Przejdź do treści

Zwinność w HR

Zwinność w HR

Rozmawiają: Lucyna Konkel, Marek Wyszyński

Lucyna Konkel i Marek Wyszyński rozmawiają o feedbacku, rozwoju kompetencji miękkich, biznesie i szukają odpowiedzi na pytanie w jaki sposób HR może wspierać transformację cyfrową i zespoły zwinne?

Obejrzyj na YT

Zapis rozmowy

Marek Wyszyński: Cześć, z tej strony Marek Wyszyński. Witam Was w podcaście Zwinnej Kawy, w którym rozmawiamy o zwinności w biznesie i nie tylko. Dzisiaj rozmawiać będę z Lucyną Konkel. Cześć, Lucyna.

Lucyna Konkel: Cześć, Marek.

Marek Wyszyński: Dzień dobry. Będziemy sobie rozmawiać o zwinności, ale o tym, czego może w tej zwinności czasami brakować. Wiem, że to może trochę dziwnie brzmi, ale kiedy usłyszycie, jaka jest historia Lucyny i czemu akurat postanowiła zajmować się tym tematem, a nie innym, to mam nadzieję, że dowiecie się dzięki temu trochę więcej. Więc Lucyna, gdybyś mogła trochę mi i słuchaczom przybliżyć swoją sylwetkę.

Początki Lucyny w HR i fascynacja Scrumem

Lucyna Konkel: Słodko, jak powiedziałam, już nazywa… Nazywam się Lucyna Konkel i od 14 lat pracuję w obszarze HR. W tej swojej ścieżce zawodowej głównie zajmowałam się szkoleniami i rozwojem pracowników, a także takimi procesami jak oceny okresowe, wdrażanie kultury bieżącego feedbacku. W międzyczasie robiłam też szkołę trenera, bo na co dzień też szkoliłam pracowników, szkołę coachingu, więc te tematy rozwojowe były mi w mojej pracy.

Brak przygotowania zespołów do zwinnej pracy

Lucyna Konkel: Kiedy wróciłam do mojej firmy po urlopie macierzyńskim, to zauważyłam, że w międzyczasie powstały u nas zespoły scrumowe. Oczywiście bardzo mnie to zainteresowało, zaczęłam sobie trochę czytać, dowiadywać się więcej. No i generalnie bardzo mnie zafascynowała idea tego, w jaki sposób zespoły te pracują. Myślę tutaj o samozarządzaniu. No i zaczęłam się interesować trochę więcej, jak te zespoły zostały skorzystane. Jak zostały osoby przydzielone do tych zespołów. Tyle o ile słyszałam, że osoby przychodziły szkolenia z takiej wiedzy o Scrumie, z samego frameworku, to zaczęłam się zastanawiać, czy ktoś przygotował też te osoby do tak innego stylu pracy, także od strony kompetencji miękkich. Bo tak jak powiedziałam, zajmując się szkoleniami, pracując właśnie nad rozwojem takich kompetencji, wydało mi się to niezbędne, żeby dobrze… Dobrze tutaj działać jako Scrum Master, Product Owner, czy w ogóle przejść na taki inny typ pracy, takiej pracy w zespole. No więc zaczęłam się tym interesować, zaczęłam pytać i okazało się, że nie. I to nie tylko w firmie, w której pracowałam, ale też jak zaczęłam gdzieś pytać na zewnątrz, podczas jakichś meetupów, okazało się, że te kompetencje nie były uwzględniane gdzieś tam przy rekrutacji do zespołu. No więc w firmie, w której pracowałam, pomyślałam, że… Podpytam, czy w związku z tym są jakieś wyzwania związane właśnie z takimi tematami, z ludźmi, że tak powiem. No i okazało się, że jak zaczęłam pytać o te wyzwania, to okazało się, że takich wyzwań jest całkiem sporo. Bo o ile było wiadomo, jak na przykład przeprowadzić dane spotkanie, albo jakie spotkania powinny mieć miejsce, to trochę gorzej się robiło, kiedy na przykład na spotkaniach nikt się nie odzywał. Albo można było wyczuć jakiś opór, albo był duży problem, żeby na retrospektywie dać sobie informację zwrotną.

Początki autorskiego szkolenia dla Scrum Masterów

Lucyna Konkel: Więc zaproponowałam tym osobom, które się zajmowały w mojej firmie Scrumem, że z chęcią przygotuję takie autorskie szkolenie dla Scrum Masterów, żeby właśnie wesprzeć ich w tej roli od strony rozwoju kompetencji miękkich, też komunikacji, feedbacku. Pewnie później sobie powiemy trochę więcej, jakie to mogą być kompetencje. No i po pierwsze, okazało się to bardzo przydatne dla naszych Scrum Masterów. Chyba na tyle im się podobało, bo później zgłosili się i tak po nitce do kłębka zaczęłam zajmować się także zespołami, facylitować spotkania. Gdzieś, jak pojawiały się sytuacje konfliktowe, to też wspierać właśnie taką facylitacją, żeby zespoły rzeczywiście mogły się skupić na rozwiązaniu jakiegoś tematu. No i tych tematów, im dalej szłam, było coraz więcej, bo właśnie sama retrospektywa na przykład, to też temat, który zaczął wychodzić poza zespoły Scrumowe. Zaczęły się do mnie zgłaszać czasem osoby, które gdzieś tam prowadziły czy swoje firmy, czy pracowały w jakichś projektach, żeby właśnie taką retrospektywę przeprowadzić, no bo jest to naprawdę fajne narzędzie. Już wiem, że trochę opowiadam, ale jakby tych tematów zaczęło się z czasem pojawiać trochę więcej, bo zaczęłam od kompetencji miękkich, natomiast okazuje się, że jest znacznie więcej tych tematów takich łączących się stricte z procesami HR-owymi, takimi jak awanse, jak rekrutacja, jak rozwój pracowników. Więc jakby te kompetencje miękkie, które mnie na początku zainteresowały, otworzyły całkiem spory temat, w którym te moje kompetencje HR-owe, które miałam, które zbierałam przez lata, okazały się bardzo przydatne. Więc to chyba tak, mówiąc całkiem długo, a nie pokrótce, ale taki był mój początek. I kiedy z czasem otworzyłam swoją działalność, to nazwałam sobie ten zakres mojej pracy HR for Agile, czyli w jaki sposób HR może wspierać zwinne transformacje, zespoły Scrumowe. Więc to jest to, co mnie szczególnie w tym obszarze agile’owym interesuje.

Marek Wyszyński: Bardzo dużo mówi się o tym, żeby wprowadzać zwinność w HR-ach właśnie. Ja się nieraz z tym spotykałem, zresztą sam przez długi czas pracowałem też z HR-em w jednej z firm, w której byłem. Przez ponad rok tak naprawdę pomagałem im się trochę uzwinnić, prowadzić pewne czy procedury, czy zachowania, bo tych umiejętności, mam wrażenie, że im nie brakowało. Ale sama już do tego nawiązałaś przed chwilą, więc muszę Cię zapytać. Z Twojej perspektywy, czy jest w ogóle różnica między tymi kompetencjami, które musimy mieć w tych standardowo prowadzonych projektach, a tymi kompetencjami miękkimi, które powinniśmy mieć w tych podejściach zwinnych? Czy w ogóle tutaj powinna być jakakolwiek różnica?

Kompetencje miękkie a zwinność

Lucyna Konkel: Wiesz co, jak dzisiaj jechałam tutaj na rozmowę z Tobą, to sobie o tym myślałam, czy są jakieś takie uniwersalne kompetencje, które moim zdaniem warto zawsze rozwijać. I rzeczywiście moim zdaniem taka umiejętność komunikacji, informacja zwrotna, pytania, czyli taki coachingowy styl rozmowy poprzez właśnie zadawanie dobrych pytań, prowadzenie spotkań. Jakby umiejętność przedstawienia celu spotkania, przygotowania uczestników do tego spotkania, przeprowadzenia spotkania w zależności od tego, jaki cel masz na to, tak? Czy ty chcesz coś przedstawić, czy chcesz grupę zaangażować. To myślę, że to są kompetencje, które tak naprawdę dzisiaj są przydatne na każdym stanowisku. Bo nawet jeżeli nie pracują w zespołach takich stricte na przykład Scrumowych, ale no myślę, że wszyscy dzisiaj już działamy dużo bardziej zwinnie niż jeszcze kilka lat temu. To jakby środowisko, w którym pracujemy, w którym jest tak wiele zmian, tak szybko one następują po sobie, wymagają od nas takiej umiejętności właśnie jasnej, precyzyjnej komunikacji, udzielania sobie informacji zwrotnych. Więc wydaje mi się, że to są już takie kompetencje, które każdy z nas powinien rozwijać bez względu na to, na jakim stanowisku pracuje, jeżeli pracuje z ludźmi, jeżeli pracuje w zespole.

