeprowadzać online, no to przecież efektywność spadnie itd. A bardzo ciekawa rzecz się zdarzyła, bo w Scrum.org zrobili pierwsze badania i okazało się, że te warsztaty, które są robione online, zdawalność egzaminów wzrosła w stosunku do tych, które są fizycznie.

Gabrysia Borowczyk: Ciekawe, nie?

Kate Hobler: No właśnie i zastanawiali się dlaczego tak jest. Jedną z hipotez, która jest z tym związana i to jest hipoteza, która troszeczkę pod innym kątem się potwierdziła jako coś innego, jest kwestia interakcji z materiałami. Bo jeżeli wchodzimy w interakcję, jakby Mural, na którym jest większość tego, co robimy, to jest coś, co współtworzymy. Wchodząc w interakcję z tym, co tam jest, właśnie rysując sobie coś tam, dopisując karteczki itd.

Gabrysia Borowczyk: Do plegającego skita elektronicznego, czyli mój wkład.

Kate Hobler: Właśnie. To jest coś, co pamiętamy. Zresztą ja widzę też na moim Muralu, które Murale są otwierane i widzę, że Murale sprzed trzech lat regularnie ludzie na nie wchodzą i z nich korzystają, a kiedyś zrobiliśmy eksperyment w postaci umieszczania takich kuponów w książeczkach, które drukowaliśmy, dla materiałów, które drukowaliśmy dla uczestników i okazywało się, że nikt ich nie otworzył, nikt ich nie znalazł.

Gabrysia Borowczyk: Na zdrowy rozum. Absolutnie cieszę się, że dajesz ten przykład, bo na zdrowy rozum.

Gabrysia Borowczyk: Ja kiedyś mam taką zakładkę na komputerze, pobrane pliki PDF, na przykład jakiś PDF za darmo albo coś, co kupiłam, coś, co w PDF-ie kupiłam. Ostatnio weszłam w ten plik, patrzę i myślę: co ja mam, to ja takie rzeczy tam mam, to mam i jeszcze tam to mam. Zobacz proszę, że my to jest tak, ściągnęliśmy, wchodzi gdzieś, nie parkuje tutaj w tej pamięci, po jakimś czasie już nie pamiętamy, co zaparkowaliśmy. A to, że mówisz, ludzie wchodzą na Murala sprzed trzech lat, to jest to, że to nie jest zapis linearny w PDF-ie, tylko to jest taka właśnie, no, odbicie procesu myślowego, który jest na tym Muralu, aż mi tu zabrakło ręki, ale wiecie, o co chodzi, nie? Tak rozłożony jest, nie? I teraz ludzie nawet pamiętają, bo ja wiem, jak ja wchodzę na moje stare, ja Miro jestem team, ale dlatego, że się przyzwyczaiłam do Miro, Mural też jest super, tak? To samo. Pod mi deckel, tak, nieważne, jak Niemcy mówią. No i ja pamiętam, że na przykład czegoś szukam, bo chcę skopiować dla innej grupy, to ja pamiętam: aha, to było mniej więcej w połowie i było czerwone. Ja tak sobie lecę i szukam, gdzie będzie ten czerwony punkt, bo wiem, że tam to, tam to było. I to jest o wiele szybsze do znalezienia, niż teraz, ja bym pamiętała, gdzie to było w tym PDF-ie. Pamiętam, jak ja miałam PDF-y. No nie bez kozery mamy też, zaznaczamy sobie pewne rzeczy albo wykreślamy pewne rzeczy. Absolutnie to myślenie wizualne nam jest szalenie potrzebne. I z kolei z branży trenerskiej w pandemii też powiedzieliśmy, że jakie szkolenia były nieskuteczne. Kiedy, przepraszam bardzo, ale pozwolicie, że moja ciocia świętej pamięci ukochana zawsze powiedziała, kiedy wychodzi taka dupa w kołnierzyku i tylko mówi, mówi, mówi, nie? Bo to też jest sztuka. I nawet najciekawsze, to nie jesteśmy w stanie osiem godzin słuchać tego, jak tylko ktoś mówi. Albo odpala PowerPointa, który jest po prostu koszmarem w cieniu wiązów. I teraz, im więcej z kolei bodźców. Pierwsza lekcja pandemiczna: nie wszystko na raz na jednym slajdzie, tylko musisz dozować te treści, a więc dozować, powolutku prowadzić kogoś przez, dlatego że, tak samo, nie mogę puścić sketchnotki rozbudowanej, bo ja bym mogła godzinę do tej sketchnotki mówić, a oko bodźców, które będą ją gdzieś prowadziły, coś będzie się zmieniało, tak? Dlaczego? Dlatego, że tracimy naszą uwagę. Z drugiej strony, kiedy już mieliśmy coś wykładowo podane, to teraz wchodzimy właśnie na Mural, Miro i zaczynamy coś robić, czyli zaangażowanie, a tu w parach, a tu może w grupie, a tu może jakaś dyskusja. Coś robimy, coś ma nas pobudzać, a więc znowu różne, różnorodne metody. I ci, którzy potrafią to ogarniać, to ci potrafią wymiatać w online’ach. I ja też słyszę od ludzi, z którymi też mi się zdarza pracować, teraz już mniej, ale swego czasu jeszcze tak właśnie w pandemicznym rozkwicie jak najbardziej. I wielokrotnie słyszałam od ludzi, którzy mówili: wiesz co, mam takie wrażenie, że ja bym na warsztacie stacjonarnym aż tak mocno nie pracował, jak tutaj pracowałem. Chłopak kiedyś mówił, patrzy na te arkusze, bo ja też lubię, żeby ci wydrukowali sobie arkusze pracy wcześniej. Mówi, patrzy i sobie myślę: Boże, ile ja mam takie wrażenie, że nie mogłem się skupić, szczególnie ci, dla których właśnie skupienie w gwarze, w rozmowach innych, gdzie jest dużo takich dystraktorów, rozpraszaczy, ludzie nadwrażliwi słuchowo. I potem się okazuje, że oni w online’ach bardzo efektywnie potrafią pracować. Tylko oczywiście nie wolno ich zanudzić na śmierć. I dlatego też elementy myślenia wizualnego w pracy trenera, moderatora spotkania, prezentera, menadżera, no to to jest po prostu magia.