Marek Wyszyński: Czyli to niekoniecznie musiałby się nazywać HR for Agile, tylko HR for People. W zasadzie można by to nawet w ten sposób ująć, nie?

Lucyna Konkel: Moglibyśmy tak ująć. Chociaż też powiem ci, że myślę sobie, że my wszyscy już teraz pracujemy coraz bardziej zwinnie. Że te czasy, w których jesteśmy, te ostatnie półtora roku też pandemii, które tak wiele wymagało tak szybkiego reagowania na zmiany, sprawia, że my wszyscy musimy mieć taki trochę, jak to mówią, Agile Mindset. Czyli takie podejście, że ta zmiana jest czymś normalnym. Próbuję się w niej odnaleźć. Testuję jakieś rozwiązania. Patrzę, czy działają. Zmieniam. Myślę, że trudno się przed tym uchronić. I każdy z nas działa już coraz bardziej zwinnie. Czy to w pracy, czy nawet już patrząc życiowo, ile tych zmian jest, to tak sobie myślę, że ta zwinność nam po prostu towarzyszy już wszędzie.

Marek Wyszyński: No właśnie. I może przejdźmy sobie powoli do tych kompetencji. Tu jest ich cały szereg. Na pewno nie omówimy wszystkich. Ale powiem ci, że to było coś, co mnie zaskoczyło, nawet kiedy rozmawialiśmy sobie przed nagraniem. Ja przez długi czas byłem przekonany, że wiele z tych ludzi, zwłaszcza teraz, wchodzi w te role zwinne typu Scrum Masterzy, Product Ownerzy. Mówię o takim świadomym wejściu w te role. Nie takim, gdzie organizacja trochę ich w to wpycha. Że ludzie w to jednak wchodzą właśnie dlatego, że mają pewien zestaw kompetencji, który trochę ich predestynuje do pełnienia takich, a nie innych funkcji. Ale trochę mnie wyprowadziłaś z błędu. Bo to chyba nie do końca zawsze tak jest. Prawda?

Lucyna Konkel: Wiesz co, różne historie widziałam. Natomiast wiele z tych historii, myślę, jest takich właśnie, gdzie ta transformacja się po prostu jakoś zadziała w danej organizacji. W związku z tym ktoś na przykład zmieniał stanowisko po prostu na Scrum Master. I myślę, że rzeczywiście to nie było główne kryterium, właśnie te kompetencje miękkie. Super, jeżeli jest dużo organizacji, w których to było brane pod uwagę i to było to kryterium. Natomiast jak tutaj nawiązałeś do Scrum Mastera, to ja myślę, że tutaj jest całkiem spory wachlarz tych kompetencji, które warto posiadać, które warto rozwijać, żeby po prostu tę rolę dobrze pełnić. Tak jak już mówiliśmy, komunikacja, feedback, ale to też wszelkie narzędzia wspierające facylitację spotkań, bo te spotkania mają różny cel, więc w związku z tym też dobieramy do tego różne narzędzia. Nawet sama retrospektywa, która jest takim wydarzeniem, gdzie prowadzi je Scrum Master, też może być prowadzona na bardzo wiele sposobów, ale też nieść ze sobą sporo wyzwań, bo to może być sytuacja, w której zespół nie chce się dzielić informacjami, nie ma tutaj jakiejś takiej łatwości komunikacji, więc praca z jakimś oporem. Mogły być też konflikty w zespole, zupełnie różne punkty widzenia i też umiejętność takiego zarządzenia tym konfliktem, takiego poprowadzenia rozmowy, żeby dojść do dobrych wniosków i żeby dalej nam się chciało ze sobą współpracować. Więc tak jak powiedziałam, możliwości rozwijania tych kompetencji jest bardzo wiele. Też to, o czym wspomniałam na początku. Wszystkie narzędzia coachingowe są bardzo przydatne w pracy, gdzie chcemy, żeby to właśnie zespół wychodził z pomysłami, żeby chciał się nimi dzielić, to tutaj ten sposób komunikacji dużo lepiej się sprawdzi niż taka komunikacja gdzieś dyrektywna, którą można mieć nastawioną na wyznaczanie zadań, czy takie pytania zamknięte. Więc tych narzędzi jest całkiem sporo, które można rozwijać. Z drugiej strony, oprócz takich stricte narzędzi, to też taka umiejętność spojrzenia na zespół, na to, co się w tym zespole dzieje. Mówi się, że Scrum Master to nie jest menedżer i to jest prawda, natomiast pracuje z zespołem, więc taka znajomość tego, zobaczenie tego, co w tym zespole się dzieje, że on na początku potrzebuje innego wsparcia, kiedy ten zespół się formuje, kiedy są nowe osoby, to mówię, to wsparcie i prowadzenie zespołu jest zupełnie inne, kiedy ten zespół jest już bardzo dojrzały i tak naprawdę ten Scrum Master nie ma wiele do roboty w takim zespole. Więc do tych obszarów rozwijania kompetencji tutaj skupiliśmy się głównie na Scrum Masterze i jest całkiem sporo.

Marek Wyszyński: Załóżmy sobie, że mamy właśnie takiego świeżego Scrum Mastera, świeżego Product Ownera, czy może wręcz taki świeży zespół Scrumowy. Nieważne, jak on powstał. Na potrzeby tego możemy przyjąć, że to jest, powiedzmy, zwinna transformacja, która idzie trochę od góry, czyli też może nie do końca tak, jak powinna iść tak naprawdę. I teraz chciałem się zapytać o to, od czego zacząć. Jak może ocenić, czy w ogóle da się ocenić trochę tak naprawdę, gdzie my jesteśmy z poziomem tych kompetencji miękkich i czy może być jakiś taki punkt wyjścia, od którego możemy zacząć, żeby zbadać faktycznie, jakie mogą być te potrzeby. No bo nie ma tu jednego standardu, który możemy zaaplikować na absolutnie wszystkich. Jakiś punkt wyjścia musimy mieć, prawda?

Lucyna Konkel: Wiesz co, ja myślę, że takim punktem wyjścia, który chyba możemy nawet zaaplikować, który moim zdaniem jest dobrą praktyką, to jest właśnie taki start zespołu. Czyli wsparcie zespołu w tym pierwszym momencie. Spotykamy się, rozmawiamy wspólnie o tym, jakie są cele, jakie są role w zespole. I tutaj możemy kilka rzeczy, nie mówię, że podczas jednego spotkania, ale jakby taki pakiet, który możemy zrobić na początku. To, co może wesprzeć zespół. W ogóle rozumienie Scruma. Jak my rozumiemy, ile my wiemy. Bo często jest tak, że osoby dołączają do zespołu, natomiast nie do końca mają wiedzę. Na przykład czemu służą poszczególne wydarzenia. Albo jaka jest do końca ich rola. Więc chociażby taki pierwszy krok to jest ta wiedza związana ze Scrumem. Z naszymi rolami także w tym zespole.

Marek Wyszyński: No tak, ale czy do tego potrzebujemy konkretnie HR?

Lucyna Konkel: Nie, to możemy zrobić, nie, do tego nie musimy konkretnie robić tego z HR-em. To może pójść gdzieś tam zewnętrznie. Natomiast drugi krok, do którego jakby chciałam nawiązać, to na pewno taki, niektórzy nie lubią tego słowa, ale kontrakt, tak? Który możemy zawrzeć w zespole. Czyli porozmawiać ze sobą, przede wszystkim poznać się. Porozmawiać o zasadach współpracy. Powiedzieć sobie, na co chcemy się umówić. Co jest dla nas ważne we współpracy w zespole. Powiedzieć sobie, co nam utrudnia pracę w zespole. Ustalić sobie jakieś zasady. Porozmawiać o wartościach, które na przykład Scrum nam podsuwa, którymi się kierujemy. Jak je rozumiemy. Czy rozumiemy je w taki sam sposób. Też takie spotkanie, gdzie mamy okazję się tak naprawdę poznać i wspólnie ustalić takie pierwsze zasady, naprawdę dużo daje później we współpracy. Bo my już trochę siebie znamy. Wspólnie sobie powiedzieliśmy o tym, jakie są nasze cele, jak chcemy pracować. To jest takie jakby działanie trochę zapobiegawcze temu, że kiedy przyjdą pierwsze wydarzenia, pierwsze Sprinty, to na przykład będziemy mieli jakiś opór w zespole, czy ciszę, bo osoby będą się czuły niepewnie. Bo trzeba, patrząc na zespół, pamiętać, że jakby każdy początek jest takim czasem, kiedy my potrzebujemy jakichś ram. Kiedy potrzebujemy określenia właśnie tego, co jest okej w tym zespole, a co nie jest okej. Takiego poczucia, że to nie tylko ja czegoś nie wiem, że być może wszyscy się na początku czujemy dosyć niepewnie w tej nowej organizacji. To jest okej zadawać na przykład pytania, czy wspólnie umawiać się na coś. Więc na tym etapie początkowym myślę, że ważne jest zadbanie o to, żeby się poczuć w tym zespole bezpiecznie, żeby dostać wszystkie potrzebne informacje, bo to nam jakby otworzy drogę trochę do lepszej współpracy za chwilę. Więc to jest jakby myślę taki ważny element, ten pierwszy poznania zespołu, wystartowania zespołu, który możemy zrobić i może nas wspierać właśnie w tym, żeby w tym zespole się nam lepiej trochę współpracowało.

Marek Wyszyński: Czyli już na samym początku w zasadzie warto by zaangażować HR w momencie, w którym przychodzi nam taki zespół sformować. Oczywiście jeśli mamy taki komfort, że w ogóle możemy sobie mówić o formowaniu zespołu, a nie tym, jak to często wygląda. Czyli w zasadzie zespół, praca już idzie, zespół się tworzy gdzieś tak naprawdę w przeciągu tygodnia czy dwóch z jakiejś łapanki po firmie i tak naprawdę już lecimy z pracą. Takie sytuacje oboje widzieliśmy pewnie nie raz w swojej karierze.

Lucyna Konkel: Jak to mówiłeś, to przyszła mi do głowy rzecz, o której myślę, że warto powiedzieć, bo według zasady to może robić Scrum Master, prawda? Tutaj nie potrzebujemy, można powiedzieć, wsparcia HR-u, ale myślę sobie, że to jest takie stworzenie w takiej idealnej sytuacji, kiedy nasz Scrum Master też jest dojrzały, też ma wszystkie kompetencje i jest w stanie jakby tak zespół poprowadzić. Ale tak jak powiedziałeś, widzieliśmy różne historie i czasami jest tak, że cały zespół dopiero się tego Scruma uczy. Cały zespół jest na początku swojej drogi. I tutaj myślę, że warto właśnie wesprzeć zespół kimś z zewnątrz, tak? Kimś, kto może pomóc im takie spotkanie przeprowadzić poprzez odpowiednią facylitację. Wtedy każdy może w nim wziąć udział na równi, tak? Zarówno Scrum Master, jak i cały zespół. Bo tak sobie myślę, że my często jak myślimy o zwinnych transformacjach, to jest taki, mam wrażenie, mit myślenia, że to wszystko musi być zwinnie, nie? To my już wszystko musimy sami zrobić i wiedzieć, jak to zrobić.

Marek Wyszyński: Tak, najlepiej, żeby to Scrum Masterzy wzięli na siebie cały ten ciężar. Oczywiście może trochę, wiesz, to brzmi trochę jęczliwie w tym momencie, ale czasami tak to wygląda. To Scrum Masterzy mają wziąć na siebie ten ciężar. Jak się nie uda, to oni sfejlowali i oni mają mieć pełen zestaw kompetencji i wiedzy do tego, żeby to zrobić.

Lucyna Konkel: Dokładnie.

Marek Wyszyński: Ja trochę mówię z doświadczenia, bo już nie raz to widziałem. I szczerze. Szczerze? Chyba nigdy nie pojawiał się pomysł, żeby pójść i poprosić o pomoc HR.

Lucyna Konkel: Właśnie. No i tutaj myślę, że też to jest znowu dobry kierunek, myślę, który pokazałeś. Bo teraz, no właśnie, zespół nie wpadnie na to, żeby poprosić o to HR, tak? No bo też jakby ma prawo. I tu myślę, że jest jakby ważna rola HR-u. I taka była też moja historia, wiesz, że to ja wyszłam i szukałam tej możliwości, w jaki sposób to zrobić. Jak te zespoły wesprzeć. Bo jakby HR-y z drugiej strony też może do końca nie wiedzieć, jak to zrobić, nie? Więc myślę, że tutaj jakby dotykamy takiego ważnego tematu, że jakby dla mnie to było też celem, że widziałam, że mamy takie kompetencje i możemy te zespoły wesprzeć. Więc po prostu wyszłam z taką inicjatywą i to się fajnie sprawdziło. I myślę, że to być może być taka wskazówka też dla HR-ów. Poszukiwania takich miejsc w organizacji. Bo tak jak sobie powiedzieliśmy, to środowisko, w którym pracujemy, jest bardzo takie zmienne. I jak pamiętam, wiesz, jakieś projekty, na przykład, które robiłam 10 lat temu, to był taki kierunek szukania w HR-u rozwiązań, które pasują dla całej organizacji. Znaczy na przykład jak robiliśmy oceny okresowe, to tak, żeby one były takie same dla całej organizacji. A tutaj mamy taką dedykowaną, dedykowane wsparcie, tak? Bo zespoły Scrumowe działają często zupełnie inaczej niż reszta organizacji. Już nie wiem, jak są twoje doświadczenia, ale często te zespoły po prostu powstają w IT i tam jest to źródło gdzieś tam budowania tej zwinności. Więc też te rozwiązania, które mogą działać dla reszty organizacji, w tych takich strukturach zwinnych, no niekoniecznie będą działać. I też tak jak… Mhm.

Marek Wyszyński: Wiesz co, no nieraz się z tym spotkałem tak naprawdę, tak? Że, no tak jak dosłownie powiedziałeś przed chwilą, ta zwinność najczęściej istnieje w IT, tak? Tam, gdzie wytwarzamy oprogramowanie. Tam się narodziła, tak? I tam, powiedzmy, trwa cały czas. Ale strzelam, no mamy firmę, w której jest 5-6 tysięcy osób, to może ten trzon typowo związany z wytwarzaniem programów, niech będą 4 tysiące. Nadal mamy 1000 czy 2000 osób, które absolutnie nie pracują w zwinny sposób. Absolutnie nie używają tych metodyk, absolutnie czasami nawet nie rozumieją tego, czym ta zwinność jest. I tu mam wrażenie, jest taki bardzo często… Jest takie bardzo duże niedopasowanie, czy są takie wręcz konflikty, bo my, ludzie pracujący w IT przy wytwarzaniu oprogramowania, mamy pewien… Mamy już pewne naleciałości,

Marek Wyszyński: Mamy pewien sposób rozwiązywania problemów, podchodzenia w ogóle do problemów, z którymi się mierzymy. I nas to później szokuje, że inni nie myślą o tym w taki sam sposób. Na przykład, nie wiem, wdrożymy jakieś rozwiązanie, to może zbierzmy na jego temat feedback, zróbmy sobie taki Sprint Review, tak? Pokażmy nasz produkt, zbierzmy feedback, ewentualnie zaaplikujmy zmiany. Bardzo często jest tak: OK, to teraz macie to, to, to czy tamto. I tu mówimy o działach finansowych. Ja to oczywiście ogromnie upraszczam, bo są firmy, które wychodzą przed szereg. Ale często jest tak, że to jest, mówię, dla ludzi, którzy są z tą zwinnością obyci, trochę nie do pomyślenia, że w tej samej firmie mogą być ludzie, którzy są tak, mówię, znowu z naszej perspektywy, skostniali.

Lucyna Konkel: Wiesz co, ja myślę, że tutaj dochodzimy już do bardzo ważnego tematu, tego otoczenia zespołu, tutaj zwinnych zespołów, tak? Mówię, że często jest tak, że tutaj już się dzieje duża zmiana, działamy zwinnie, a otoczenie biznesowe działa inaczej. I tutaj też taka szersza perspektywa HR-u, który właśnie patrzy na to, co się zmienia w organizacji, może być wspierająca przy takim budowaniu współpracy, tak? Że jeżeli tutaj zespoły działają zwinnie, to co się dzieje na styku z biznesem? Może tutaj warto rozszerzyć ten obszar szkoleń, żeby te osoby, nawet jak nie pracują w zespole zwinnym, w zespole Scrumowym, to będą rozumiały to, co tam się dzieje. Będą rozumiały, dlaczego na przykład zespoły oczekują czegoś od biznesu, albo wręcz ta zwinność będzie się w taki fajny sposób rozszerzać na organizację, bo ktoś nie musi pracować stricte zwinnie, żeby na przykład w swoim zespole wprowadzić retrospektywę, tak? I to będzie taki element przejściowy, tak? I może nawet nie przejściowy, bo wiadomo, że niektóre obszary nie będą działać zwinnie. Ale to właśnie może nam pomóc budować kulturę organizacyjną. A jak myślę sobie o kulturze organizacyjnej, no to od razu kojarzy mi się to z HR-em, który od zawsze był odpowiedzialny za budowanie takiej kultury. I być może tutaj ta inspiracja właśnie, która wyjdzie od IT, która już pracuje zwinnie, pomoże też usprawnić procesy w reszcie firm, tak? Da właśnie taki, jak to powiedziałeś, mniej skostniały sposób działania. Będzie można korzystać z tych narzędzi, które znamy z zespołów zwinnych, także w innych obszarach. A to może wpłynąć pozytywnie na współpracę między zespołami zwinnymi a resztą organizacji. Więc myślę sobie, że tutaj ta rola HR-u też jest ważna i to, z czego ja korzystam teraz w swojej pracy, bo tego też nie dodałam na początku, że teraz wykorzystuję to doświadczenie, pracując jako Scrum Masterka, tak? Pracuję już stricte tutaj z zespołem Scrumowym. To ta szeroka perspektywa, którą daje HR, bo HR od zawsze patrzy na to, co robi ta cała organizacja, naprawdę jest pomocna właśnie w budowaniu takich relacji biznesowych, na przykład z interesariuszami, tak? I to też mi daje takie spojrzenie, że jeżeli chcemy lepiej współpracować, to może warto pokazać, jak my pracujemy. I to już robię z poziomu teraz Scrum Mastera, tak? Pokazać, jak wygląda nasza praca, pokazać, co się dzieje w takim Sprincie, w jaki sposób nasze zadania są opisane. No bo to pomaga nam w budowaniu właśnie tej współpracy w biznesie.