Kate Hobler: Czyli tak, mamy magię, mamy mnóstwo narzędzi związanych z magią.

Gabrysia Borowczyk: Mamy eliksiry. Tak, mamy eliksiry, zgadza się.

Kate Hobler: To Gabrysiu, powiedz mi jeszcze jedną rzecz. Gdyby tak ten człowiek, który nas słucha, zastanawiał się, a może ja też bym chciał spróbować tej magii. Tak, tej magii. To poza pójściem do Ciebie na warsztat flipowania, który nawiasem mówiąc bardzo serdecznie polecam i mam nadzieję przy odrobinie szczęścia, że w czerwcu do Ciebie wpadnę razem z naszym starszym, który już też marzy od jakiegoś czasu, żeby do Ciebie wpaść. Dobrze. To gdzie mógłby zacząć taki człowiek?

Jak zacząć przygodę z rysowaniem

Gabrysia Borowczyk: Na początek radziłabym wygooglować słowo sketchnoting albo myślenie wizualne i są też filmiczki na YouTubie. Czyli można uczyć się od sketchnoterów, których w sieci jest trochę. Można oczywiście obserwować mnie. Polecam słowo flipowanie, jest takim moim kluczowym, ale mamy wielu zacnych sketchnoterów w Polsce i absolutnie tak. Jeżeli chodzi o nauczycielskie kwestie, to bardzo polecam grupę na Facebooku Rysuję dla moich uczniów Mateusza Łyska, nauczyciela i to jest bardzo ważne, bo nauczyciel, który jest aktywnym, czynnym nauczycielem robi to zupełnie inaczej niż ktoś, komu się wydaje, że dla nauczycieli mógłby robić dobre rzeczy, bo to doświadczenie zawodowe też bardzo się przydaje. Mamy naprawdę super sketchnoterów w Polsce, czyli Asia Celusta, Ania Staśkiewicz, Ola Krawczyk, Jaćka Rysuje i obserwowanie jak oni to robią na pewno byłoby inspirujące. Natomiast to już są osoby, które robią na naprawdę bardzo wysokim poziomie. Nie bać się zaczynać. Pinterest jest także takim źródłem. Tam sobie też wygooglujcie takie rzeczy. I bardzo się cieszę, bo też jest wielu agile coachów czy Scrum Masterów, którzy po moich warsztatach i to widać, czy po LinkedInie, czy po ich Instagramach, że oni używają tej magii. Absolutnie zacząć takie rzeczy robić. Na początku troszeczkę poćwiczyć, potem zrobić jedną, drugą, trzecią rzecz. Zaufajcie nam. Spróbujcie zrobić raz coś inaczej, niż do tej pory. Zamiast PowerPointa odpalić krótkiego flipa i coś prostego narysować dla ludzi na tym flipie i zobaczcie jaka będzie reakcja ludzi. Zobaczcie jak się będzie zmieniała atmosfera w grupie, zaangażowanie i motywacja do pracy. Tylko oczywiście stańcie z takim dystansem i nie przepraszajcie, że teraz tutaj krzywa nóżka Wam wyszła. To jest niesamowite. I ja też ostatnio czytałam takie bardzo ciekawe badanie robione przez dr Lee Thomson, która nazywa to żenujące spinacze. I ona mówi o tym, Rafał Cupiał mi opowiedział o tym badaniu, że przed jakimś tam zadaniem kreatywnym, teraz to nieważne, briefujący briefował w taki sam sposób, ale w drugiej grupie już tylko wychodząc powiedział mniej więcej coś takiego, a jak pomyślę o Waszej sytuacji, to mi się zdarzyła taka wpadka. I opowiada teraz tą żenującą sytuację. Jak sądzicie, która grupa była bardziej kreatywna? Oczywiście, że ta druga, dlatego że prowadzący, czyli osoba z wysokim statusem, kiedy mówi, a to mi też kiedyś nie wychodziło. Boże, ile ja w życiu popełniłem błędów. Ludzie, jak ja byłam na Waszym miejscu, a żebyście widzieli. Ale ja mówię to z perspektywy osoby, która dzisiaj stoi i modeluje spotkanie, albo Was uczy, albo jest menadżerem, albo jest coachem. To się okazuje, że to jest uwalniające kreatywnie. Takie kontrolowane odsłanianie się osoby prowadzącej, która też pokazuje, że właśnie były błędy, były potknięcia, było trudno, ale dzisiaj jestem w tym miejscu, jestem dlatego, że umiałam uczyć się na tych błędach, wyciągać lekcje z tych porażek. I dzisiaj jestem tutaj, gdzie jestem. To nie ma nic bardziej otwierającego. I ja myślę, że absolutnie wszystkim nam tego serdecznie życzę.