Marek Wyszyński: Czy to może być taka trochę naturalna progresja? Może progresja, wiesz, trochę źle brzmi, bo nie musimy tu mówić, że to jest od razu postęp, ale właśnie z takiej typowo HR-owej roli, która siłą rzeczy jest obyta z tymi miękkimi kompetencjami. Oczywiście wiadomo, że są różne działy też w pionie HR w firmie i niektóre są bardzo sztywne, bo muszą na przykład działać z finansami czy prawem. I tu nie ma zwinności. Z reguły, bo nie bardzo można sobie na nią pozwolić albo nie zawsze można sobie na nią pozwolić. Ale właśnie, czy to jest coś, co z twojej perspektywy w ogóle jest popularne, czy raczej myślisz, że jesteś ewenementem na tym naszym rynku? Właśnie przejście z HR-u do bycia Scrum Masterem.

Lucyna Konkel: Wiesz co, trudno mi na to odpowiedzieć trochę, czy jestem ewenementem, czy nie. Znam kilka takich historii, gdzie rzeczywiście osoby z HR-u przechodziły właśnie do roli Scrum Mastera. Więc ja myślę, że można się odnieść, jakby spojrzeć na to, co jest pomocne. Czyli rzeczywiście to, co jest dla mnie na ten moment pomocne w tej roli, no to rzeczywiście te kompetencje miękkie. Nie wiem stricte, czy taka wiedza HR-owa, bardziej wiedza trenerska, jakby te kompetencje trenerskie, te kompetencje coachingowe, one są dla mnie tutaj dużym wsparciem we wspieraniu zespołu. To jest na pewno to, co mi się w tej pracy przydaje. Szersza perspektywa, myśląc sobie o tym, że jako Scrum Master wspiera się także organizację w rozumieniu Agile’a, to to jest na pewno przydatne. Bo ja zawsze patrząc na te procesy, które wdrażałam w HR-owe, patrzyłam na szerszy obrazek. I dzisiaj to też jest przydatne. Więc to jest na pewno ta część. Także wspierając menadżerów, jakby siłą rzeczy też mam te kompetencje, które pozwalają mi spojrzeć na zespół całościowo, na poszczególne osoby, które przychodzą, na to, w jaki sposób one rozwijają swoje kompetencje. Tak jak już do tego nawiązywałam. Innego wsparcia potrzebuje osoba, która jest na początku swojej drogi w ogóle zawodowej, a zupełnie innego, kiedy jest już to dojrzały pracownik, który pracuje w tym zespole. To, co wiesz, jakby też z tej perspektywy jest przydatne, to jakby łączenie tych, czyli ja z jednej strony widzę swój zespół, ale też wiem, że ten zespół jest gdzieś umiejscowiony w organizacji, tak? Też ma swojego przełożonego. Też czasami jest w tym zespole na część etatu, a na część etatu pracuje czy w jakimś innym zespole, czy ma inne zadania. Czyli też to pomaga mi trochę tak bardziej całościowo spojrzeć na to, jak pracownicy mogą się odnajdywać, po prostu pracując w zespole, w zespole Scrumowym. Więc to są na pewno te kompetencje, które są mi mocno tutaj przydatne w roli Scrum Mastera.

Marek Wyszyński: Chciałem Cię teraz zapytać jeszcze o trochę inną rzecz. Mamy w wielu firmach szereg tak zwanych procesów HR-owych, które wszyscy muszą robić, tak? I no takim chyba najbardziej popularnym i najbardziej, mam wrażenie, znienawidzonym przez wszystkich będą oceny. Czy to będą oceny na półrocze, czy to będą oceny na koniec roku, czy to będzie właśnie wyznaczanie i stawianie sobie celów. Bo to są takie rzeczy, które no trochę spędzają sen z powiek. Często są traktowane jako bat na pracowników i coś, dzięki czemu można wyciągać wobec nich jakieś konsekwencje, blokować awanse i tak dalej. Znowu tutaj rysuję jakiś absolutnie czarny obraz. Czarny obraz. Ale wiesz, no rzucałem się z takimi sytuacjami.

Lucyna Konkel: Przecież awansować, przecież dawać, wiesz, nagrody.

Marek Wyszyński: Tak, no właśnie, wchodzimy trochę w kij i marchewkę, nie? A w zespołach zwinnych, mam wrażenie, bardzo często chcielibyśmy trochę od tego odejść, bo chcemy się po prostu koncentrować na tym, co jest do zrobienia, na dostarczaniu dobrych produktów. Oczywiście wiadomo, że każdy myśli o swojej karierze, ale mam wrażenie, że tutaj czasami brakuje takiego połączenia jednej i drugiej rzeczy. Tej pracy w zwinności, a z drugiej strony wpisania się w takie właśnie te no jednak konieczne, zwłaszcza w większych firmach, procesy. I powiedz mi, czy tutaj HR może coś zrobić? Pomóc, uprościć, szkolić? Czy w ogóle są jakieś sposoby, żeby z takimi sytuacjami sobie radzić?

Lucyna Konkel: Rzeczywiście, to jest duży temat i tak jak mówiłam, jak się przedstawiałam, że zaczęło się od kompetencji miękkich, ale ja też jednocześnie w firmie, w której pracowałam, wdrażałam kulturę bieżącego feedbacku. Czyli mam też takie doświadczenie, że najpierw wdrażałam w firmie oceny okresowe, a później przechodziliśmy już w kierunku kultury bieżącego feedbacku, co już jest dużą zmianą dla wielu firm przejścia od takiej oceny, tak jak mówisz, rocznej czy półrocznej, które myślę, że już dzisiaj są praktycznie w wielu obszarach niemożliwe, tak? Bo jest to tak długi okres czasu, że czekanie z oceną i z informacją zwrotną tak długo wydaje mi się być niemożliwe. Więc my też przechodziliśmy w kierunku kultury bieżącego feedbacku, żeby nauczyć się właśnie udzielać takiej informacji zwrotnej na bieżąco, ale rzeczywiście też stanęłam przed tym samym dylematem, o którym mówisz, że to, co działało dla całej firmy, okazało się być wyzwaniem w przypadku zespołów Scrumowych, no bo często, i to też wielu menedżerów, z którymi pracowałam, o tym mówi, że na przykład nie widzi swojego pracownika, gdyż on pracuje w zespole Scrumowym, no to jak on ma na koniec dnia udzielić mu informacji zwrotnej?

Marek Wyszyński: No właśnie, czy my możemy zamapować jakoś tę strukturę feedbackową? No bo duże firmy wymagają jakiegoś dokumentu, chociażby coś takiego musi być, tak jak mówisz, menedżer w ogóle ma znikomy, jeśli w ogóle czasami, kontakt z osobą, która mu podlega. Właśnie, czy my powinniśmy troszeczkę zmienić ten model?

Lucyna Konkel: Sama rola menedżera już się zmienia, prawda? To też jest kolejny taki dosyć duży temat. Wiesz co, na pewno warto spojrzeć na to, że procesy powinny wspierać zwinność. Że jeżeli my mówimy o zwinności, a mamy procesy, które są sztywne i tej zwinności nie wspierają, to trudno jest, żeby ta zwinność się rozwijała. Jest to na pewno czynnik utrudniający. Natomiast też warto spojrzeć na to, co możemy zrobić na danym etapie, w którym jesteśmy. Ja kiedy zobaczyłam to wyzwanie, no to zaczęłam właśnie szukać rozwiązania. Czyli taki menedżer, jeżeli ma to być w takich procesach, które są w firmie, i tak jak mówisz, czasami zmiana procedur, polityk w firmach, które są bardzo duże, trwa trochę czasu. To co mogę zrobić, żeby tę informację zwrotną o moim pracowniku też dostać od osób, które z nim pracują? Od Scrum Mastera, od Product Ownera, od zespołu Scrumowego. Czego jestem w stanie się dowiedzieć? Więc tutaj rzeczywiście jesteśmy w stanie trochę zmienić ten proces i uzyskać taką informację zwrotną, takie coś à la 360 na temat na przykład konkretnej osoby, jeżeli ten proces jest tak ułożony. To zależy też od właśnie dojrzałości organizacji, od dojrzałości zespołu. Bo też tak jak się spotykałam pracując z zespołami, które były bardzo początkujące, to na przykład ten element w ogóle udzielania sobie informacji zwrotnej jest takim elementem, którego się musimy nauczyć. I potrzebujemy pewnych ram. I na jakimś etapie takim narzędziem współpracy, wspierającym będzie ankieta, bo jeszcze nie jesteśmy gotowi dawać sobie takiej informacji zwrotnej wprost, a za chwilę będzie to po prostu informacja zwrotna słowna, bo już będziemy wiedzieli na czym się opieramy. Tak samo jak mamy udzielić informacji zwrotnej w jakim zakresie, żeby móc jakoś te oceny, te informacje zwrotne porównać, potrzebujemy też sobie wyznaczyć, czego ma tak naprawdę dotyczyć ten feedback. Jeżeli oceniać ma daną osobę zespół, więc rzeczywiście te procesy wymagają tego, żeby musiały być zmienione, jeżeli mają wspierać zwinność. I też myślę, że każda organizacja jest inna. Każdy moment w tej transformacji jest inny. I myślę, że to, co jako pierwszy krok można zrobić w miejscu, w którym jesteśmy, kiedy zauważamy, że te procesy wymagają zmiany, to po prostu, jak mówię, usiąść razem do stołu i zastanowić się, zobaczyć co mamy dzisiaj, a czego potrzebujemy mieć i tak naprawdę szukać takich rozwiązań, które nam pomogą właśnie te procesy pozmieniać. Czyli znowu tutaj bardzo bliska współpraca HR-u z biznesem, czyli z tymi miejscami, gdzie ta zwinność się pojawia.

Marek Wyszyński: Nawiązałaś już kilkukrotnie do tej informacji zwrotnej i chciałem cię właśnie o to zapytać, bo to jest rzecz absolutnie kluczowa w zwinnym podejściu, nie tylko w Scrumie, ale w ogóle w tym, żeby być zwinnym i móc szybko reagować. No bo w końcu o to nam chodzi, żeby móc w szybki, efektywny sposób reagować na zmieniające się okoliczności. I czasami to będzie tak, że dostarczymy produkt, który może nie do końca pokryje się z wizją tego, kto o tym produkcie myślał. Nie do końca wszyscy interesariusze to w cudzysłowie kupią i będziemy musieli trochę adaptować. Albo dzięki temu, co dostarczymy, będziemy wiedzieli, co robić dalej. Ale tu wchodzimy jeszcze w tę kwestię tego takiego czysto ludzkiego feedbacku, o którym mówiłaś już nie raz. I chciałem cię podpytać o to, czy są jakieś narzędzia, które mogłabyś może polecić? Ja wiem, że to jest cholernie trudna rzecz i sam się jej uczyłem, nadal uczę. Czy są jakieś narzędzia, z których można skorzystać, żeby nauczyć się dawać ten feedback, tę informację zwrotną w taki zwinny, a przez zwinny rozumiem przede wszystkim niekrzywdzący, konstruktywny sposób?

Lucyna Konkel: Wiesz co, ja powiem ci, że coraz bardziej się uczę w swojej pracy i chyba też tak życiowo, że czasami małe kroki tworzą duże efekty. Że jakby te małe zmiany dają nam duże efekty. Myślę, że pierwszym krokiem w ogóle, który warto zrobić, i tutaj mam doświadczenie, jak wdrażałam taką właśnie kulturę bieżącego feedbacku w firmie, która miała ponad 500 pracowników, chcąc to zrobić dobrze, ja zorganizowałam dla wszystkich pracowników warsztaty, takie dwugodzinne, podczas których w ogóle rozmawialiśmy o tym, czym jest feedback, jak my go rozumiemy, wiesz, jakie znamy takie dobre przykłady informacji zwrotnej, jakie znamy złe przykłady informacji zwrotnej i tak naprawdę pomyślałam, że to, co jest na górze mojej listy, jeśli miałabym powiedzieć o jakby o wdrażaniu informacji zwrotnej, to jest intencja, jaką my mamy, kiedy udzielamy tej informacji zwrotnej. Ja wiem, że to na razie jeszcze brzmi bardzo ogólnie, natomiast jakby…

Marek Wyszyński: Ale wiesz, intencją może być chcieć komuś dowalić. Niech jemu jej pójdzie w pięty. Niech się czuje źle. Ja mogę mieć taką intencję przecież, nie?

Lucyna Konkel: Dlatego mówię. I wtedy, wiesz, Marek, jeżeli masz narzędzie, to użyjesz go w takim celu. Więc moim zdaniem jest uświadomienie sobie, z jaką ja intencją udzielam tej informacji zwrotnej. Bo ja sobie zawsze myślę, czy ta informacja zwrotna powie komuś konkretnie, da mu konkretne wskazówki, fakty, co było nie tak, co warto zmienić. I druga taka myśl, czy tej osobie po mojej informacji zwrotnej będzie się chciało cokolwiek zmieniać. Czyli, wiesz, myślę sobie o takim naprawdę pozytywnym nastawieniu. Czy ta moja informacja zwrotna zmieni coś na plus? I powiem ci szczerze, że to jest chyba moim zdaniem, tak jak myślę sobie o informacji zwrotnej, najważniejsze, po co my jej udzielamy i z jaką intencją. Także jeśli chodzi o narzędzia, to jest ich całkiem sporo. Ja uważam, że na początek lubię stosować model FUKO, który jest prosty i ja wiem, że on powstał, żeby udzielać negatywnej informacji zwrotnej. Natomiast ja na potrzeby swoich warsztatów przerobiłam go sobie troszeczkę, dodałam inne też możliwości zakończeń tej informacji zwrotnej i on działa także jako pozytywna informacja zwrotna. Ponieważ uważam, że prosty model, te modele w większości opierają się na tym samym. Mówią o faktach, o stosunkowaniu się, o takim szerszym kontekście, czyli o tych konsekwencjach i to są te najważniejsze elementy informacji zwrotnej. Więc ja myślę, że narzędzi jest całkiem sporo, ale pierwsze to zacznijmy od tego, z jaką intencją my udzielamy tej informacji zwrotnej. Ja też jestem zwolenniczką tych wszystkich metod, które stosujemy podczas retrospektywy, czyli pracy z pytaniami, pracy z karteczkami, bo uważam, że to jest bardzo dobry pierwszy krok do dyskusji. Mówię, że trudno jest na forum nagle powiedzieć, że coś mi się nie podoba. I teraz się zastanawiam, czy tylko mi, czy nie mi. Więc stosowanie różnych narzędzi, tutaj odwołam się do tych słynnych karteczek, uważam, że naprawdę otwiera drogę do dyskusji. Jeżeli my dalej z tych karteczek dobrze je omówimy i zaczniemy o tym dyskutować, to to jest naprawdę pierwszy krok do takiej informacji zwrotnej, nie tej, o której przed chwilą mówiliśmy, czyli takiej, którą ja daję drugiej osobie, ale tej, którą zespół daje sobie. Czyli tutaj jest bardzo dużo wniosków, jeżeli my dobrze poprowadzimy takie spotkanie, to zespół ma naprawdę mnóstwo ciekawych wniosków, od razu też często z rozwiązaniami, czyli usprawnieniami, które można wprowadzać. Więc też właśnie mówię, dopasowanie narzędzia do tego, jakie mamy cele i jaką mamy grupę, to naprawdę pozwala nam z tego narzędzia bardzo dużo skorzystać i dla siebie, i dla zespołu. Więc skracając, mówię, zacznijmy od tej dobrej intencji, bo to jest chyba klucz do tego, żeby ten feedback był dobry i skuteczny.