Gabrysia Borowczyk: Spuentowałam, nie wiem, czy to już miał być koniec, ale tak niechcący wyszły taki dobry moment na puentę, ale wiesz, możemy jak w dobrym kabarecie powiedzieć, teraz jest puenta, bo potem może jej nie być, potem porozmawiamy, potem nagle przerwiemy. W końcu kreatywnie. Ludzie nie będą wiedzieli, czy się coś skończyło, więc możemy zrobić taki myk, wiesz. Czyli co, kończymy teraz? Nie, teraz właśnie zrobiliśmy puentę, była dobra, a teraz jeszcze porozmawiamy, a potem nagle ni z gruszki, ni z pietruszki urwiemy i uciekniemy.

Kate Hobler: To czekaj, to zrobimy jeszcze puentę pod tytułem Zacznijmy rysować, bo za tobą jest piękna sowa, która jest prostokątem, falami i trójkątem i kółkami.

Gabrysia Borowczyk: Jest taka teoria, która mówi, że każdy rysunek składa się z prostych figur, tylko musisz je rozpoznać pod tytułem z kółeczka, kwadraciku, z czegoś tam, z owala, z kreseczki i tak jak to się mówiło tam kreska, kreska, kółko, kreska i już masz pieska. No to tak właśnie mniej więcej to wygląda. Kreska, kreska, kółko, kreska, kreska, kreska. No nóżki to było kreska, kreska, kreska, kreska, nóżki, kółko, kółko, ogonek, kreska i już masz pieska. Znaczy, rzeczywiście, już mam pieska. Tam tylko jeszcze parę elementów to dodajesz, wiesz.

Kate Hobler: Uszy i nos. No i już masz. Jest nieźle. Super. Gabrysia, dzięki serdeczne za naprawdę swoją książkę inspiracji. Ależ z radością. Myślę, że jeszcze zmalujemy coś razem, Kate. Ach, to na pewno.

Gabrysia Borowczyk: Flying colors po prostu.

Kate Hobler: No właśnie. Super. Dzięki bardzo i do usłyszenia.

Puenta: magia rysowania

Gabrysia Borowczyk: Słuchajcie, łapcie mazaki, nie bójcie się rysować. Najlepiej się z dziećmi ćwiczyć, wiecie, o co chodzi, nie? Poziom gór, domów wzrasta. No i naprawdę używajcie, bo to jest magia, której świat potrzebuje. Jestem o tym przekonana.

Kate Hobler: Czyli jak ktoś nie ma w domu dzieci, to zachęcasz do zrobienia sobie?

Gabrysia Borowczyk: Tak, albo od sąsiada pożyczyć dziecko. No nie wiem, no dzieci jest dużo. No widzisz. Można coś porysować. Rysowanki sobie kupić, te malowanki dla dzieci. To jest fajna też nauka, jak się kupuje takie malowanki, rysowanki dziecięce. Bo tam są, zauważcie, proste rysuneczki dla dzieci. Tak. Tak, jak narysować żabę. Ale to nie musi być infantylne, bo tam jest dużo inspiracji. Ja wielokrotnie z różnych takich dziecięcych rysowanek brałam sobie na przykład, o ślimak, o jaki fajny ślimak. I to mi się skojarzyło, że taki wolno ciągnący się proces, nie? Taki ślimak idzie, ślimaczy się, to wszystko. I już miałam fajną analogię do procesu, tak? Papier toaletowy też na przykład, taki długi szary proces, nie? No to też jest taka ciekawa analogia.

Kate Hobler: No i super. To słuchajcie, na tej analogii do zobaczenia, do usłyszenia. Do zobaczenia. I do następnego razu. Cześć.

Gabrysia Borowczyk: A jednak był koniec. Dobra, niech będzie koniec. Śliskam. Pa.

Podziel się wpisem:

Chcesz pójść dalej?

Zobacz również

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Czytaj więcej »
Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Czytaj więcej »
Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czytaj więcej »
Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Czytaj więcej »
Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Czytaj więcej »
Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Czytaj więcej »

Zarezerwuj miejsce