Marek Wyszyński: Muszę ci powiedzieć, że kiedy wchodziłem w tę rolę Scrum Mastera, tak powiedzmy na poważnie, czyli nie tylko osobę, która ogarniała tablice z karteczkami czy Jirę, tylko kogoś, kto faktycznie próbował zrozumieć, po co my to robimy, to to była dla mnie rzecz, która była chyba najcięższa. Taka próba zrozumienia, ogarnięcia właśnie tej informacji zwrotnej. Trafiłem do zespołu, który miał przepotężne problemy, naprawdę. Tam były konflikty między jednym zespołem a drugim, konflikty wewnątrz zespołu, obgadywanie za plecami, ja się dałem wciągnąć w te wszystkie przepychanki, także mówię, wyłożyłem się tam najgorzej, jak się tylko dało, ale jeden z kolegów z tego zespołu był, w zasadzie cały czas jest, po prostu mnie w tym zespole już nie ma, jest harcerzem. I on właśnie przyniósł FUKO, które wyniósł gdzieś tak naprawdę chyba z harcerstwa, przyniósł właśnie do zespołu. Czyli fakty, uczucia, konsekwencje i oczekiwania. I bardzo często tym, czego nam brakowało, było właśnie to O. Były te oczekiwania. Bo dowalić komuś, zjechać kogoś za to, co zrobił źle, to nie sztuka. Ale właśnie problem pojawił się, kiedy my wchodziliśmy w ten etap oczekiwań. Fajnie, gdybyś następnym razem zrobiła czy zrobił to. Żebyśmy mogli mówić o tym, co można zrobić, żeby to poprawić. Nie tylko kogoś zbesztać, ale jednak zaproponować coś, co może dać szansę na poprawę.

Lucyna Konkel: Wiesz co, ja Ci powiem szczerze, że ja w ogóle w modelu FUKO tego „O” nie lubię i zastępuję często pytanie. Czyli daję Ci informację zwrotną, tak? I się pytam, co możemy z tym zrobić? Dlaczego tak się wydarzyło? I wiesz, i to nam otwiera rozmowę tak naprawdę. Bo to jest też taka pułapka, że my tak traktujemy ten feedback, taki wiesz, od–do. Że ja muszę przyjść, powiedzieć od–do i koniec. A przecież to jest rozmowa. Więc ja może zauważyłam, że na przykład, nie wiem, od jakiegoś czasu się spóźniasz, czy od jakiegoś czasu te zadania, które oddajesz, nie są kompletne. Ale ja jakby nie wiem, co tam dalej się dzieje. I bym chciała się dowiedzieć. Może chciałabym Ci pomóc, a może bym chciała znaleźć rozwiązanie, które Tobie w czymś pomoże, tak? I wtedy to pytanie, jeżeli zastąpimy to, te oczekiwania, że mam oczekiwanie, że już teraz nie będzie takich błędów, zastąpimy pytaniem właśnie na przykład, co możemy z tym zrobić, tak? Czy właśnie jakimś tego typu pytaniem otwiera nam drogę do rozmowy. I otwiera nam drogę do poszukiwania rozwiązań. I sprawia, że ta atmosfera tej informacji zwrotnej też jest inna. No bo prawda jest taka, że no na tym nam zależy, tak? Żeby znaleźć wspólne rozwiązanie. Nie żeby dać swoją informację zwrotną, odwrócić się i powiedzieć, ja już swoje zrobiłam. Tylko żeby zacząć właśnie rozmowę. Szczególnie w zespole, nie?

Marek Wyszyński: No u mnie się to na szczęście nigdy nie kończyło tylko na tym, że dobra, oczekuję tego i tego, wychodzę. I w zasadzie Ty masz zrobić to, co Ci powiedziałam, powiedziałem. To zawsze była dyskusja, tak? Ale ja zrobiłem właśnie coś, czego wiele ludzi nie rozumiało, uważało, że robię coś potwornego, że to są jakieś roasty. Bo ja wprowadziłem coś jak właśnie dawanie sobie feedbacku w trakcie retrospektywy. Omawialiśmy to, co było do omówienia, a potem, ja wiem, że to było cholernie ryzykowne. Ja tutaj zaufałem zespołowi. Przechodziliśmy do tego, że ktokolwiek chciał, mógł poprosić zespół o feedback. Zrobić to otwarcie. Oczywiście ja się staram to wszystko moderować, facylitować. I nikomu się nigdy krzywda nie stała, wiesz? I tutaj przede wszystkim padało masę pozytywów. Bo to jest moim zdaniem też coś, o czym my bardzo często zapominamy. Tak. I gdzie HR też może pomagać, uważam. Przede wszystkim, kurczę, to nie jest tak, że my tylko pieprzymy tą swoją robotę, nie? Masę rzeczy robimy dobrze i o tym się bardzo często zapomina.

Lucyna Konkel: Wiesz co, do tego, co powiedziałeś, dawanie sobie informacji zwrotnej. Ja myślę, że tutaj właśnie, szczególnie w zespole, i to jest też ten element, który może przynieść do zespołu HR, to jest właśnie wcześniej taki warsztat właśnie z udzielania sobie tej informacji zwrotnej. Bo jeżeli my wiemy, jak to zrobić, jeżeli opieramy się na faktach, jeżeli dbamy o te dobre intencje, to tak jak mówię, nawet trudna informacja zwrotna, czyli taka dotycząca tego, co nie wyszło, jeżeli jest oparta na faktach i z dobrą intencją, nie niesie już tego negatywnego przekazu, tak? My często mylimy tę informację zwrotną ze zwykłą oceną, tak? Ja to widzę, tak? I powiem ci, co mi się nie podoba. To nie jest feedback, nie? Feedback to muszą być konkretne fakty. I jakby ona musi być odpowiednio zbudowana. Więc żeby właśnie uniknąć tych takich trudnych sytuacji, ja bym tutaj zadbała o to i o to można zdecydowanie poprosić HR, jeżeli taki jest właśnie też otwarty HR w organizacji, żeby na przykład przygotował dla nas fajny warsztat pod nasz konkretny zespół. I zrobić to całym zespołem, żebyśmy jako taki pierwszy krok do tego udzielania informacji zwrotnej. Natomiast jakby nawiązując do tego, co powiedziałeś o tym chwaleniu, to to jest zdecydowanie ważne. I też widzę, jak teraz pracuję z zespołem, jak wiele energii daje to, kiedy zespół udziela sobie pozytywnej informacji zwrotnej. Kiedy się z czegoś cieszy, kiedy mówi o tych nawet drobnych rzeczach, szczególnie na przykład o czymś, co wcześniej rozmawialiśmy, że nie działa, wprowadziliśmy usprawnienie i zaczyna działać, to rzeczywiście jest bardzo fajny i bardzo wzmacniający zespół. I ja też o to zawsze dbam, żeby ta informacja zwrotna składała się z tych dwóch elementów, nie? Czyli tego, co zadziałało, co zrobiliśmy dobrze, z czego jesteśmy zadowoleni, a dopiero później szukamy też tych usprawnień.

Marek Wyszyński: Chciałem cię jeszcze zapytać o jeden temat, bo już rozmawialiśmy o tym bardzo dużo, co HR może zrobić dla zwinności czy dla zespołów zwinnych, tak? I tu chodzi głównie o, znowu to troszeczkę uproszczę, ale takie dostarczenie im wiedzy na temat tych umiejętności miękkich, których im może brakować, które mogą być niewykształcone tak dobrze, jak mogłyby być, dostarczenie im też tej narzędziówki, która pomaga, czy rozwijać takie kompetencje, czy pracować w pewien efektywniejszy sposób, bo bardzo często, tak jak mówisz, takie kompetencje czy takie zainteresowania wręcz są u ludzi, którzy pracują w HR-ze ze względu na to, jakie oni bardzo często mają, ładnie po polsku mówiąc, background. Skąd się wzięli, jakie studia kończyli i tak dalej, i tak dalej. Ale chciałem ci zadać jeszcze jedno pytanie, ono może będzie takie trochę atakujące i chodzi mi tutaj o sytuację, w której mamy transformację zwinną przeprowadzaną w firmie. I mówiliśmy już sobie o tych rolach takich typowo zwinnych, typowo Scrumowych, Scrum Master, Product Owner, deweloperzy. Natomiast w tych organizacjach mamy też wiele ról, które niekoniecznie będą się mapować na te nowe role w tych zespołach Scrumowych, które jednak nadal będą w organizacji, będą chciały być w organizacji. Tu mówię przede wszystkim o menedżerach. I dla nich to może być takie mocne usunięcie się gruntu spod nóg. Z jednej strony, wiesz, może być duża niepewność odnośnie tego, co w ogóle z nimi będzie dalej, czy oni znajdą sobie miejsce, a z drugiej strony to też jest sytuacja, w której oni z takiego, tak jak powiedziałaś już wcześniej, dyrektywnego sposobu zarządzania muszą przejść na takie bardzo duże zaufanie, ogromne wręcz, i pozwolić ludziom trochę robić pewne rzeczy po swojemu. Dać im tę swobodę, dać im tę wolność, tę zdolność samozarządzania się, co jest też bardzo często ogromnym szokiem. I co tutaj HR może zrobić?

Lucyna Konkel: Wiesz co, zazwyczaj boimy się tego, czego nie znamy albo jeżeli nie wiemy, co przed nami. I tak jak obserwuję, tak jest najczęściej, jeżeli zmiana wisi w powietrzu, ale nie jest ona dobrze zakomunikowana, nie ma przestrzeni na zadanie pytań, to potęgujemy takie zachowania, potęgujemy domysły i to buduje taką atmosferę niepewności. Więc to, co może zrobić HR, i tutaj też, tak jak już wspominałam, szukałam sobie gdzieś notatki, że HR może też zrobić coś przed tymi zmianami, które są. A mianowicie może właśnie zadbać o taką komunikację. Czyli przede wszystkim o jasne komunikowanie tego, co przed nami. Ale też o zapoznanie z tym nowym sposobem pracy. Co to będzie oznaczało? Wiesz, ja też jak pracowałam z menadżerami, wielokrotnie na przykład słyszałam, że ten coaching to w ogóle nie jest przydatny. A kiedy na szkoleniu robiliśmy konkretne przykłady, jak takie pytania coachingowe możemy wykorzystać w pracy menadżerów, to nawet właśnie w takich obszarach, w których wydawałoby się, że taka wiedza nie będzie przydatna, trafiało to na podatny grunt. Bo menadżerowie zrozumieli mechanizm. Że to nie jest tak, że oni oddają tę kontrolę i przez to tracą, tylko że właśnie zyskują być może nowe pomysły, być może większe zaangażowanie, być może większą motywację. Czyli tutaj trochę pomyślałabym, że te obawy wiążą się z pewną niepewnością, z niewiedzą i z takimi obawami, które też są naturalne, bo jak sobie pomyślimy o kimś, kto przez całe swoje życie pracował w takim stylu hierarchicznym, czyli był przełożony, dawał zadania, to rzeczywiście jest to duża zmiana. I tej zmiany też się trzeba nauczyć. Ja w ogóle jestem zwolennikiem tego, że w takich momentach warto osoby czasami poprowadzić za rękę, pokazując, jak to można zrobić inaczej, dając przestrzeń do nauczenia się nowych kompetencji, które są przydatne. Bo wiesz, dla jednych to jest bardzo naturalne działać w taki sposób i odnajdują się w takim samozarządzaniu, nawet jeżeli to nie ma nazwy, po prostu na taki sposób bycia. Są osoby, które potrzebują się tego nauczyć, potrzebują więcej czasu, potrzebują doświadczyć, że to działa. I też mam przykłady na to, że osoby, które na początku nie były zbyt skore do takiej współpracy w zespole, które mówiły, że te spotkania scrumowe to jest po prostu strata czasu, bo nie ma czasu na pracę, z czasem, kiedy ten zespół rzeczywiście fajnie zaczyna pracować, oni widzą efekty swojej pracy, to to postrzeganie też się zmienia, więc też danie sobie takiej szansy. Też, tak jak wspomniałaś o osobach, poszukanie nowych ról. Myślę, że taka transformacja to jest naprawdę duże wyzwanie, żeby dopasować osoby do tych nowych stanowisk, które się pojawiają. I tutaj jak najbardziej rola HR-u, który zajmuje się rekrutacją czy zewnętrzną, czy wewnętrzną, ale też ma takie narzędzia jak assessmenty, developmenty, czyli ma narzędzia, żeby rzeczywiście zadbać o te osoby i dobrze je dopasować do tego nowego stylu pracy, który ma się pojawić. Więc tak jak widzisz, w tej trudnej sytuacji rzeczywiście HR ma całkiem sporo narzędzi, których może użyć, żeby właśnie tę transformację, żeby ona po prostu przeszła bardziej gładko, żeby ona też była ciekawa dla osób. No bo to jest rzeczywiście dla wielu osób bardzo ciekawe przejście od takiego stylu dyrektywnego do takiego agile’owego stylu pracy. Więc to są te wybrane narzędzia, które na ten moment przychodzą mi do głowy, z których można skorzystać.

Marek Wyszyński: Bardzo często, kiedy mówimy o zwinnych transformacjach w organizacjach, to pierwsza myśl, która pojawia się w głowie bardzo często managementu, to jest: no dobra, to weźmy sobie coacha. Bierzemy sobie coacha z zewnątrz, on nam we wszystkim pomaga, on nam ustawia procesy, robi narzędziówkę i już jesteśmy zwinni. No więc chciałem cię zapytać, po co prosić HR o pomoc, skoro teoretycznie mają agile coachów, którzy zrobią to samo?

Lucyna Konkel: Jakby nawet nie wiem, czy to jest kwestia… Czy wcale nie? Wiesz co, ja myślę, że wyszłabym od takiego innego klucza. Ja widzę trochę tak, że mamy w organizacji różne kompetencje. Zakładając sobie, że na razie mówimy o tym, co mamy w organizacji. I HR ma pewien zestaw kompetencji, które dzisiaj, myślę sobie, patrząc na zwinne transformacje, mogą po prostu być przydatne dla obszaru IT, w którym ta transformacja się dzieje. I myślę sobie, że dzisiaj jest taki też czas, że IT widzi wyzwania, przed którymi stoi i to są właśnie wyzwania związane z ludźmi. Mówimy często, że Agile to właśnie ludzie. I myślę sobie, że jest to taka fajna możliwość połączenia tych kompetencji. Czyli te kompetencje, które mamy w organizacji, HR-y mogą wspierać to, co dzieje się w IT. I to nie oznacza, że to jest zawsze jedna słuszna droga. Ja jakby pokazuję jedną z perspektyw, jak można wykorzystać ten potencjał, żeby każdy był zadowolony. Bo zobacz, że HR jakby wraca i mówi… Tak trochę obrazowo powiedząc — po takiej współpracy też przynosi elementy zwinności do całej organizacji. Też może wykorzystać to, co wypracuje wspólnie właśnie tutaj z obszarem IT; też może implementować w innych miejscach w organizacji. Ja tutaj odnoszę się do wewnętrznego HR-u — bo taką mam historię — i jakby najczęściej tak to widzę: już w tych większych organizacjach jest wewnętrzne HR. Natomiast myślę sobie: tak samo można korzystać z zewnętrznych zasobów — przychodzi ktoś z zewnątrz i myślę sobie tutaj bardziej o wymianie właśnie tych kompetencji; jeżeli ma kompetencje które nas wspierają — warto skorzystać. Korzyść robienia tego jakby wewnętrznym HR-em jest taka: HR może spojrzeć na to (tak jak powiedziałam) szerszej perspektywy; rozplanować czasie; zaproponować spójne działania — bo dzisiaj powstaje nam jeden Zespół a za chwilę kolejny kolejny więc możemy stworzyć standard czy też jakieś spójne działania rozwijane po prostu organizacji; zadbać (tak mówiliśmy) osoby Wokół Zespołu więc spojrzeć całościowo Transformację stąd myślę wsparcie przydatne natomiast jeżeli mamy Dojrzały Zespół zatrudniane osoby właśnie Dojrzałymi Scrum Masterami Product Ownerami czy mają już umieją pracować zwinnym Zespole może okazać wsparcie HR-u Wcale potrzebne ja chciałabym pokazać Mamy Możliwość skoro ją mamy danego Zespołu Przydatne warto skorzystać

Marek Wyszyński: Nawiązałeś przed chwilą do tego być może czasami już te niezbędne umiejętności czy podejście Mamy musimy prosić pomocy kierować Ale chciałem Cię zapytać jeszcze Jak Twojej perspektywy inaczej dlaczego Twojej perspektywy Ludzie bardzo często Wpadają Pomysł pójść Ludzi naszej Organizacji jednak świetnie rzeczy niektóre rzeczy potrzebnych zwinnym podejściu robią Skąd bierze szczerze nigdy pomyślałem Dla mnie był zawsze pewną usługą reszty firmy Ja się tego Wyleczyłem czasem pracując długo Ale mówię przez długi czas była Usługa miała być Zrobiona Skąd bierze Chodzimy takich sytuacjach Oczekujemy Umowy Pensji Urlopów typu rzeczy

Lucyna Konkel: Wiesz co? Myślę, tak jak rozmawiam z osobami, które nie chodzą do HR-u, z osobami z różnych firm, to wynika to z doświadczeń, które mamy. Czyli rzeczywiście HR jest właśnie takim wsparciem, o którym mówisz. Od takich rzeczy na przykład twardych, umowa czy konkretne działania. Ja też pracując wiele lat w HR-ze, myślę, że może to czasami wynikać z tego, że HR na przykład nie nadąża za tymi rozwiązaniami. Tworząc rozwiązania dla całej organizacji, też musząc je gdzieś tam umocować prawnie poprzez procedury czy jakieś polityki, po prostu nie nadąża za odpowiadaniem na potrzeby, które się pojawiają. Też to, o czym mówiłam, że na przykład rozwiązania dla całej organizacji. Tutaj jest potrzeba rzeczywiście skupienia się konkretnie na danym kliencie biznesowym. Czy to będzie właśnie zwinny zespół czy jakiś inny, czyli takie dedykowane rozwiązanie. Też czasami najlepsze rozwiązania, które są wypracowywane z biznesem, czyli tak jak już wcześniej mówiłam, warto usiąść razem do stołu i poszukać rozwiązania, bo szczególnie w tych zwinnych transformacjach czasami potrzebujemy dopasować rozwiązanie właśnie do naszej organizacji, do momentu, w którym jesteśmy. No i czasami też sama struktura HR-u, który mimo że nazywa się zespołem, często pracuje w takich silosach kompetencyjnych, czyli te procesy są rozdzielne. A tutaj potrzebujemy zobaczenia takiego całościowego. Więc to są też wyzwania, z którymi HR wewnętrznie się mierzy. Ale też myślę z drugiej strony, że gdyby przyjść do HR-u i powiedzieć o swoich wyzwaniach, przed którymi się stoi, to wiem, że też jest duża otwartość na to, żeby takich rozwiązań szukać. I wiesz, tak myślę sobie jeszcze nawiązując do tego, co przed chwilą sama powiedziałam, a Ty to podkreśliłeś, że być może mamy tutaj dojrzały zespół i dojrzałych właśnie Scrum Masterów i Product Ownerów i to wsparcie nie jest potrzebne. Natomiast myślę sobie, że właśnie w takich dojrzałych organizacjach HR-u cały czas może być wsparciem dla zespołów poprzez na przykład indywidualną pracę z konkretnymi osobami, właśnie nawet rozwojem ich kompetencji. No bo co zespół to wyzwanie. I te zespoły też się zmieniają. Osoby odchodzą, przychodzą, czasami zmienia się zakres jakiejś odpowiedzialności, co oznacza, że być może na danym etapie swojego rozwoju też osoby chciałyby się rozwijać w jakimś zakresie. Jeżeli w HR-ze są kompetencje takie jak umiejętności coachingowe, no to cały czas jest też ta możliwość właśnie wspierania rozwojów już właśnie przez inne działania, nie tak jak na początku, takie działania bardziej informacyjne, wdrożeniowe, ale też właśnie przez rozwój tych naszych osób ze zwinnych zespołów właśnie w taki sposób, poprzez sesje na przykład coachingowe.

Marek Wyszyński: To mam dla Ciebie w zasadzie jeszcze jedno pytanie. Co mogą robić HR-y w firmach w Polsce, żeby zachęcać ludzi do korzystania z ich kompetencji, jeśli idzie o te zwinne transformacje? Jak HR-y mogą zachęcić do tego, żeby faktycznie przyjść do nich i poprosić o pomoc?

Lucyna Konkel: No to trudne pytanie, które tutaj mi zadałeś. Wiesz co, może odniosę się do tego, co u mnie zadziałało. Po prostu pytać o potrzeby, nie pytać konkretnie czego potrzebujecie, w postaci czy chcecie szkolenie takie, czy chcecie takie rozwiązanie, tylko pytać realnie o to, z czym się potykacie, jakie są wasze wyzwania, czego wam brakuje i na podstawie tego dobierać rozwiązania. Czyli pytać przede wszystkim o potrzeby i z tego całego swojego wachlarza możliwości dobierać rozwiązania. Też czasami wychodzić z inicjatywą i proponować rozwiązania, bo tak jak mówiłam, ostatni ten czas pandemii też pokazał zupełnie nowe problemy, które są i to HR był tym obszarem, który pierwszy je adresował.

Marek Wyszyński: Mam wrażenie, że to były właśnie działy w organizacjach, które musiały się mega uzwinnić, bo to był po prostu szok kulturowy dla wszystkich, ale mam wrażenie, że dla was największy. I was, oczywiście Ty już nie pracujesz w HR bezpośrednio, ale że to był jednak ogromny szok dla HR-ów, które były jednak przyzwyczajone do zupełnie innego modelu pracy, do zupełnie innego, tak jak już powiedziałem wcześniej, świadczenia pewnych usług pracownikom. Mam wrażenie, że tutaj szok był największy.

Lucyna Konkel: Zdecydowanie i myślę, że to jest ważne, co podkreśliłeś, że być może nie jest to ubrane w ramy, ale rzeczywiście zwinność to na pewno było to, co się zadziało w HR, tak? HR musiało zacząć działać zwinnie, bardzo szybko odpowiadać na potrzeby, ale też te tematy, które się pojawiły w wyniku właśnie tego czasu pandemii, czyli takie zwrócenie uwagi na work-life balance, na zarządzanie emocjami, na motywację, to też nowa grupa tematów, można powiedzieć, które są właśnie bardzo bliskie temu, czym HR też się zajmuje, czyli bardzo wzrosła ta rola HR-u właśnie we wspieraniu pracowników w takich tematach, które są dla nas wszystkich nowe, nie? Więc myślę, że tu znowu nawiązując do tego, co powiedziałam, organizacje mają naprawdę dużo fajnych zasobów w HR-ze, które są bardzo przydatne reszcie organizacji. No i warto z nich po prostu korzystać, być może w inny sposób, niż to się działo dotychczas, nie? Ale skoro mamy taki czas zmian, to właśnie może warto też z niego skorzystać i na ten HR spojrzeć z innej trochę perspektywy, widząc nowe możliwości właśnie korzystania z tego wsparcia.

Marek Wyszyński: Mega mi się podoba to, co powiedziałaś przed chwilą, że HR-y nie powinny pójść i powiedzieć: „Mamy dla was takie szkolenie, taki produkt, takie rozwiązanie”, tylko faktycznie pójść i zapytać, czego wam potrzeba. A potem, jak coś dostarczymy, to być może jeszcze zadaptować i trochę coś zmodyfikować, bo to jest moim zdaniem kwintesencja tego zwinnego podejścia, tak? Tak, więc HR, chcąc pomagać przy zwinności, sam jednak musi być zwinny. Nie mówię, że ma robić Scruma i prowadzić sobie tablicę w Trello czy gdziekolwiek, nie? Ale tu chodzi o pewną filozofię, pewien sposób myślenia. To i tak się musi zadziać, jeśli by się chciało faktycznie pomóc ludziom, z którymi na co dzień pracujemy.

Lucyna Konkel: Tak. I zobacz, Marek, widzisz, to do końca tego, co też mówiliśmy, że to działa w obie strony, nie? Współpracując ze zwinnymi zespołami, HR może dla siebie wziąć dużo wiedzy, dużo praktyk, dużo rozwiązań, więc ta wiedza w organizacji, te kompetencje bardzo fajnie się uzupełniają i przepływają.

Marek Wyszyński: Lucyno, ogromne dzięki za rozmowę i poświęcony czas. I mimo tego, że w trakcie nagrania zastała nas burza i nie było szczególnie łatwo, udało nam się nagrać cały odcinek. Na sam koniec chciałem cię jeszcze poprosić o to, żebyś powiedziała, gdzie można cię znaleźć.

Lucyna Konkel: To ja zapraszam was, chyba najwięcej informacji na mój temat i na temat tego podejścia, czyli tego, co HR może zrobić do zwinnych transformacji, znajdziecie na mojej stronie www.lucynakonkel.pl. Ale też, jeżeli ten temat jest dla was interesujący, to po prostu dajcie znać na LinkedInie, znajdziecie mnie tam jako Lucyna Konkel. Bardzo chętnie porozmawiam z wami, bo są to tematy, które naprawdę mnie fascynują i bardzo chętnie wspieram rozwój tych kompetencji w zwinnych transformacjach.

Marek Wyszyński: I jeszcze raz ogromne dzięki za rozmowę i do usłyszenia.

Lucyna Konkel: Dzięki bardzo, do usłyszenia, cześć.

Podziel się wpisem:

Chcesz pójść dalej?

Zobacz również

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Agenty, nie agenci — dopóki nie zyskają świadomości

Czytaj więcej »
Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Polski język, hard język: „accountability” a „responsibility”

Czytaj więcej »
Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Dlaczego certyfikat PSM nie wystarczy? Brutalna prawda o szkoleniach Scrum

Czytaj więcej »
Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Scrum jest martwy? AI przejmuje IT, a strażacy gaszą pożary w kodzie

Czytaj więcej »
Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Scrum to ściema? Prawda o piramidzie finansowej i masowych zwolnieniach Scrum Masterów

Czytaj więcej »
Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Jak zarządzać neuroróżnorodnym zespołem? Jak budować firmę dla każdego?

Czytaj więcej »

Zarezerwuj miejsce